Өзара сұрақ
Глобус — Жердің дәл үлгісі
Бұл сабақта оқушылар глобустың Жер шарының пішінін дәл бейнелейтін кішірейтілген үлгі екенін түсінеді. Сонымен бірге глобустағы градус торын құрайтын параллель және меридиан сызықтарының қалай жүргізілетінін меңгереді.
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
Глобустың Жер шарының дәл үлгісі екенін, сондай-ақ оның бетінде градус торын құрайтын параллельдер мен меридиандардың қалай түсірілетінін түсіндіру.
Дамытушылық
Оқушылардың аспан әлемі мен Жер планетасы туралы танымын кеңейту, қызығушылығын арттыру және шығармашылыққа баулу.
Тәрбиелік
Өз планетасын сүюге, құрметтеуге, қамқор болуға тәрбиелеу; табиғатты аялау, экологиялық жауапкершілікті күшейту, апаттардың алдын алу туралы түсінік қалыптастыру.
Сабақ форматы
Сабақтың түрі
Аралас сабақ
Әдістері
- Сұрақ-жауап
- Түсіндіру
- Деңгейлік тапсырмалар
Көрнекіліктер
- Глобус
- Жарты шарлар картасы
- Ф. Магелланның Жер шарын айналу саяхаты картасы
- «Ол кім? Бұл не?» энциклопедиясы
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру
Сабақ топтық жұмыс түрінде өткізіледі. Оқушылар екі топқа бөлінеді.
II. Үй тапсырмасын тексеру
1) Ауызша сұрау
Әр топтан бір оқушы жауап береді.
2) Тест жұмысы
Әр оқушы тест сұрақтарының жауаптарын белгілейді. Содан кейін артындағы дұрыс жауаппен салыстырып, өзін-өзі бағалайды.
3) Өзара сұрақ
Әр топ оқушылары үйден дайындап келген сұрақтарын келесі топқа қояды.
III. Үй тапсырмасын бекіту (актуальдау)
а) «Не артық?» ойыны
Ғарыш, Жұлдыз, Күн, Жер, Ай, Юпитер, Адам
ә) «Кім көп біледі?»
«Жер» сөзіне қатысты сын есімдерді тізбектей айту: байтақ жер, кенді жер, бай жер, туған жер.
б) «Жер» сөзін топтастыру
- Жасыл
- Дөңгелек
- Мекеніміз
- Тіршілік көзі
IV. Жаңа сабақты меңгерту
1) Мұғалімнің түсіндіруі
Оқушылар, біз Жердің шар тәрізді екенін білеміз. Жердің осы пішінін зерттеген ғалымдар оның үлгісін жасай бастады. Жердің барынша кішірейтілген, дәл үлгісі глобус деп аталады. «Глобус» сөзі латын тілінде «шар» деген мағынаны білдіреді.
Глобус бізге Жердің бейнесін ғана көрсетпей, түрлі тәжірибелер жасауға мүмкіндік береді. Картадағы сияқты, глобуста да Жер беті әртүрлі түстермен кескінделеді: онда құрлық пен судың таралуы анық көрсетіледі.
2) Оқулықпен жұмыс
Оқушылар мәтіннен глобустың Жер шарының кішірейтілген үлгісі екендігі және онда материктер мен мұхиттардың таралуы туралы бөлімді оқиды.
V. Жаңа сабақты бекіту
Пысықтау сұрақтары
- Глобус неліктен Жер шарының дәл үлгісі деп аталады?
- Глобуста Жер беті қалай бейнеленеді?
- Жер бетінде қандай мұхиттар бар?
- Қандай материктер бар? Біздің еліміз қай материкке жатады?
3) Глобуспен жұмыс
Әр партаға бір глобустан таратылады. Оқушылар глобустан полюстерді, экваторды, параллель және меридиан сызықтарын табады. Материктер мен мұхиттардың орнын анықтайды. Кейін мәтіннің градус торына қатысты бөлігін тауып оқиды.
4) Кескін сызба
Кескін сызбаға глобустың негізгі белгілерін жазады.
5) Картамен жұмыс
Картадан Ф. Магелланның Жерді айналу саяхатының бағыты көрсетіледі.
VI. Қорытынды
Оқушылар глобустың Жердің кішірейтілген дәл үлгісі екенін, ал градус торы параллельдер мен меридиандардан тұратынын қорытындылайды. Глобустағы негізгі нысандарды (экватор, полюстер, материктер, мұхиттар) табу арқылы білімін бекітеді.
VII. Бағалау және тапсырмалар
Бағалау
- Деңгейлік тапсырмалар арқылы бағалау
- Өзін-өзі және өзара бағалау нәтижелерін ескеру
Шығармашылық тапсырмалар
- Дәптерге глобустың суретін салу
- Басқа планетаға хат жазу
- «Жер — Ана» тақырыбына шағын шығарма жазу