АЙНАБЕК - біріккен қазақ сөздері айна бек

Қазақ есімдерінің мәні мен төркіні

Төменде А әрпінен басталатын бірқатар ер балалар есімдерінің мағынасы мен шығу тегі берілді. Кейбір есімдер көне түркі, араб, иран немесе көне еврей тілдерінен енген; бірқатары қазақ тіліндегі сөздерден жасалған немесе екі түбірдің бірігуі арқылы құралған. Тізімде есімдердің варианттары мен қысқарған түрлері де көрсетілді.

Есімдер сөздігі (А)

Абай

Қазақ есімі, ел ағасы деген ұғыммен астасады. Мағынасы түрліше түсіндіріледі: абайлағыш, байқағыш, ойшыл. Қазіргі таңда халық арасында жиі қойылады.

Тегі: Қазақ

Аббас

Араб тілінен енген. Мағынасы: қатал, қатыгез, жауынгер.

Варианттары: Ғаббас, Қаппас, Қапбас

Абзал

Араб тілінен енген. Мағынасы: ардақты, аса қадірлі, ең құрметті.

Абыз

Араб тілінен енген. Алғашқы мағынасы: күтуші, қорғаушы, сақтаушы. Кейінгі қолданыстағы мағынасы: ғалым, білімпаз.

Варианттары: Хафиз, Қапыз
Біріккен есім: Абызбай

Абылай

Араб тілінен енген есім. Абыл, Әбіл — «ата», «әке» деген мағынаны береді. Кей деректе Әбділмәмбет есімінің қысқарған түрі ретінде түсіндіріледі.

Абылғазы

Араб тілінен: ғазы — «жауынгер», «әскер». Түсіндірмеде «жауынгердің, әскердің атасы, әкесі» деген мағыналық реңк беріледі.

Ағабек

Көне түркі тілінен: аға + бек. Жас жағынан немесе лауазым тұрғысынан үлкен, жоғары дәрежелі адам деген ұғым береді.

Ағзам

Араб тілінен енген. Мағынасы: зор, ең ұлы.

Ағын

Қазақ есімі. Мағынасы: ағыны қатты, лек, екпін.

Адай

Көне түркі тілінен енген. Мағынасы: балапан. Ауыспалы мағынада «бала», «сәби», «перзент» дегенді білдіреді.

Адам

Көне еврей тілінен. Түсіндірмеде «қызыл, жирен түсті ер адам» және «балшықтан жасалған кісі, пенде» деген ұғымдармен байланыстырылып беріледі.

Біріккен есімдер: Адамбек, Адамбай

Адырбай

Қазақ есімі: адыр — «биік», «дөң», «қыр» + бай.

Ажарббек

Қазақ есімі: ажар — «әдемі», «шырайлы», «көрікті», «келісті» + бек. Мағынасы: аса көрікті, өте әдемі, келбетті.

Азамат

Араб тілінен енген. Мағынасы: ұлылық, даңқ, нағыз ер жігіт, саналы адам.

Азат

Иран тілінен енген. Мағынасы: ерікті, еркін, тәуелсіз адам.

Біріккен есімдер: Азатбай, Азатбек

Айәділ

Қазақ тіліндегі ай және араб тіліндегі әділ сөздерінен құралған. Мағынасы: әділ, адал, шыншыл.

Айбар

Қазақ есімі. Мағынасы: айбат, айбын. Бұл есім сәбиге айбатты, айбынды болсын деген тілекпен қойылады.

Сыйлап айту: Айаға, Айеке
Еркелету: Айбаржан, Айке, Айкеш, Айкен

Айбас

Қазақ есімі: ай + бас. Мағынасы: ай сияқты ашық, жарқын жүзді адам.

Айбат

Қазақ есімі. Мағынасы: айбар, қаһар, айбын. Сәбиге батыл әрі айбынды болсын деген ниетпен қойылады.

Айбек

Қазақ есімі: ай + бек — «берік», «мықты». Баланың ғұмырлы, беделді болуын тілеген ниетпен қойылған.

