Қазақша рефераттар

Шұлық тоқу

Сабақ: Шұлық тоқу (11-сынып)

Мақсаты

  • Жалпы мақсат: ұлттық қолөнердің бір түрі — қолмен тоқу өнерімен таныстыру және шұлық тоқуды үйрету.
  • Білімділік: қолмен тоқу тәсілдерін жан-жақты меңгерту.
  • Дамытушылық: тоқыманың тұрмысқа қажеттілігін, қазіргі өмірдегі орнын талқылау; оқушылардың ой-өрісін дамыту.
  • Тәрбиелік: асыл мұраны бағалауға, әсемдікке, ұқыптылыққа және өз бетінше жұмыс істеуге тәрбиелеу.

Көрнекіліктер мен құрал-жабдықтар

Компьютер Қайшы Жіп Ине түрлері Суреттер

Сабақтың барысы

  1. Ұйымдастыру кезеңі
  2. Өткен тақырыпты қайталау
  3. Қауіпсіздік ережелерін еске түсіру
  4. Жаңа сабақ: балаларға арналған шұлық тоқу
  5. Сабақты қорытындылау, білімді бағалау
  6. Үй тапсырмасы

Жаңа сабақ: балаларға арналған шұлық

Балаларға арналған шұлық тоқу үшін 70–80 г жіп және №5 сым қажет. Алдымен сымға 40 шалу шалып, оны төрт сымға тең бөліңіз. Алғашқы оң шалуды түйреуішпен белгілеңіз — бұл айналымның басталған жерін шатастырмауға көмектеседі.

1) Манжет (резинка)

4–5 см резинка әдісімен тоқыңыз. Одан кейін тағы 5 см (тобыққа дейін) шұлықша (тегіс) әдісімен тоқуды жалғастырыңыз.

2) Өкше шығаруға дайындық

Тоқыманы екіге бөліп, 3-ші және 4-ші сымдардағы шалуларды ғана тоқыңыз. 1-ші және 2-ші сымдардағы шалуларды бір сымға өткізіп, уақытша ұстай тұрыңыз.

3) Өкше шығару

Тоқыманың шетіндегі шалу саны 10-ға жеткенде (шамамен 20 қатар), қатарды оң шалумен аяқтап, өкшені қалыптастыруды бастаңыз. Ол үшін сымдағы шалуларды ойша үш бөлікке бөліңіз: екі жағына 6 шалу, ортасына 8 шалу қалдырылады. Кейін шалу саны біртіндеп кемітіледі.

1-қатар (тоқыманың теріс жағы)

Бірінші жақтан 6 шалу тоқыңыз. Ортадағы 8 шалудың соңғысынан басқасын тоқып, соңғы шалуды екінші жақтың көршілес шалуымен қосып, теріс тоқыңыз. Қалған 5 шалуды тоқымай, тоқыманы кері бұрыңыз.

2-қатар (тоқыманың оң жағы)

Шеткі шалуды сымға тартып іліңіз. Ортаңғы бөліктің шалуларын соңғысынан басқасын тоқып шығып, соңғы шалуды бірінші жақтың көршілес шалуымен қосып тоқыңыз. Тоқыманы кері бұрыңыз.

Осылайша 1–2 қатарды қайталап тоқи беріңіз. Нәтижесінде сымда тек ортаңғы бөліктің шалулары ғана қалады.

4) Шұлықтың басын (табанын) шығару

Бұл бөлік те №5 сыммен, негізінен оң тоқылады. Ортаңғы бөліктің шалулары бар сыммен өкшенің шеткі шалуларынан 10 шалу іліп алыңыз. Содан кейін 1-ші сымдағы 10 шалуды және 2-ші сымдағы 10 шалуды тоқыңыз.

Айналдыра тоқи отырып, 3–4-ші сымдардағы артық шалуларды әр екінші қатарда кемітіңіз. Әр сымда 10 шалудан қалған кезде кеміту тоқтатылады да, енді шұлықтың ұшын қалыптастыруға кірісесіз.

5) Ұшын (мұрын бөлігін) кеміту және аяқтау

Әр қатар сайын әр сымның соңындағы екі шалуды біріктіріп, теріс шалыңыз. Осылайша әр сымда бір-бір шалу қалғанша кемітіңіз. Жіпті үзіп, шалуларды қатты тартып бекітіңіз. Қалған жіпті ұзын ілмекпен шұлықтың ішкі жағына өткізіп, ұқыптап жасырыңыз.