Ежелгі досың қас болмас, Ежелгі қасың дос болмас
Адыгей және кабарды халықтарының мақал-мәтелдері
Төмендегі мақал-мәтелдер өмірдің мәнін қысқа да нұсқа жеткізеді: адам мінезін, еңбектің қадірін, достық пен қастықтың парқын, сақтық пен сабырдың құнын аңғартады. Әр сөйлем — тәжірибеден сүзілген ой, ұрпаққа қалған ескерту.
Іріктелген мақал-мәтелдер
-
Орнын таппаған — орынсыз қалар.
-
Сарқыт — сорлының сыбағасы.
-
Иесінің еңсесі түссе, аты да шаппайды.
-
Жүз адам мақтаған кісі жүз адамға татиды.
-
Шапқылаған баланы көрсе, шалдың аяғы сырқырайды.
-
Молаға барған қораға қайтпас.
-
Өгей шеше өттен де ащы, мұздан да суық.
-
«Итім қаппайды» деме, «атым теппейді» деме.
-
Ежелгі досың қас болмас, ежелгі қасың дос болмас.
-
Әзіл сөз — ақиқаттың хабаршысы.
-
Бір ауыл тұтас туысың болғанша, әр ауылда бір-бір туысың болсын.
-
Қорқақ қонышынан да шошиды.
-
Кемеңгерді күндеуші көп.
-
Байғұстың бұйдасын бай тоздырады.
-
Жылында тайлақ та бір тайраңдайды.
-
Алаяқтан ақылшың болмасын.
-
Кедейдің терісі қалың.
-
Ерке бұзау екі сиырды тел емер.
Мінез бен сақтық
Бұл нақылдар адам бойындағы үрей, мақтан, қызғаныш пен орынсыз сенімнің салдарын еске салады. Әсіресе, сақтық пен байыптың құнын жоғары қояды.
Қатынас пен орта
Достықтың беріктігі, қастықтың қайтпас сипаты, ел ішіндегі байланыс — бәрі де өмірлік тәжірибемен өлшенеді. «Әр ауылда бір туысың болсын» деген ой — қауымдастықтың күшін көрсетеді.
Ой түю
Мақал-мәтелдің қуаты — қысқа сөйлемге сыйған терең мағынада. Оларды жаттап қоюдан бұрын, күнделікті шешімдерімізге өлшем ете білсек, тәрбиелік құны еселене түседі.