Айбол

Қазақ есімі: ай + бол. Мағынасы: «айдай айқын, жарық бол».

Айболат

Қазақ есімі: ай + болат. Түсіндірмеде «болады — менің айым болады» деген мағыналық реңк беріледі.

Айбын

Қазақ есімі. Мағынасы: айбар, айбат, батылдық.

Айғали

Қазақ тіліндегі ай және араб тіліндегі ғали — «биік», «жоғары» сөздерінен құралған. Бала әрдайым жоғары мұратқа ие болсын деген тілекпен қойылған.

Айдан

Қазақ тіліндегі ай және -дан жұрнағы арқылы жасалған. Мағынасы: бала айдан да жарық, көркем болсын деген тілек.

Айдар

Қазақ тілінен алынған. Айдар — балалардың төбесіне қойылатын шаш үлгісі. «Айдарлы» сөзі кей контексте «мықты», «күшті», «зор» деген мағынада да қолданылады.

Біріккен есімдер: Айдархан, Айдарлы
Синонимдік есімдер: Кекіл, Тұлымхан

Айдарғали

Түсіндірмеде айдар — «күшті» және араб тіліндегі ғали — «биік», «жоғары» компоненттерінен құралғаны айтылады. Кей деректерде бастапқы нұсқасы Хайдарғали болуы мүмкін: хайдар — «арыстан», ал Ғали (Әли) — есім. Сонда мағынасы «арыстан Ғали», «батыр Әли» дегенге саяды.

Варианты: Айдаралы

Айдархан

Қазақ тіліндегі айдар және араб тіліндегі хайдар — «арыстан» ұғымымен байланыстырылады; оған қазақ тіліндегі хан сөзі қосылады. Мағынасы: «арыстандай», «жаужүрек хан».

Айдос

Қазақ есімі. Түсіндірмеде «Айдын досы» деген мағыналық байланыс беріледі.

Айдын

Қазақ есімі. Мағынасы: айбат, айбын, қаһар, күш-қуат, сондай-ақ айқын, ашық, жарық.

Біріккен есім: Айдынғали

Айжарқын

Қазақ есімі. Ай және жарқын сөздерінен жасалған біріккен есім.

Айжарық

Қазақ тіліндегі ай және жарық сөздерінен құралған. Бала ай жарығындай болып, шапағаты өзгеге тисін деген тілекпен қойылған.

Айжас

Қазақ тіліндегі ай және жас сөздерінен жасалған біріккен есім. Жаңа туған сәбиді жаңа туған жас айға теңеп қойылған.

Айзат

Қазақ тіліндегі ай және иран тілінен енген зада — «бала» сөздерінен жасалған. Мағынасы: ай сияқты аса әдемі, көрікті бала.

Айқын

Қазақ есімі. Мағынасы: әйгілі, белгілі, нақты.

Аймағамбет

Қазақ тіліндегі ай және араб тіліндегі Мұхаммед — «мақтаулы» сөзімен байланыстырылып түсіндіріледі. Айтылу нұсқалары ретінде Айтмақамбет, Аймұхамбет түрлері де кездеседі.

Қысқарған түрлері: Аймаған, Аймат

Аймақ

Қазақ есімі. Мағынасы: өлке, қиыр, атырап, айналa, маңай, төңірек.

Аймұрат

Қазақ тіліндегі ай және араб тіліндегі морад — «мақсат», «тілек» сөздерінен құралған. Мағынасы: «айдай айқын, жарық тілегім», «мақсатым» деген ниет.

Айнабек

Қазақ тіліндегі айна + бек сөздерінен жасалған біріккен есім. Мағынасы: пәктік, тазалық, адалдық пен шынайылық бейнесі.

Айнан

Араб тілінен енген: гайнан — шын, дұрыс, тура.

Ескерту

Есімдердің этимологиясы әр дереккөзде әрқалай берілуі мүмкін. Мұнда ұсынылған түсіндірмелер бастапқы мәтіндегі мағыналар сақтала отырып, тілдік тұрғыдан өңделіп, жүйеленді.