Бағдарламаның негізгі міндеті - қазақстандық мұғалімдерге педагогикалық тәжірибелерін жетілдіру мен бағалауға көмектесу
Автор
Ғ. Мүсірепов атындағы орта мектептің география пәні мұғалімі — Искаков Елубай Сагитович
Тақырыптық бағыт: білім берудегі инновациялық әдістер және мұғалімнің кәсіби дамуы
Инновациялық әдістер — заман талабы
Білімді әрі сауатты азамат — ХХI ғасырдағы қоғам дамуының негізгі қозғаушы күші. Елдің бәсекеге қабілетті болуы үшін сауаттылық деңгейі жоғары қоғам қалыптастыру қажет. Осы мақсатқа жетуде оқыту әдістемелерін жаңғырту, өңірлік мектеп орталықтарын құру, білім берудің онлайн жүйелерін дамыту, қашықтан және онлайн оқытуды кеңейту сияқты бағыттардың маңызы арта түсуде.
Негізгі ой
Педагогтың басты міндеті — білімді «үйіп-төгіп» беру емес, оқушының білімді өз бетінше тиімді меңгеруіне қажетті құралдар мен жағдайды қалыптастыру.
Неге өзгеріс қажет?
XXI ғасырда білім берудің мақсаттары мен міндеттері түбегейлі өзгерді. Ақпарат ағынының қарқынды өсуі оқушыға жүктемені арттырады. Сондықтан білім беру үдерісі оқушыны ақпаратты талдау, саралау, дәлелдеу және қолдану дағдыларына бағыттауы тиіс.
Бағдарламаның мәні
Біліктілікті арттыру бағдарламасының негізгі міндеті — қазақстандық мұғалімдердің педагогикалық тәжірибесін жетілдіруге және оны бағалауға көмектесу. Оқыту мен оқудың заманауи әдістері мұғалімнің күнделікті тәжірибесімен және кәсіби мәнмәтінімен байланыста қарастырылады.
Ғылыми негіз
Бағдарламаның басты қағидаты — тәжірибелік қызметті ғылыми зерттеулермен дәлелденген нәтижелермен кіріктіру. Мұғалімдер теориялық материалдармен танысып, стратегиялар мен тәсілдерді таңдауда сол негізге сүйенеді.
II деңгейлік курстардың мақсаты
Мұғалімдерге арналған II деңгейлік курстардың негізгі мақсаты — педагогтың құзыреттілігін кеңейтіп, дамыту. Бұл бағытта ең маңызды сұрақтардың бірі: «Оқушы болу дегеніміз не?» деген түсінікті тереңдету.
Курс барысында орындалатын жұмыстар
- Тапсырмаларды орындау және нәтижелер бойынша түсіндірме беру.
- Жиынтық бағалауға арналған таныстырылымдарды аяқтау.
- Оқыту стратегияларын зерделеу, таңдау, тәжірибеде сынақтан өткізу және бағалау.
Бағдарламаның 7 модулі
Біліктілікті арттыру бағдарламасының мазмұны жеті модуль түрінде ұсынылады және оқу барысында аралас форматта меңгеріледі:
Оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдер
Оқушының белсенді әрекетіне, ынтымақтастыққа және дербес оқуына бағытталу.
Сыни тұрғыдан ойлауға үйрету
Дәлелдеу, талдау, салыстыру және қорытынды жасау мәдениетін қалыптастыру.
Оқыту үшін бағалау және оқуды бағалау
Кері байланыс арқылы оқу сапасын жақсарту және оқу барысын реттеу.
АКТ пайдалану
Ақпараттық-коммуникациялық технологияларды оқу мақсатына сай қолдану.
Талантты және дарынды балаларды оқыту
Қабілетті оқушының әлеуетін ашатын тапсырмалар мен орта құру.
Жас ерекшеліктеріне сәйкес оқыту
Танымдық даму деңгейіне сай әдіс-тәсілдерді таңдау және бейімдеу.
Оқытуды басқару және көшбасшылық
Мұғалім көшбасшылығын дамыту қағидаттарына сүйене отырып, тәжірибені зерттеу, бағалау және жетілдіру.
Мектептегі тәжірибе кезеңі: икемді жоспар
Мектептегі тәжірибе кезеңінде тапсырмаларды әртүрлі реттілікпен орындауға болады: кейбірін бір сабақ аясында, басқаларын бірнеше сабақ көлемінде немесе төрт апта бойына жүзеге асыруға мүмкіндік бар. Негізгі материалдармен тыңдаушылар бетпе-бет кезеңде танысады, ал жекелеген тапсырмалар тәжірибе кезеңінде қолданылады.
Қолдау ресурстары
Қосымша көмекші материалдарды білім беру порталынан табуға болады. Онда қатысушылар тапсырмаларды тренерлермен және басқа тыңдаушылармен талқылай алады. Бағдарлама идеяларын күнделікті тәжірибеге «қосымша жүктеме» деп қарастырмай, барлық сабақтарда, әсіресе тізбектелген сабақтар топтамасында, оқыту әдістемесінің табиғи бөлігіне айналдыру маңызды.
Күтілетін нәтиже: қандай оқушы қалыптасады?
- Қалай оқу керектігін үйренген, дербес білім алуға бейім оқушы.
- Өз дәлел-уәждерін нанымды жеткізетін, пікірін сауатты қорғай алатын тұлға.
- Ынталы, сенімді, сыни көзқарасы жүйелі дамыған оқушы.
- Сандық технологияларды орынды қолдана алатын, функционалдық сауаттылығы жоғары оқушы.
Мұғалімнің рөлі — шешуші фактор
Зерттеулерде мектеп әкімшілігі мен басқару органдарының ресурспен қамтамасыз етуінен гөрі, мұғалімнің сыныптағы күнделікті жұмысы оқыту үдерісі мен оқу нәтижелеріне тікелей әсер ететіні көрсетіледі (Barber & Mourshed, 2007). Демек, мектеп жұмысы мен оқушы жетістігін арттырудағы негізгі тұлға — мұғалім.
Ғылыми-педагогикалық әдебиетте оқыту жұмысын ұйымдастыру мен жоспарлаудың негізгі қағидаттарын жүйелі қолданудың нәтижелі екенін дәлелдейтін деректер жеткілікті.
Тәжірибеден түйін
Курстан үйренген инновациялық әдістерді барлық сыныпта бірдей қолдану әрдайым мүмкін бола бермейді. Биылғы оқу жылында мен инновациялық әдістердің элементтерін негізінен 7-сыныпта қолданудамын.
Егер «дәстүрлі» стильде, дайын білім беруге негізделген тәсілмен оқытатын мұғалімдер сыни тұрғыдан ойлайтын оқушы қалыптастырғысы келсе, ең алдымен өздерінің де сыни ойлау қабілетін дамытып, жаңашыл идеяларға ашық болуы қажет.