Қазақша рефераттар

Денелердің электрлену құбылысы

Сабақ тақырыбы

Негізгі ұғымдар

  • Денелердің электрленуі
  • Электр заряды
  • Электр зарядының сақталу заңы
  • Электроскоп (және электрометр)
  • Өткізгіштер және оқшаулағыштар (өткізбейтіндер)

Сынып және бөлім

Физика, 8-сынып. Тақырып күнделікті өмірдегі электрлену құбылыстарын бақылау және түсіндіру арқылы меңгертіледі.

Құрылымы Блум таксономиясына сүйеніп жоспарланған: білу → түсіну → қолдану → талдау → жинақтау → бағалау.

Жалпы мақсаттар

1) Білімдік мақсат

Электрлену, электр заряды, зарядтың сақталу заңы, электроскоп, өткізгіштер мен оқшаулағыштар туралы жүйелі мәлімет беру.

2) Қолдану дағдысы

Бұл ұғымдарды күнделікті тұрмыста және өндірісте қолдана алуға үйрету; қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру.

3) Әлеуметтік дағды

Топта жұмыс істеу, пікір айту және бірін-бірі бағалау мәдениетін дамыту.

Негізгі идеялар

Электрлену деген не?

Денелер бір-бірімен жанасқанда немесе үйкеліс кезінде өзара әсерлесу байқалады. Осы құбылыс денелердің электрленуі деп аталады, ал туындайтын күштер электр күштері деп аталады.

Электр заряды

Денелердің электрлік өзара әрекеттесу қасиетін сипаттайтын физикалық шама электр заряды деп аталады.

Мысал

Эбонит таяқшаны жүнге үйкегенде ол электрленіп, өзіне ұсақ қағаз қиқымдарын тартады.

Көрсетілетін тәжірибелер

1) Шар және жүн

Шарды жүнге үйкеп, оның ұсақ қағазды өзіне тартатынын көрсету.

2) Шыны таяқша және шайыр мата

Шыны таяқшаны шайыр матаға үйкегеннен кейін оның «сұлтан» жапырақшаларын (жеңіл бөлшектерді) тартуын көрсету.

Электр зарядының сақталу заңы

Тұйық жүйеде электрлену құбылыстарының барлық түрінде электр зарядтарының қосындысы өзгермейді, яғни сақталады.

q1 + q2 + … + qn = const

Өлшеу және анықтау

Дененің электрленгенін анықтауға арналған құралдар: электроскоп және электрометр.

Сабақтағы тапсырмалар форматы

Топтық жұмыс

«Конвертпен сұрақ»

Топтық жұмыс

«Ойлан, жұптас, пікірлес»

Жеке жұмыс

Блум таксономиясы бойынша тапсырмалар

Топтық жұмыс

«Миға шабуыл»

Сабақ барысы (мұғалім жазбалары бойынша)

I. Ұйымдастыру (2 минут)

  • Сәлемдесу, жағымды ахуал қалыптастыру.
  • Оқушыларды түгендеу.
  • 1–4 сандары арқылы 4 топқа бөлу.

1) Білу: үй тапсырмасын тексеру (5 минут)

«Конвертпен сұрақ» кезеңі: әр топқа 4 сұрақтан тұратын конверт беріледі.

2) Түсіну: өткен тақырып пен жаңа сабақты байланыстыру (3 минут)

Миға шабуыл сұрақтары

  1. Дененің электрленгенін қалай анықтаймыз?
  2. «Электр» атауы қайдан шыққан?
  3. Электрлену қандай жағдайда пайда болады?
  4. Электрленген дене деп қандай денені айтамыз?

3) Қолдану: жаңа сабақты түсіндіру (15 минут)

«Ойлан, жұптас, пікірлес» кезеңі: әр топқа тақырып бөлініп беріледі, топ өз бөлігін түсіндіріп қорғайды.

  • Электр сөзінің шығу тарихы.
  • Денелердің электрлену құбылысы.
  • Электр заряды және зарядтардың өзара әрекеттесуі.
  • Электроскоп. Өткізгіштер және оқшаулағыштар.

Сергіту сәті (2 минут)

«Ойымды жалғастыр»: мұғалім формуланың басын жазады, келесі оқушы жалғастырады.

5) Талдау: тәжірибе көрсету (5 минут)

Электрлену құбылысының мәнін ашып, тәжірибе арқылы түсіндіру.

6) Жинақтау: жаңа сабақты пысықтау (5 минут)

«Сұрақтар шеңбері» кезеңі: топтарға айналдырып, логикалық сұрақтар қойылады.

  1. Қараңғыда қант сындырғанда әлсіз жарқылды байқауға болады. Бұл құбылысты түсіндір.
  2. Зарядталған қағаз қиқымдары әрқашан жақындатылған қолға тартылады. Неліктен?
  3. Тарақпен тарағанда шаш тараққа тартылады. Ал шаш тарақты тарта ала ма?
  4. Жазда мысықтың не қойдың арқасын сипағанда сытырлаған дыбыс естіледі, қараңғыда ұшқынды да байқауға болады. Мұны түсіндір.
  5. Неліктен әжетхана, монша сияқты ылғал бөлмелерде электр ажыратқыштары сыртқа орналастырылады?

7) Бағалау (3 минут)

Талқылау сұрағы: электр тогының пайда болуын түсіну біз үшін қаншалықты маңызды?

8–9) Рефлексия және кері байланыс (5 минут)

  • Не үйрендім?
  • Не қиын болды?
  • Қандай сұрағым бар?

Кейінгі тапсырмалар

Эссе

«Біз электр тогын қайдан аламыз?»

Келесі оқу

§ 29, 30: Денелердің электрленуі. Электр заряды. Электр зарядының сақталу заңы. Электроскоп. Өткізгіш және өткізбейтіндер. Атомдардың құрылысы.

Ескерту

Қажет болған жағдайда сабаққа арналған слайд материалдарын алдын ала жүктеп, тәжірибе құралдарының қауіпсіздігін тексеру ұсынылады.