Қазақша рефераттар

Өлеңдерді оқып беру

Сабақ тақырыбы

«Үш бақытым» және «Туған тілім».

Мақсаты

  • Өлеңдердің негізгі ойын түсіндіру.
  • Мәнерлеп оқуды жетілдіру, дұрыс оқуға машықтандыру.
  • Жатқа оқуға дағдыландыру.

Міндеттері

  • Оқушылардың сөйлеу мәдениетін және ой-қиялын дамыту.
  • Өз пікірін дәлелдеуге баулу.
  • Тілге, сөз өнеріне құрметпен қарауға тәрбиелеу.

Сабақ түрі

Жаңа білім беру.

Әдіс-тәсілдер

Сұрақ-жауап, түсіндіру.

Көрнекіліктер

Ақындардың суреттері, оқулықтар.

Сабақ барысы

I

Үй тапсырмасын тексеру

  • «Бостандық таңы атты» өлеңін жатқа айту.
  • Ақын өлеңіндегі жақсы және жаман әдеттерді санамалап көрсету.
  • «Туған елім, туған жерім» бөлімі бойынша пысықтау.
II

Жаңа сабақ

Ой қозғау

Сен қайда туып-өстің?

Қазақстан қандай мемлекет?

Мемлекеттік тіл қай тіл?

Мұғалімнің әңгімесі

Қазақ тілі — қазақ халқының ана тілі. Ол халық тарихымен бірге жасасып, ұрпақтан-ұрпаққа қарым-қатынас құралы ретінде қызмет етіп келеді.

1989 жылғы 22 қыркүйекте Қазақстан Республикасының «Тіл туралы» заңы қабылданды. Тіл — қай ұлтта, қай елде болса да қастерлі, құдіретті құндылық. Ол әрбір адамға ана сүтімен дарып, тұлғалық болмысымен бірге қалыптасады.

Тіл байлығы — әр елдің ұлттық мақтанышы. Ол — атадан балаға жалғасатын баға жетпес мұра.

Оқылатын шығармалар

  • ММ М. Мақатаев — «Үш бақытым»
  • ДӘ Д. Әбілев — «Туған тілім»

Оқулықпен жұмыс

  • Өлеңді жеке оқыту.
  • Өлеңді хормен оқыту.
  • Мәнерлеп оқу дағдыларын бекіту.

Авторлар туралы қысқаша мәлімет

Мұқағали Мақатаев

Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев (1931–1976, шын аты — Мұхаммедқали) — қазақтың лирик ақыны, көркем сөздің биік өкілі. Ол 1931 жылы 9 ақпанда Алматы облысы, қазіргі Райымбек (бұрынғы Нарынқол) ауданындағы Қарасаз ауылында дүниеге келген.

Негізгі еңбектері:

«Қарлығашым, келдің бе?», «Дариға жүрек», «Аққулар ұйықтағанда», «Шуағым менің», «Соғады жүрек», «Шолпан», «Жырлайды жүрек», «Өмір-өзен», «Өмір-дастан» және т.б., сондай-ақ «Қош, махаббат!» прозалық кітабы.

Дихан Әбілев

Дихан Әбілев (1907 жылы 26 желтоқсанда туған, қазіргі Павлодар облысы Баянауыл ауданындағы Мойылды қыстауы) — ақын, жазушы, Қазақстанның халық жазушысы.

Шығармалары:

  • Алғашқы жинағы — «Қуат, өрт».
  • Кең тынысты поэмаларының бірі — «Шалқыма».
  • Соғыс тақырыбындағы еңбектері «Жүректен», «Тұлға» жинақтарында топтастырылған.
  • Өлеңмен жазылған романдары мен жинақтары: «Алтай асулары», «Отты толқындар», «Уақытпен сырласу», «Миллиард жыры», «Толғаныс толқындары», «Дала солдаты».
III

Сергіту сәті

Қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары арқылы оқушылардың назарын сергіту.

IV

Жаңа сабақты бекіту

Сұрақтар мен тапсырмалар

М. Мақатаевтың «Үш бақытым» дегені нелер?

  • Халық — Қазақстанда тұратын адамдардың бірлігі.
  • Тіл — адамдардың бір-бірімен қарым-қатынас құралы (Қазақстанда көптеген тілдер қолданылады).
  • Отан — әр адамның туып-өскен жері.

«Туған тілім» ұғымын ашатын тіркестер

Адам тілі, анам тілі, далам тілі, бабам тілі.

Мақал-мәтелдер

  • Отан — оттан да ыстық.
  • Отансыз адам — ормансыз бұлбұл.
  • Отан — қуат, отбасы — шуақ.
  • Халық айтса, қалп айтпайды.
  • Халық сөзі қаһарлы.
  • Ана тілің алпыс тілге татиды.
  • Ақынның тілі қылыштан өткір.
  • Ат жүйрігі айырады, тіл жүйрігі қайырады.
  • Атағыңды өсіретін де, өшіретін де — тіл.
  • Аузы құлып сандықты тіс ашпаса, тіл ашады.

Шығармашылық тапсырма

«Отан», «тіл», «халық» тақырыптары бойынша шағын әңгіме құрастырып айту.

Бағыттаушы сұрақтар

  • Отан сен үшін нені білдіреді?
  • Ана тіліңді күнделікті өмірде қалай құрметтей аласың?
  • Халық бірлігінің маңызы неде?

Жаттауға берілетін өлең

Қ. Ыдырысов — «Біз — туған ел баласы».

Асыр салған таласып,

Біз туған ел баласы.

Қандай байтақ Отаным,

Жан-жағыңа қарашы.

Отаным кең көсілген,

Төсінде ырыс өсірген.

Қаптаған мал, алып дән —

Бәрі менің несібем.

Бәрін көріп келеміз,

Болашаққа сенеміз.

Жақсы оқумен, еңбекпен

Біздер жауап береміз.

V

Қорытынды

Үй тапсырмасы

Өлеңдерді жаттау, мәнерлеп оқуға дайындалу.

Бағалау

Оқушылардың оқу мәнері, жауаптарының дәлелділігі және белсенділігі бойынша бағалау.