Қазақша рефераттар

Тіл буынсыз

Тәуелсіздік белестері

Бұл тәрбие сағаты Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерінің маңызын түсіндіруге, еліміздің егемендікке жету жолын танытуға және тәуелсіз Қазақстанның бүгінгі тыныс-тіршілігіне кеңірек тоқталуға бағытталады.

Білімділік

Мемлекеттік рәміздердің мәнін ұғындыру, Қазақстанның егемендікке жету жолын және қазіргі қоғамдық өмірін жүйелі баяндау.

Дамытушылық

Жан-жақты ойлау, сөйлеу мәдениеті, түйсік пен дүниетанымды дамыту; пәнге қызығушылықты арттыру.

Тәрбиелік

Отансүйгіштікке, ұлтжандылыққа тәрбиелеу; туған жерге сүйіспеншілікті күшейту; ел тарихын құрметтеуге үйрету.

Ұйымдастыру

  • Көрнекілігі: үнқағаздар, буклеттер, карта, фотосуреттер.
  • Түрі: таным сағаты.

Негізгі ой

Тәуелсіздіктің тұғыры — ана тілін сақтау және дамыту.

Кіріспе

Халық тәуелсіздігінің ең басты белгілерінің бірі — ана тілі мен ұлттық мәдениеті. Тілі мен мәдениеті әлсіреген елдің өз алдына мемлекет болып өмір сүруі қиын. Қазақстан Республикасында қазақ тіліне мемлекеттік мәртебе берілген.

Қазақстан тәуелсіз ел болып қала берсін десек, ең алдымен ана тілімізді дамытуға күш салуымыз қажет. Тіліміздің бай мұрасын — шежіре, әңгіме, ертегі, мақал-мәтелдерді оқып-үйрену арқылы ой-өрісіміз кеңейеді. Әсіресе, мақал-мәтелдер — тапқырлық пен терең ойдың інжу-маржаны. Оларды білу, мағынасына үңілу және ана тілінде еркін сөйлеу — тілге көрсетілген құрмет.

Дәйексөз

Бауыржан Момышұлы: «Тілін білмеген — түбін білмейді».

Шынында да, ана тілін білмеген адам өз халқының тарихын, дәстүрін, мәдениетін жүрекпен сезініп, терең түсіне алмайды. Сондықтан әр адам ана тілін көзінің қарашығындай сақтауға және меңгеруге тиіс.

I. Өнер алды — қызыл тіл

«Ең тәтті де — тіл, ең ащы да — тіл; ең жұмсақ та — тіл, ең қатты да — тіл» дегендей, енді тіл туралы мақал-мәтелдерге кезек берейік. Алғашқы сыңары оқылады, екінші сыңарын жалғастырасыздар.

  1. 1

    Тіл буынсыз, ой түпсіз.

  2. 2

    Піл көтермегенді тіл көтереді.

  3. 3

    Тілде сүйек жоқ, таста тамыр жоқ.

  4. 4

    Шешеннің тілі — шебердің бізі.

  5. 5

    Бас ойлағанда, тіл тыныстайды.

  6. 6

    Әділ тіл — ақыл таразысы.

  7. 7

    Тілмен байланған қолмен шешілмес.

  8. 8

    Қызыл тіл — қылыш жүзіндей.

II. «Қол шешпегенді тіл шешеді»

Тілдің құдіреті түрлі тақырыпта көрінеді. Мақал-мәтелдерді төмендегі бағыттар бойынша топтап айтуға болады:

Ас, дәм туралы

Ырым-тыйым, қонақжайлық, береке туралы ойлар.

Еңбек туралы

Маңдай тер, адалдық, табандылық құндылықтары.

Жан-жануарлар туралы

Тәрбиелік астары бар бейнелі теңеулер.

Батырлық пен қорқақтық туралы

Ерлік, намыс, жауапкершілік жайлы түйіндер.

Ынтымақ, бірлік туралы

Татулық, сыйластық, ортақ мақсаттың маңызы.

Жаңылтпаш бөлімі

1-жүргізуші

Енді жаңылтпаш айтып, бір-бірімізді жаңылдырайық. Мысалы, алғашқы екі жолын айтып, соңын тез аяқтау керек.

Көже пісті, көжені неше кісі ішті?

Құрышшы құрышына күріш алды,
Күрішші күрішіне құрыш алды.

Қарлы шыңға бара аласың ба?
Қарлы шыңнан қар аласың ба?

Батырға қай көлік сай көлік?
Батырға сай көлік — сәйгүлік.

Айта-айта жақ талды, қайта-қайта жатталды.
Қайта-қайта жақ талды, айта-айта жатталды.

2-жүргізуші

Бұл кезеңнен де өттік. Рақмет! Тәрбие сағатымызды әрі қарай жалғастырамыз.

Тіл — халықтың қазығы

Келесі бөлімде «Тіл — халықтың қазығы» тақырыбындағы баяндама оқылады. Ой өзегі — тіл халықтың тірегі, қоғамды біріктіретін ең мықты құндылықтардың бірі екендігі.

Тіл тағдыры — ұлт тағдыры

Әр халықтың тілі — сол халықтың қасиеті мен қасіреті, жүйкесі мен жұлыны, жаны мен жүрегі. Ендеше тарихымызды, мәдениетімізді, ар-намысымыз бен абыройымызды сақтау үшін тілге қызмет ету — ортақ міндет.

Дәйексөз

Ахмет Байтұрсынұлы: «Әр халықтың ана тілі — білімінің кілті».

Тілді де, ділді де биіктететін — жастар. Қазақ тілін ғылым-білімнің, қоғамдық-саяси өмірдің, экономика мен халықаралық қарым-қатынастың толыққанды тіліне айналдыру — бүгінгі ұрпақтың жауапкершілігі.

Қорытынды

Өз тілімізде сөйлеу — өнеге мен мәдениеттің өлшемі. Ана тіліміз бүгінде кең өріске бет алды. Дегенмен «ана тілі — қазақ тілі» деген сөзді қағазға ғана емес, ең алдымен көкірегімізге жазатын уақыт келді.

Ортақ мақсат

Ана тілімізді қадірлеу, мемлекеттік тіл мәртебесін көтеру және оны күнделікті өмірде құрметпен қолдану.