Қазақша рефераттар

Ақтөбе қаласының жалпы бейнесін көрсету

Кіріспе

Қазіргі таңда қоғам мен табиғат арасындағы қарым-қатынас көптеген экологиялық қиындықтарды тудырып отыр. Мыңдаған жылдар бойы адамзат табиғаттағы биологиялық тепе-теңдікті сақтау қажеттілігіне жеткілікті мән бермей, өзінің техникалық мүмкіндіктерін күшейтіп келді. Әсіресе қоршаған ортаға түсетін қысым ХХ ғасырдың екінші жартысында айқын күшейді. Халық санының күрт өсуі мен ірі өндіріс орындарының қарқынды дамуы биосфераның табиғи айналымын бұзып, нәтижесінде адам денсаулығына қауіп төндірді. Бұл қауіп тек бір елге ғана емес, бүкіл әлемге ортақ.

Қоршаған ортаның ластануы бірнеше түрге бөлінеді. Солардың ішінде физикалық ластану — жылулық, шу, электромагниттік және радиоактивті әсерлер — қазіргі таңда кең өріс алып, ғаламдық сипатқа ие болып отыр. Халық денсаулығына әсер ететін техногендік факторлардың бір бөлігі табиғи ортаның (ауа, топырақ, су, өсімдіктер) өндірістік шығарындылармен және автокөлік қалдықтарымен ластануымен байланысты болса, қалалық ортада адамның күнделікті өміріне тікелей ықпал ететін жасанды физикалық факторлардың маңызы ерекше. Оларға ең алдымен шуылдық жүктемелер, электромагниттік сәулелену, сондай-ақ ғимараттардағы радон мөлшерінің және радиациялық фон деңгейінің жоғары болуы жатады.

Зерттеу тақырыбы

Ақтөбе қаласы тұрғындарына жағымсыз әсер ететін жасанды физикалық факторлар.

Мақсаты

Ақтөбе қаласы бойынша қоршаған ортаның физикалық ластану жағдайына сипаттама беріп, жасанды физикалық факторлардың тұрғындар денсаулығына ықпалын бағалау.

Өзектілігі

Жасанды физикалық факторлар денсаулыққа зиян келтіретін негізгі техногендік ықпалдардың бірі болғандықтан, оларды анықтау және бағалау алдын алу шараларын жоспарлауға мүмкіндік береді.

Міндеттері

  • Ақтөбе қаласының жалпы бейнесін сипаттау.
  • Физикалық ластанудың түрлеріне анықтама беру.
  • Қала ортасына жағымсыз әсер ететін негізгі физикалық факторларды анықтап, бағалау: шу, электромагниттік сәулелену, радиациялық жағдай.
  • Қала көшелеріндегі шу деңгейін өлшеп, сипаттау.

I тарау. Ақтөбе қаласының жалпы бейнесі және адам ағзасына зиянды физикалық факторлар

1.1 Ақтөбе қаласының жалпы бейнесі

Қаланың орны мен сипаты

Ақтөбе қаласы — облыс орталығы әрі Қазақстанның ең ірі қалаларының бірі. Оны жиі «Қазақстанның Батыс қақпасы» деп атайды. Қала 1869 жылы Елек өзенінің жағалауында іргетасы қаланып, көркем дала жазықтығында, салыстырмалы түрде биік емес тау баурайларымен оқшауланған аумақта орналасқан.

Ақтөбе — өнеркәсібі дамыған, экспортқа бағытталған ірі кәсіпорындары бар қала. Сонымен қатар Өңірлік университет пен медициналық университеттен бастап лицейлер мен арнайы мектептерге дейінгі білім беру ұйымдарының кең желісі қалыптасқан.

Халық саны туралы деректер

Облыс халқы (2010 ж. 1 мамыр)

721,3 мың

Қала халқы

393,1 мың

55,5%

Ауыл халқы

328,2 мың

45,5%

Ескерту: деректер бастапқы мәтіндегі көрсеткіштер бойынша берілді.

Көлік-логистикалық байланыстар

  • Қаладан оңтүстікке қарай 90 км жерде Мәскеу–Ташкент және Орск–Атырау–Астрахань бағыттары қиылысатын Қандыағаш теміржол торабы орналасқан.
  • Ақтөбе республикалық маңызы бар автожолдар арқылы Орал, Орынбор, Орск, Қызылорда, Хромтау және Атырау қалаларымен байланысады.
  • Ақтөбе әуежайы төтенше жағдайларда ауыр әуе кемелерін қабылдай алатын резервтік алаң ретінде қарастырылады.

Инвестициялық орта және компаниялар

Қала резиденттері қатарында СНПС–«Ақтөбемұнайгаз», «Ұлы дуал» АҚ, Қазақстан–Қытай бірлескен бұрғылау компаниясы сияқты ірі ұйымдар бар. Жалпы алғанда, Ақтөбеде 78 бірлескен және шетелдік компания жұмыс істейді.

Рекреациялық аймақтар

Қала маңындағы Елек және Сазды өзендерінің су алқаптары, Жыланды-Тау сілемі және Қарғалы өзен аңғары — тұрғындардың демалыс үшін жиі таңдайтын орындары.

Қоршаған ортаға әсер ететін негізгі ластаушы көздер

Ақтөбе қаласында өз шығарындылары мен төгінділері арқылы табиғи ортаға қолайсыз ықпал ететін бірқатар кәсіпорындар бар. Өнеркәсіптік аймақ аумағында табиғи ортаны ластаудың негізгі көздері төмендегілер:

  • Ақтөбе хром қосылыстар зауыты (АХҚЗ АҚ), оның тоғандары және шлам жинағыштары.
  • Алматы Пауэр Консолидейтед АҚ-ның Ақтөбедегі жылу орталығы (Ақтөбе ЖЭО) және су күлін жою құрылғылары.
  • Қазхром ТҰК АҚ бөлімшесі — Ақтөбе ферроқорытпа зауыты (АФЗ), оның қоқыс үйінділері және сүзгілердің ескі өрістері.