Басқатырғыш сөздер аялдамасы
Сыныптан тыс шара: «Ойланбақтар әлеміне саяхат»
Пән / сынып
Ана тілі, 3-сынып
Сабақтың түрі
Саяхат-сабақ (ойын элементтерімен)
Әдісі
Сұрақ–жауап, топтық жұмыс, жарыс
Пәнаралық байланыс
Дүниетану, қазақ тілі
Мақсаты
- Оқушылардың білім, білік дағдыларын байқап, жүйелеу.
- Ойлау қабілетін, тапқырлығын, оқуға ынтасын арттыру; дүниетанымын кеңейту.
- Сөздік қорын молайту, қосымша ізденіске баулу.
- Туған елін, жерін сүюге, елжандылыққа тәрбиелеу.
Көрнекілігі
Суреттер, топ атаулары, ертегілерден үзінді суреттер, интерактивті тақта.
Барысы
I. Ұйымдастыру
Мұғалім оқушыларды «Ойланбақтар әлеміне» қиялмен саяхатқа шақырады.
Әңгіме өзегі
- «Қандай әлемді (планетаны) білесіңдер?»
- «Ойланбақтар әлемі» дегенді естіп көрдіңдер ме?
- Бұл әлемге өту үшін жұмбақтар шешіп, тапсырмалар орындау қажет екені түсіндіріледі.
Топқа бөлу
I топ
Ойшылдар
II топ
Ойсақтар
III топ
Алғырлар
I аялдама. «Сиқырлы сөздер»
Аялдама ханшайымы оқушылармен амандасып, сәлемдесудің әдептілік белгісі екенін еске салады.
Талқылау сұрақтары
- Қандай сәлемдесу түрлерін білесіңдер?
- Басқа тілдерде қалай амандасады? (орысша, ағылшынша)
Мысалдар
- Қытай: нехао
- Түркия: мираба
- Франция: бонжур
Поступишь ты вежливо и мудро,
Если, проснувшись, скажешь: «Доброе утро!»
Днем говорить совсем не лень,
При встрече людям: «Добрый день!»
Нәтиже
Оқушылар I аялдамадан сүрінбей өтеді.
II аялдама. «Басқатырғыш сөздер»
Бұл аялдамада сөз құрау арқылы жасырынған жұмбақ сөздерді табу керек.
I топ — Ойшылдар
Алғы жеке бөлікте —
Жалғыз деген ұғыммын.
Барлық санға тұғырмын.
Соңғы екі бөлікте —
Ескіше ай атымын,
Не ас қамдар затыңмын.
Қос екеуін анықта:
Құспын, тоймас балыққа.
Жауабы: бір + қазан
II топ — Ойсақтар
Ең алғашқы бөлікте —
Су үңгіген табанын,
Терең де тік жағамын.
Соңғы екі бөлікте —
Құстың көкте қағатын
Қауырсынын тап атын.
Қос екеуін дәлдікпен:
Түнде ұшар жәндікпін.
Жауабы: жар + қанат
III топ — Алғырлар
Алғашқы бір бөлікте —
Бір аптаны атқардым,
Көп қолданар тақ санмын.
Ал екінші бөлікте —
Бармын бұлақ, өзенде,
Нәрмін, балмын мен елге.
Қос екеуін дұрыстап:
Жермін — қонған ырыс, бақ.
Жауабы: жеті + су
III аялдама. «Қас-қағым сәт»
Мақал-мәтелдерді қаншалықты меңгергенін тексеру кезеңі. Оқушылар кезектесіп:
- Отан туралы,
- Еңбек туралы,
- Оқу-білім туралы мақал-мәтел айтады.
Сергіту сәті
«Кел, балалар, ойнайық» әні.
IV аялдама. «Аукцион»
Оқушылар «Ана тілі» пәнінен өткен шығармаларды білімдері арқылы «сатып алады»: интерактивті тақтада шығарманың сөздері рет-ретімен көрсетіледі. Сөз саны аз болған сайын — ұпай жоғары. Шектеу: 1–10 сөз.
I топ
«Шыңғыс, балам, Шығыс әдебиеті мен тарихынан хабардар болсын деп Әубәкір молданы...»
Жауабы: «Шоқан» — Сапарғали Бегалин
II топ
«Жолдастарының сеніміне кіру үшін оған қанша уақыт қажет боларын кім білсін...»
Жауабы: «Күмән» — Машқар Гумеров
III топ
«Қазақтан келген жолаушыларды аралап, жансыз байқап, ішінде бітім алып қайтуға тұрарлық кісі болса, сынап маған алып кел...»
Жауабы: «Қазақ, қалмақтың тыныштығы болсын» — Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы
Қосымша айналым (өлең жолдары арқылы)
«Отан дейміз от жаққан жерімізді, Отан дейміз өсірген елімізді.»
«Отан» — Өтебай Тұрманжанов
«Бақытым бар үшінші — Отан деген. Кім мықты? — десе біреу — Отан дер ем.»
«Үш бақытым» — Мұқағали Мақатаев
«Даналық — өшпес жарық, кетпес байлық. Жүріңдер, іздеп тауып алалық та!»
«Оқуға шақыру» — Ахмет Байтұрсынұлы
V аялдама. «Шытырман ертегілер»
Интерактивті тақтада ана тілі пәнінен өткен ертегілердің үзінді суреттері көрсетіледі. Суреттер ретсіз беріледі. Топтар ертегінің мазмұнына сай суреттерді жүйелеп орналастырады.
I топ
«Туған топырақ» ертегісі
II топ
«Жапалақ пен тоқылдақ» ертегісі
III топ
«Бай мен жалшы» ертегісі
VI аялдама. «Оймақтай ой»
Оқушылар бағыт-сызықтармен ретімен жүріп отырып, нақыл сөзді табады. Кейін оның мағынасын түсіндіреді.
Жауабы
Ұқыпты — ұтар, іздеген — табар.
Қорытынды
Әр топтың ұпайы есептеледі.
Жиналған ұпай санына қарай оқушылардың білім деңгейі бағаланады.