Жеміс - жидек, балық секілді тауарлар өте қымбат
Дереккөздер: ДДСҰ мәліметтері, BAQ.kz (zhasalash.kz-ке сілтеме)
Қазақстандағы семіздік: көрсеткіштер, үрдіс және ықтимал себептер
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) мәліметінше, қазақстандықтардың шамамен 25%-ы семіздікке шалдыққан. Бірнеше жылдан бері Қазақстан Орталық Азия елдері арасында семіздік деңгейі бойынша алдыңғы қатарда келеді.
ДДСҰ бағалауы
≈ 25%
семіздікке шалдыққан тұрғындар үлесі
Тәуекел тобы
Әр 4-ші
ер адамда артық салмақ бар
Аймақтық орын
№1
Орталық Азия бойынша
Үрдіс: өсімнің жеделдеуі
Мамандар артық салмақ жинаған азаматтар санының соңғы жылдары жылдам өсіп келе жатқанын айтады. Ресми деректерге сүйенсек, семіздікке шалдыққандар үлесінің 10%-дан 15%-ға көтерілуіне 15 жыл кетсе, ал 15%-дан 20%-ға артуына небәрі 7 жыл жеткілікті болған.
Негізгі байқау
Өсім қарқынының жылдамдауы — мәселенің әлеуметтік және экономикалық факторлармен тығыз байланысын көрсететін маңызды сигнал.
Себептер туралы екі көзқарас
1) Экономика өссе — семіздік те өседі
Әлемдік экономика және саясат институтының сарапшысы, әлеуметтанушы Серік Бейсембаев статистикалық талдау кезінде семіздік көрсеткіші мен жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) арасында тура байланыс бар екенін атап өтеді. Оның айтуынша, экономика өскен сайын қоғамдағы семіздік үлесі де арта береді. Орталық Азия елдерін салыстырғанда, ЖІӨ көрсеткіші ең жоғары ел ретінде Қазақстанның алда болуы осы үрдіспен ұштасуы мүмкін.
2) Табыс төмендесе — пайдалы тағам қолжетімсіз болады
Диетолог Нұрбану Жәлімбетова бұл тұжырыммен келіспейді. Оның пікірінше, тұтынушылар таңдауы қымбат, құнарлы құрамы бай өнімдерден гөрі тойымды әрі арзан тағамдарға ауыса бастаған. Жеміс-жидек пен балық секілді пайдалы өнімдердің қымбаттауы, ал табыстың қысымы халықты макарон, картоп, нан өнімдері және консервіленген тағамдарды көбірек тұтынуға итермелеуі мүмкін. Бұл өнімдердің семірту ықтималдығы жоғары екені белгілі.
Баға өсімі: азық-түлік себетіне қысым
Басылым Статистика комитетінің деректеріне сүйене отырып, жыл басынан бері ең қажетті тауарлардың құны орта есеппен 4% өскенін, ал биылғы маусым айының өзінде баға 7% артқанын жазады.
| Өнім | Қымбаттау, % |
|---|---|
| Пияз | 81,1 |
| Картоп | 74,9 |
| Қырыққабат | 61,2 |
| Сәбіз | 38,1 |
| Сиыр еті | 10,7 |
Әзірге бұл қымбаттаудың тұтыну құрылымына нақты қалай әсер етіп жатқаны туралы ресми қорытынды дерек жарияланбаған.
Қорытынды
Семіздік деңгейінің өсуі бір ғана фактормен түсіндірілмейді: экономикалық өсім де, табыс қысымы мен азық-түлік бағасының өзгеруі де адамдардың тамақтану әдетіне ықпал етуі мүмкін. Мәліметтер өсім қарқынының жеделдегенін көрсетеді, ал бұл мәселені алдын алу және дұрыс тамақтануға қолжетімділікті арттыру бағытындағы шешімдерді өзектендіре түседі.
Дереккөз: BAQ.kz