Халыққа жеткіз күйімді
Сабақтың тақырыбы: «Халыққа жеткіз күйімді»
Бұл сабақ 3-сыныпқа арналған «Ана тілі» пәні аясында құрастырылған. Негізгі мазмұны — қазақтың күй өнері арқылы оқушының түсініп оқу дағдысын дамыту, ойын жүйелі жеткізуге үйрету және сыни тұрғыдан ойлау қабілетін жетілдіру.
Сілтеме
«Ана тілі», 3-сынып, Атамұра (2010). Қосымша: интернет ресурстары.
Негізгі мақсат
- Құрманғазы Сағырбайұлы және Дина Нұрпейісовамен таныстыру.
- Мәтінді түсініп оқуға, мазмұнын айтуға баулу.
- Сыни ойлауды дамыту және оқушы талантын ашу.
Түйінді идеялар
- Оқушылар достық қарым-қатынас орнатады.
- Топ мүшелерімен ынтымақтасып жұмыс істеуге бейімделеді.
- Логикалық ойлау қабілеті дамиды.
Сабақтың құрылымы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Топқа бөліну: оқушылар күй атаулары бойынша топтарға бөлінеді.
Сабаққа даярлық: ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыруға бағытталған қысқа психологиялық сәт ұйымдастырылады.
2) Жаңа сабаққа кіріспе
Оқушыларға Құрманғазының «Көбік шашқан» күйі тыңдатылады. Тыңдалымнан кейін музыка жанры туралы сұрақ-жауап арқылы түсінік нақтылап, алдыңғы білім пысықталады.
3) Түсіну кезеңі: «Халыққа жеткіз күйімді»
Мұғалім мәтін мазмұнына кіріспе жасап, Құрманғазы Сағырбайұлы мен Дина Нұрпейісованың өмірі мен өнері туралы мағлұмат береді. Негізгі мақсат — күй өнерінің мәнін түсіндіру және мәтінмен жұмыс арқылы оқылым дағдысын дамыту.
4) Оқулықпен жұмыс және белсенді әдістер
- Мәтінді дауыстап, тізбектей оқу.
- «Қаламсап ортада» әдісі арқылы бірлескен талқылау.
- «Сиқырлы орындық» тәсілімен мәтін мазмұнын әңгімелету.
Негізгі тұлғалар: Құрманғазы және Дина
Құрманғазы Сағырбайұлы — күй атасы
Құрманғазы Сағырбайұлы — қазақтың ұлы композиторы, әйгілі күйші. Ол кедей шаруа отбасында дүниеге келген. Жастайынан домбыраға әуес болып, Ұзақ күйшідан тәлім алып, орындаушылық шеберлігін шыңдады.
Есейген шағында домбырашылық пен күйшілік өнерін кәсіби деңгейге жеткізіп, атақты күйші ретінде есімі бүкіл қазақ даласына тарады.
Құрманғазының өмір жолы әділетсіздікке қарсы күреспен өрілді. Кедей мен әлсізді жақтаған турашылдығы би-болыстарға ұнамай, бірнеше рет түрмеге қамалған кезеңдері де болды.
Маңызды ой: Құрманғазы өз мұрасын келесі буынға аманаттап, күй өнерінің үзілмеуіне жол ашты.
Дина Нұрпейісова — мұраны жалғаған күйші
«Ат тұяғын тай басар» дегендей, Құрманғазының күйшілік мектебі мен мұрасын халыққа жеткізген көрнекті күйші — Дина Нұрпейісова. Құрманғазы өз мұрасын Динаға аманат етіп тапсырғаны жөніндегі дерек оқушыларға күй дәстүрінің сабақтастығын түсіндіруге мүмкіндік береді.
Түйін: Дина — Құрманғазы дәстүрін жалғап, күйдің рухын келесі ұрпаққа жеткізген тұлға.
Дәптермен жұмыс
Оқушылар дәптерге Құрманғазы күйшінің Динаға берген аманаты мен Динаның берген ант мазмұнын «Халыққа жеткіз күйімді» тақырыбы бойынша қысқаша, түсінікті түрде жазады.