Қазақша рефераттар

Адам тұлғасын бейнелеу

Сабақ туралы қысқаша ақпарат

Сынып
5-сынып
Сабақтың тақырыбы
Адам тұлғасын бейнелеу
Сабақтың түрі
Жаңа сабақ, суретпен жұмыс
Сабақтың әдістері
Түсіндіру, сұрақ-жауап, қызығушылықты ояту, үйрету, орындату.

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Адам анатомиясы туралы түсінік беру, адам тұлғасының құрылымын көрсету және оқушыларды сауатты сурет салуға үйрету.

Дамытушылық

  • Сурет салу заңдылықтарын меңгерту арқылы адам пропорциясын және пішінін дұрыс салу жолдарын үйрету.
  • Көзбен елестету дағдысын дамытып, бейнені дәл жеткізуге баулу.
  • Жарық пен көлеңкені сауатты көрсетуге үйрету.
  • Өнер туралы түсінік қалыптастыру және атақты суретшілердің туындыларымен таныстыру.

Тәрбиелік

Ұқыптылыққа, тазалыққа тәрбиелеу және эстетикалық талғамды дамыту.

Көрнекіліктер мен құрал-жабдықтар

Көрнекіліктер

  • Қойылым (модель).
  • Адам тұлғасының 3 кезеңдік долбарын салу үлгісі.
  • Адам анатомиясына қатысты суреттер.
  • Суретшілердің туындылары.

Құрал-жабдықтар

  • A3 форматты қағаз.
  • Түрлі қаттылықтағы қарындаштар.
  • Өшіргіш.
  • Сызғыш.

Сабақтың кезеңдері

  1. I. Ұйымдастыру кезеңі

    Оқушылармен амандасу, түгендеу, назарын сабаққа аудару. Анатомия құрылымын түсіндіре отырып сауатты сурет салуға бағыттау.

  2. II. Білімдерін тексеру

    Теориялық сұрақтар арқылы композиция, компоновка, пропорция, жарық пен көлеңке ұғымдарын қайталау.

  3. III. Жаңа тақырыпты түсіндіру

    Адам тұлғасының құрылымы, өлшем бірліктері және пропорция заңдылықтары. Портрет жанры туралы қысқаша түсінік.

  4. IV. Тапсырмаларды орындау

    Долбардан бастап, пропорцияны нақтылау және жарық-көлеңкені көрсету кезеңдері бойынша жұмыс.

  5. V. Сабақты бекіту

    Негізгі ұғымдарды қорытындылау және орындалған жұмыстарды талқылау.

  6. VI. Үй тапсырмасы

    Келесі сабаққа дайындық: адам тұлғасының долбарын бірнеше нұсқада жасап келу.

Білімді тексеруге арналған сұрақтар

Негізгі ұғымдар

  • Композиция — бейнені қағаз бетіне дұрыс орналастыру.
  • Тепе-теңдік — орналастыру заңдылықтары арқылы композицияны үйлестіру.
  • Әрлеу — штрихтау және бояу арқылы жұмысты аяқтау.
  • Компоновка — қағаз бетіне бейнеленетін затты үйлесімді орналастыру.
  • Пропорция — бөліктердің үлкен-кішілігінің арақатынасын салыстырып белгілеу.
  • Жарық — күн сәулесі түскен бөлік.
  • Көлеңке — жарық түспеген бөлік (меншікті көлеңке). Көлем мен форма жарық пен көлеңке арқылы беріледі.

Қайталау: адам басын салу

Жаңа тақырыпқа өтпес бұрын, өткен сабақтағы негізгі тұжырымдарды еске түсіреміз: бас сүйек құрылысы, бет бөліктерінің орналасуы және қарапайым геометриялық пішіндер арқылы мүшелерді жинақтау.

Сұрақ-жауап ойыны: «Адам басының құрылысын білеміз бе?»

  • Адам басын салу үшін нені білу керек? Бас сүйек құрылысын.
  • Бет мүшелерін дұрыс орналастыру үшін басты қанша бөлікке бөлеміз? Үш бөлікке.
  • Көз, ауыз, мұрын, құлақты жинақтап көрсету үшін қандай пішіндерге сүйенеміз?
    • Көз — шар пішініне.
    • Ауыз — параллелепипед пішініне.
    • Мұрын — призма пішініне.
    • Құлақ — овал (жұмыртқа тәрізді) пішінге.

Жаңа тақырып: адам тұлғасын бейнелеу

Бүгін адам анатомиясының негізгі құрылымымен танысып, өлшем бірліктерін қолдана отырып адам тұлғасын бейнелеуді үйренеміз. Жұмыс барысында ең алдымен бейнеленетін нысанның жалпы пішінін қағаз бетіне дұрыс белгілеу маңызды.

Портрет жанры туралы

Портрет — бейнелеу өнерінің жанры. Ол белгілі бір адамның көркем бейнесін көрсетеді. Портрет салтанатты, камералық, тек бас бейнеленетін түрлерге және автопортретке бөлінеді. Адамды алдынан бейнелеу анфас деп аталады.

Портретте тек ұқсастықты беру жеткіліксіз: суретші кейіпкердің мінезін, ішкі дүниесін де ашуға ұмтылады.

Анатомияның негізі: қаңқа құрылысы

Адам тұлғасын сауатты бейнелеу үшін қаңқаның құрылымын білу қажет. Қаңқа негізінен үш бөлікке бөлінеді: бас сүйек, кеуде бөлігі, қол-аяқ сүйектері.

Қаңқаның негізгі тірегі — омыртқа жотасы. Ол мойын, кеуде және бел омыртқаларына бөлінеді.

Пропорция: өлшем бірлігі ретінде «бас»

Адам тұлғасының пропорциясы көбіне бас өлшемімен есептеледі: шамамен 8 бөлік. Адам бойының ерекшелігіне қарай бұл өлшем 7 немесе 7,5 бөлік болуы мүмкін.

Жалпы қағида ретінде: бас пен кеуде бөлігінің қосындысы адам бойының шамамен жартысына тең деп қарастыруға болады.

Сурет салу барысы: долбардан жарық-көлеңкеге дейін

  1. Композицияны шешу: қағаз бетіне орналасуын долбар сызықтармен белгілеу.
  2. Құрылысын тұрғызу: дененің ірі бөліктерін (бас, кеуде, жамбас) өзара қатынасын сақтай отырып салу.
  3. Пропорцияны нақтылау: қол-аяқтың ұзындығы, иық, бел, тізе деңгейлері сияқты негізгі нүктелерді салыстыру.
  4. Жарық пен көлеңке: форма мен көлемді ашу. Бастан табанға дейін жарық біртіндеп қоюланып, көлеңкеге ауысады.

Күрделі нысандарды бейнелеу бірнеше кезеңнен тұрады: әдетте 3–4 кезең (немесе одан да көп) арқылы жұмыс біртіндеп нақтыланады.

Практикалық жұмыс

Адам тұлғасын бейнелеу үшін бір оқушыны ортаға шақырып, қойылым ретінде қолданамыз. Оқушылар долбардан бастап, пропорцияны сақтай отырып тұлғаны тұрғызып, соңында жарық-көлеңкені көрсетеді.