Кіндік шешенің атқаратын міндеті
Кіндік кесу дәстүрі және кіндік шешенің міндеті
Қазақ дәстүрінде кіндік шеше — ана мен нәрестенің амандығына жауапты, жөн-жоралғыны білетін, тәжірибесі бар әйел. Ол тек рәсім атқарушы емес: екі әулетті жақындастыратын, жүкті әйелдің көңіл-күйі мен күтіміне мән беретін, босану сәтінде жанынан табылатын сенімді адам.
Жүкті болған әйелді күту
Екі жас шаңырақ көтерер тұста-ақ кіндік шеше болуға ниеттенетін әйелдер кездеседі. Мұндай жағдайда олар жас жұбайларды арнайы қонаққа шақырып, өз дастарқанынан дәм таттырады. Осыдан кейін екі үйдің аралас-құраластығы жиілеп, өзара жарастық беки түседі. Жүкті болған әйелді күтімге алып, жағдайын қадағалау — кіндік шешенің алғашқы міндеттерінің бірі.
Босану кезінде басы-қасында болу
Толғақ мерзімі жақындағанда бөлек үй әзірленеді: от жағылады, су жылытылады, үйдің іші-сырты мен дүние-мүлкі мұнтаздай етіп тазаланады. Осы жұмыстардың бәріне кіндік шеше ұйытқы болып, ұйымдастырып жүреді.
Толғақ үстінде кіндік шеше жүкті әйелге демеу болып, жанынан бір елі ажырамайды. Кей өңірлік ұғымда әйелдің жай-күйіне қарай қозғалып жүруіне де рұқсат етілген.
Кіндігін кесу
Кіндікті ақбалтамен кесіп, таза жіппен байлап, түбіне күл сепкен. Ақбалтаны басқа мақсатқа қолданбай, арнайы сақтап қойған.
Ер балаға қатысты ырым
Ер баланың кіндігін «үй күшік болмасын» деген ниетпен қырдан асырып лақтырған.
Қыз балаға қатысты ырым
Қыз баланың кіндігін «үйдің құты болсын» деген оймен от басына, ошақ түбіне көмген.
Тілек-мағынасы бар ишаралар
- «Оқымысты болсын» деп кіндікті кітапқа байлаған.
- «Ат құлағында ойнасын» деп аттың жалына байлаған.
Балаға қамқорлық жасау
Дүниеге келген сәбиді емізбестен бұрын, ауыздандыру мақсатымен таза суға малынған қасқырдың жүні тигізілген. Бұл — ырым арқылы балаға күш-қайрат, қайсар мінез тілеген ишара ретінде ұғынылады.
Бала ержетіп, ел қатарына қосылғанға дейін кіндік шеше назарын аударып, жағдайын сұрап, қамқор болып отырған.
Түйін
Кіндік кесу дәстүрі — тек бір сәттік рәсім емес, отбасылар арасындағы байланысты нығайтатын, ана мен балаға қатысты жауапкершілікті айқындайтын, тілек пен тәрбие мағынасын қатар өрген ғұрып.