Картадан Әмір Темір жорықтарының бағыттарын көрсету
Әмір Темірдің басқыншылық жорықтары
Бұл материал 7-сыныпқа арналған ашық сабақтың құрылымы мен тапсырмаларын ұсынады. Негізгі назар — Әмір Темірдің (Ақсақ Темірдің) жорықтары, олардың тарихи салдары, сондай-ақ қатыгездік пен парасаттылық ұғымдарын таразылау.
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Оқушыларға Ақсақ Темірдің Азияға жасаған басқыншылық жорықтарын жан-жақты түсіндіру.
Дамытушылық
Әмір Темірдің қанды жорықтарын баяндаумен қатар, Қожа Ахмет Ясауи кесенесін салдыруымен байланысын талдау; қатыгездік пен парасаттылықты салыстыра бағалау.
Тәрбиелік
Әмір Темірдің батырлығы, қайсарлығы және тапқырлығы үлгісінде патриоттық тәрбие беру.
Сабақ форматы
Әдістер
- Топтық жұмыс, сұрақ-жауап
- СТО стратегиясы элементтері: Кубизм әдісі, Венн сызбасы, екі бөлімді күнделік
- Постер дайындау және қорғау
Көрнекіліктер мен байланыстар
Көрнекілік
Қазақстан картасы, плакаттар, Қ.А. Ясауи кесенесінің суреті, Әмір Темір портреті, генеалогиялық схема, слайдтар.
Пәнаралық байланыс
Қазақ әдебиеті, география, қазақ тілі.
Сабақ барысы
-
1) Ұйымдастыру
- Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу
- Назарын сабаққа аудару
- Хан есімдері арқылы топқа бөлу
-
2) Үй тапсырмасын тексеру
Кубизм әдісі бойынша: кубтың 6 қыры, әр топ куб лақтыру арқылы тапсырма алады.
-
3) Жаңа сабақ
Презентация және оқулықпен жұмыс арқылы тақырыпты меңгеру, топтық тапсырмалар орындау.
-
4) Қорытынды
Балама тест (ия/жоқ) және ой толғаныс сұрақтары арқылы білімді жинақтау.
-
5) Бекіту
Негізгі ұғымдар мен оқиғаларды қысқаша қайталау, жауаптарды нақтылау.
-
6) Бағалау
Белсенді, ынталы қатысқан оқушыларға — «5», жауаптары толық емес оқушыларға — «4».
-
7) Үй тапсырмасы
- Тақырыпты оқу
- Картадан Әмір Темір жорықтарының бағыттарын көрсету
- Жұмыс дәптеріндегі тапсырмаларды орындау
- Толық нұсқасын жүктеу (мұғалім ұсынған ресурс бойынша)
Топқа бөлу: хан әулеттері бойынша
І топ — Алтын Орда
- Батый
- Берке
- Меңгу-Темір
- Тоқты
- Өзбек
- Жәнібек
- Мамай
ІІ топ — Ақ Орда
- Орда-Ежен
- Мүбарақ
- Ұрыс
- Барақ
- Темір-Мәлік
- Сасы-Бұқа
ІІІ топ — Моғолстан
- Тоғылық-Темір
- Ілияс-Қожа
- Қызыр-Қожа
- Уайс
- Есен-Бұға
- Абдар-Рашид
- Жүніс
Үй тапсырмасын тексеру: Кубизм әдісі
Кубтың 6 қырына сәйкес тапсырмалар:
Сипаттау
Дулат тайпасының неге белді тайпа болғанын түсіндір.
Салыстыру
Моғолстанның әлеуметтік құрылымын сипаттап, салыстыр.
Зерттеу
Батпақ шайқасының маңызын анықта.
Талдау
Есен-Бұғаның мақсатын талда.
Қолдану
Моғолстанның аумағын қазіргі картамен сәйкестендір.
Дәлелдеу
Моғолстанның Қазақ хандығының құрылуына негіз болғанын дәлелде.
Білімді тексеру сұрақтары (Моғолстан мемлекеті)
- 1.Моғолстан қашан және қандай жағдайда құрылды? Тоғылық-Темір тұсындағы саяси ахуал қандай болды?
- 2.Әмір Темірдің Моғолстанға шабуыл жасау себептері қандай?
- 3.Моғол мемлекетінің әлсіреуіне қандай факторлар әсер етті?
Жаңа сабақ: жоспар және тапсырмалар
Жоспар
- 1.Әмір Темір туралы түсінік
- 2.Алтын Орда, Ақ Орда және Моғолстанға жасаған жорықтары
- 3.Жорықтардың зардаптары
Оқулықпен және презентациямен жұмыс
Жаңа тақырып презентация арқылы түсіндіріледі (Әмір Темірдің генеалогиясы көрсетіледі). Одан кейін мәтінмен жұмыс жүргізіліп, топтарға тапсырмалар беріледі.
І топ
Әмір Темір жорықтарын сызба арқылы түсіндіру.
ІІ топ
Венн диаграммасы: «Шыңғысхан мен Әмір Темір» (ұқсастықтары).
ІІІ топ
Екі бөлімді күнделік: Әмір Темірдің жағымды және жағымсыз қырларын анықтау, постер қорғау.
Қорытынды бөлім
Балама тест (ия / жоқ)
- 1) Әмір Темір хан болды ма? Жоқ
- 2) Темір 35 жыл билік етті ме? Иә
- 3) Тоқтамыс өзін Ақ Орданың билеушісі деп санады ма? Иә
- 4) Ол 1410 жылға дейін билік жүргізді ме? Жоқ
- 5) Әмір Темір Ақ Орданы әлсіретуді көздеді ме? Иә
- 6) Әмір Темірдің 1391 жылы 300 әскері болды ма? Жоқ
- 7) Әмір Темір Отырар қаласында қайтыс болды ма? Иә
- 8) Темір Мәлік — Ұрыс ханның інісі ме? Жоқ
- 9) Алтын Орданың астанасы Самарқан қаласы болды ма? Жоқ
- 10) Әмір Темір — Тарағай бектің баласы ма? Иә
Ой толғаныс
Нақты тарихи себеп-салдарды анықтауға арналған сұрақтар:
- Әмір Темір Алтын Ордаға шабуыл жасау үшін кімді пайдаланған?
- Тоқтамыс хан мен Әмір Темір арасындағы қайшылық неден туды?
- Әмір Темірдің Моғолстанға қарсы шапқыншылық жорықтары туралы не білесіңдер?
Назар аударатын түйін
Тарихи тұлғаны бағалауда біржақты пікірден гөрі, әрекеттің салдары мен заман контекстін қатар қарастыру маңызды.