Күн жүйесі Әлем кеңістігінің немесе Ғарыштың бір кішкене шағын мүйісі ғана
Зерттеу тақырыбы және бағыты
Бұл ғылыми жоба «Ғарыш және Жер туралы ғылымдар» бағыты бойынша дайындалды. Негізгі назар ғарыштық техниканың даму тарихына және «Ғарыш әлеміне саяхат» тақырыбына аударылады. Жоба секциясы — физика.
Зерттеудің мақсаты
- Ғарыштың таңғажайып құпияларымен танысу, ғарышқа алғашқы қадамдардың мәнін түсіну және ғылымның адам өміріне қосқан үлесін зерттеу.
- Қазіргі заман талабына сай ғылыми-техникалық үдерістерді меңгеріп, өз мүмкіндіктерімді ашу.
- Ғарыш дәуірінің басталуын, оны игерудегі жетістіктерді зерделеп, жеке шығармашылығымды кеңейту.
Зерттеу құрылымы
Кіріспе
- Тақырыпқа жалпы шолу
Негізгі бөлім
- Ғарыш ұғымы, оның шығу төркіні және ғарыштық техника
- Ғарыш кемесінің ішкі құрылысына жалпы сипаттама
- Ғарышты зерттеуге үлес қосқан ғарышкерлер
- Ғарышқа алғаш ұшырылған нысандар
- Ай — Жердің табиғи серігі
- Космонавтикадағы негізгі жетістіктер
- Адам — ғарыш кеңістігін игеруші тіршілік иесі
- Ғарышты игерудің ғылыми-практикалық маңызы
Қорытынды
- «Мен және менің кеңістік әлемім» — жеке пайым мен қорытындылар
Ғылыми болжам
Адамзат ғарыш көгіне көтеріліп, ашық космосқа жол ашты. Жерді және оның ресурстарын ғарыш кеңістігінен зерттеудің тиімді тұстары жан-жақты қарастырылуда. Көптеген ғалымдар адамзаттың болашағына қажетті жаңа мүмкіндіктерді ғарыштан табуға болады деп болжайды. Сондықтан Қазақстан жастарын ғарыш құбылыстарын тануға және ғарыштық технологияларды меңгеруге бағыттау — әлемдік дамуға қосылар үлесімізді арттыратын тарихи қадам.
Өзектілігі: ғарыш дегеніміз не?
Космонавтика сөзі грек тілінен аударғанда «кеме басқару» деген мағынаны білдіреді. Ғарыш кемесін орбитаға шығару үшін қуатты ракета қозғалтқышы мен жеткілікті отын қажет. Сонымен қатар ракета жоғары температураға төзімді, жеңіл әрі берік материалдардан жасалуы тиіс.
Ғылымның іргетасы
Ғарышқа ұшу туралы ғылымның негізін қалаушылардың бірі — К. Э. Циолковский. Ал оның идеяларын іс жүзінде жүзеге асыруда бас конструктор Сергей Павлович Королев басқарған кеңестік ғалымдар мен инженерлер ерекше рөл атқарды. Сондықтан ғарыш кеңістігін игеру тарихы Королев есімімен тығыз байланысты.
Ғарыш дәуірінің бастауы
Жердің тартылыс күшін жеңе отырып, алғашқы жасанды жер серігі 1957 жылғы 4 қазанда орбитаға көтерілді. Бұл күн ғарыш дәуірінің басталуы ретінде қабылданады.
Аспан әлеміне көзқарас
Бұлтсыз ашық түнде аспанда жыпырлаған сансыз жұлдыз көрінеді: кейбірі солғын нүкте секілді, ал кейбірі алыстағы оттай бірде күшейіп, бірде әлсіреп тұратындай әсер қалдырады. Жұлдыздар Жерден өте алыс болғандықтан, бізге кішкентай жылтыраған ноқат болып көрінеді. Ал шын мәнінде олардың әрқайсысы — Күнге ұқсас, жанып тұрған алып газ шарлары.
Өлшемдері қандай?
Кейбір жұлдыздар Күннен ондаған, тіпті жүздеген есе үлкен. Ал мөлшері Жермен шамалас шағындары да кездеседі.
Саны қанша?
Жай көзбен аспаннан шамамен үш мыңға жуық жұлдыз көрінеді. Қазіргі құралдар арқылы есепке алынғаны — бірнеше миллион, ал ғалымдардың болжауынша, жалпы саны миллиардтардан асады.
Күн жүйесі және планеталар
Жерге ең жақын жұлдыз — Күн. Оның төңірегінде (Жерді қоса есептегенде) тоғыз ірі аспан денесі айналып жүреді, олар планеталар деп аталады. «Планета» сөзі грекше «адасушы жұлдыз» деген мағына береді.
Планеталар өздігінен жарық шығармайды — олар салқын денелер. Дегенмен түнгі аспанда жұлдыз сияқты жылтырап көрінуі олардың бетіне түскен күн сәулесінің шағылысуынан болады. Әрбір планетаның өз серіктері болуы мүмкін. Жердің табиғи серігі — Ай. Күн, планеталар және олардың серіктері бірігіп Күн жүйесін құрайды.
Ғарыштың ауқымы: Галактика және шексіздік
Күн жүйесі — Әлем кеңістігінің, яғни ғарыштың өте кішкентай ғана бөлігі. Ол Галактика деп аталатын жұлдыздар жүйесіне кіреді. Әлемде мұндай галактикалар миллиондап саналады. Ғарыш кеңістігінің шегі жоқ.
Ғарыштағы қашықтықты Жердегі өлшеммен (мысалы, километрмен) есептеу ыңғайсыз, тіпті мүмкін емес жағдайлар көп. Сондықтан қашықтықты сипаттауда жиі жарық жылдамдығы және жарық жылы сияқты бірліктер қолданылады. Жарық секундына шамамен 300 000 км жылдамдықпен таралады: Айдан Жерге 1,3 секундта, ал Күннен 8 минуттан сәл астам уақытта жетеді.
Ең жақын жұлдызға дейін
Бізге ең жақын жұлдызға дейінгі аралықты жарық шамамен 4 жылда жүріп өтеді.
Галактика ауқымы
Құрамына Күн жүйесі кіретін Галактиканың бір шетінен екінші шетіне жарық 100 мың жылда әрең жетеді.
Алыстағы галактикалар
Кейбір галактикалар бізден бірнеше миллиард жарық жылы қашықтықта орналасқан.