Оқушыларды сабаққа даярлау
Ана тілі сабағы: «Аққұс туралы аңыз»
Бұл жоспар «Аққұс туралы аңыз» мәтіні арқылы оқушылардың оқу және мазмұндау дағдыларын қалыптастыруға, сондай-ақ танымын кеңейтіп, өнерге деген қызығушылығын оятуға бағытталған.
Сабақтың мақсаты
- Шығармамен таныстыру.
- Оқу және мазмұндау дағдыларын қалыптастыру.
- Танымын дамыту, өнерге деген құштарлығын ояту.
Көрнекілік және пәнаралық байланыс
Көрнекілік
Суреттер.
Пәнаралық байланыс
Дүниетану, музыка, бейнелеу өнері.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушыларды сабаққа даярлау.
- Назарларын сабаққа аудару.
2) Үй тапсырмасын тексеру
Сұрақтар: Әбілқан Қастеев деген кім? Оның қандай туындыларын білесіңдер?
Оқушылардың Ә. Қастеев туралы жинаған деректерін оқыту.
3) Жаңа сабақ
Сөзжұмбақ және мақал-мәтелдер
Оқушылар сөзжұмбақ шешіп, төмендегі мақал-мәтелдердің мәнін талдайды. Ортақ ойды табуға тырысады.
«... қолы көпке ортақ.»
«Ұстаздан ... шәкірт озар.»
«Ата көрген оқ жонар, ана көрген тон ...»
«Ер жігітке ... өнер де аз.»
Талқылау: Өздерің тапқан сөздер туралы не айта аласыңдар? Берілген мақал-мәтелдерге ортақ ой қандай?
Шәмші Қалдаяқовпен танысу
Сұрақ: Шәмші Қалдаяқов деген кім?
Тақтадан Шәмші Қалдаяқовтың суреті көрсетіліп, оның белгілі туындылары аталады. Сонымен бірге, Шәмші Қалдаяқов Қазақстан Республикасының Мемлекеттік әнұранының әнін жазғаны еске салынады.
Тыңдалым: Әнұран тыңдалады.
Мәтінге кіріспе
Қазақтың көрнекті композиторы, ғажайып сазгер Шәмші Қалдаяқовтың Оразбек есімді досына айтып берген «Аққұс туралы аңыз» әңгімесімен танысамыз. Оқушылар мәтіннің ішкі мазмұнын ашуға, негізгі ойды табуға талпынады.
Жаңа мағынаны тану
Оразбек Бодықов — Шәмші көз жұмғанға дейінгі үш жыл бойы қасынан қалмай, қуанышы мен күйінішіне куә болған, сенімді сүйеніші бола білген жанашыр, айнымас досы.
Шәмші Қалдаяқов 1930 жылы Оңтүстік Қазақстан облысының Отырар ауданында дүниеге келген. Ол қазақ даласын әнмен тербеткен сазгер ретінде танылды. Оның әндерінсіз мереке де, той-думан да өтпейтін. Өзі өмірден өтсе де, артына өшпес із қалдырған қазақ халқының ірі тұлғаларының бірі.
Шәмшінің қазақ музыка өнеріне қосқан үлесі зор: оның 300-ге жуық әні бар. Халық оны «Қазақ вальсінің королі» деп атаған. 1991 жылы оған Қазақстан Республикасының халық әртісі құрметті атағы берілді.
Танымдық кезең
A) Мәтінмен танысу және сөздік жұмысы
Мәтінді бір оқушы оқиды, мазмұны талданады. Мәтіндегі түсініксіз сөздер мен жалқы есімдер бойынша сөздік жұмысы жүргізіледі.
Людвик ван Бетховен
Немістің ұлы композиторы.
«Тау мүлгіп»
Тау ұйқыға кеткендей күй.
«Көл тынып»
Көл тыныш, жай күйге түсті.
«Аспан егілді»
Жаңбыр жауды.
B) Мәтінді тізбектеп оқу
Оқушылар мәтінді кезекпен оқиды. Оқу барысында тапсырмалар орындалады.
Тапсырма 1: Мәтіннен табиғаттың Аққұс әніне табынғанын суреттейтін тұстарды тауып, мәнерлеп оқыңдар.
Тапсырма 2: Мәтінді тағы қалай атар едіңдер? Өз нұсқаларыңды дәлелдеңдер.
Тапсырма 3: «Әннің құдіреті» дегенді қалай түсінесіңдер? Мысал келтіріңдер.
Сергіту сәті
Суреттегі құстардың қимылын бейнелеп, қимыл-қозғалыс арқылы сергіту жаттығуы орындалады.
Таңдаулы әндерге шолу
Ел есінде қалған таңдаулы әндердің мазмұны мен әсері туралы қысқаша әңгіме жүргізіледі.
Шығармашылық тапсырма
«Шәмші әнінің құдіреті» тақырыбында шағын әңгіме құрастырыңдар.
Қорытындылау
«Шәмші» туралы тірек-сызба толтырылады. Оқушылар негізгі ұғымдарды жинақтап, сабақтағы басты ойды бекітеді.
Бағалау
Оқушыларға тірек сұрақтар қойылып, жауаптарына қарай бағаланады.
Үй тапсырмасы
Мәтінді мазмұндау.