Қазақ халқының Салт және дәстүрлері
Қазақ халқының салт-дәстүрлері
Қазақ мәдениетінде нәрестенің дүниеге келуі — үлкен қуаныш. Осы қуанышты атап өтумен байланысты қалыптасқан салт-дәстүрлер ұрпаққа тілек айту, жақсылық шақыру және қауым болып қуанысты бөлісу сияқты құндылықтарды айқын көрсетеді.
Шілдехана
Нәрестенің дүниеге келу құрметіне арналған алғашқы той
Шілдехана — сәбидің өмірге келуіне байланысты өткізілетін алғашқы мерекелік жиын. Кей өңірлерде бұл дәстүр «шілделік» деп те аталады. Шілдеханаға арнайы шақырумен де, шақырусыз да бару қалыпты саналған.
Қонақтар жас отбасыға ақ тілек айтып, әсіресе: «Балаңыздың бауы берік болсын!» деген дәстүрлі құттықтауды жеткізеді.
Мерекелік көңіл күй
Дастарқан жайылып, ән айтылып, күй тартылып, домбырамен көңіл көтерілетін отырыстар ұйымдастырылады.
Сәбиді қорғау ұғымы
Дәстүр бойынша, қырқына дейін баланы бөтен көзге көп көрсете бермеу — ырым әрі сақтық ретінде айтылады.
Ат қою
Нәрестеге есім беру — жауапты әрі мәнді рәсім
Ат қою — жаңа туған сәбиге есім таңдап, ресми түрде бекіту дәстүрі. Бұл — ата-ананың ең жауапты міндеттерінің бірі. Кейде есім бала дүниеге келмей тұрып-ақ алдын ала ойластырылып қойылады.
Қазақ халқының ислам дінін ұстануына байланысты азан шақырып ат қою рәсімі кең тараған: молда немесе үлкен кісі дұға оқып, баланың құлағына есімді бірнеше рет айтып, ниет етеді.
Рәсімнің негізгі мазмұны
- Есім беру — баланың тұлғасына тілек пен мағына дарыту деп түсіндіріледі.
- Көп жағдайда есімді әулеттегі үлкен кісі немесе сыйлы ақсақал ұсынған.
- Аймақтық ерекшеліктерге қарай есім қою уақыты әртүрлі айтылған: кей жерде ертерек, кей жерде қырқынан кейін өткізілген.
Традиции и обычаи казахского народа
Рождение ребенка у казахов сопровождается обрядами, в которых соединяются общинная поддержка, благопожелания и уважение к старшим. Ниже — кратко о двух ключевых традициях: шілдехана и ат қою.
Шілдехана (Шілделік)
Праздник устраивают в честь рождения ребенка: готовят угощения, поют песни, играют на домбре. Гости поздравляют семью словами: «Балаңыздың бауы берік болсын!» По традиции до сорока дней ребенка стараются не показывать посторонним.
Ат қою (Азан шақыру)
Обряд наречения имени часто проводили с участием старейшин аула. Имя обычно выбирал старший родственник, а мулла читал молитву и произносил имя ребенку в ухо несколько раз, закрепляя его благопожеланием.