Көршіңді тап
Ұйымдастыру
Сабақ құрылымы балалардың кеңістіктік түсініктерін ойын арқылы бекітуге және күнделікті ортадағы бағыт-бағдарды сөзбен дәл сипаттауға бағытталған.
Шаттық шеңбері
Балалар дөңгелене тұрып, бір-бірінің жүзін көреді, бір-біріне жымиып, жылы лебіздер айтады. Осылайша ортақ көтеріңкі көңіл күй қалыптастырады.
Негізгі бөлім
Кеңістіктік ұғымдарды бекіту және қолдану1) Сынып кеңістігін бақылау және салыстыру
Балалар сынып бөлмесіндегі заттарды атап, олардың бір-біріне қатысты орналасуын салыстыра отырып ажыратады.
Мысал: тақта сыныптың алдында, шкафтар артында, терезе сол жақта, есік оң жақта орналасқан.
2) «Ол жерде не жатқанын тап» ойыны
Ұғымдарды меңгерту үшін ойын ойналады: жетекші заттың қасиетін сипаттайды, ал балалар шартты белгілерге сүйеніп затты тауып, оның орналасқан орнын толық сипаттайды.
Міндет
Затты анықтау.
Нәтиже
Орнын: үстінде/астында/алдында/артында т.б. дәл айту.
3) Аяқталмаған көріністі толықтыру
Көрінісі аяқталмаған плакат және суретшінің жұмысы ілінеді. Плакатта төменгі бөлікте күн, өзен, шырша және басқа да нысандар бейнеленген. Балалар орналасу бағытын айтып, композицияны логикалық толықтыруға машықтанады.
4) «Кімнің қайда тұрғанын тап» тапсырмасы
Әртүрлі заттар мен ойыншықтарды пайдаланып, қайсысының қайда орналасқанын анықтайды және сөйлем құрап айтады.
Мысал: түлкі қуыршақтың алдында, қуыршақ қоянның оң жағында орналасқан.
5) «Не өзгерді?» ойыны
Үстел үстінде бірнеше зат жатады. Балалар олардың орналасуын есте сақтайды, кейін көздерін жұмады. Сол кезде 1–2 заттың орны ауыстырылады, ал балалар өзгерісті тауып, жаңа орналасуды сипаттайды.
Мысал: мысық қоянның оң жағында тұр еді, қазір сол жағында тұр.
6) «Өз өрнегің туралы айтып бер»
Әр балаға өрнек салынған парақша беріледі. Балалар фигуралардың парақтағы орнын бағыт сөздері арқылы сипаттайды.
- Оң жақтағы жоғары бұрышта — шеңбер.
- Сол жақтағы жоғары бұрышта — шаршы.
- Сол жақтағы төменгі бұрышта — доғал пішін.
- Ортада — үшбұрыш.
7) «Суретшілер» ойыны
Ойынның мақсаты — заттардың кеңістікте орналасуын айқындайтын терминдерді (жоғары/төмен, оң/сол, алдында/артында, ішінде/сыртында) бекіту және оларды сөйлеуде дұрыс қолдану.
Әліппе дәптерімен жұмыс
Тапсырмалар балалардың сұраққа жауап беру, бағыт-бағдарды анықтау және торкөз бойынша қозғалысты белгілеу дағдыларын дамытады.
1-тапсырма: Сурет бойынша сұрақтарға жауап беру
- Доптың қасында неше құс бар?
- Орындықтың астында және қыздың алдында неше құс бар?
- Ит қай жаққа жүгіріп барады?
- Ұшақ қай жаққа ұшып барады?
2-тапсырма: Ұлудың жолын сал
Сол жақтағы белгіні пайдаланып, ұлудың жүріс бағытын торкөз бойынша сызады. Оң жаққа бағдаршаларды төмендегідей ретпен салады:
Ереже: бір нүкте — бір торкөзге, екі нүкте — екі торкөзге жылжуды білдіреді.
3-тапсырма: «Төмен — орта — жоғары» ұғымдарын тексеру
Үстелге 2–3 фигура қойылады. Кейін олар бір-бірінің үстіне орналастырылады. Балалардың төмен, орта, жоғары сөздерін дұрыс түсінгені тексеріледі.
Фигураларды бір-бірінің үстіне қойған кезде қандай сурет шығатынын айтып береді.
Қорытынды
Сабақ барысында балалар кеңістіктік бағыттарды күнделікті ортадан байқап, ойын және тапсырмалар арқылы оларды дәл әрі толық сөйлеммен айтуға жаттығады.