Төлегенова Алтынгүл Мауметқызының іс - тәжірибесіненСабақтың тиімділігіне бір - бірімен тығыз байланысты екі жағдай әсер етеді: мұқият дайындалу және шеберлікпен өткізу
Төлегенова Алтынгүл Мауметқызының іс-тәжірибесінен
Сабақтың тиімділігіне бір-бірімен тығыз байланысты екі жағдай әсер етеді: мұқият дайындалу және шеберлікпен өткізу. Оқушылардың оқу мүмкіндігі ескерілмей, дұрыс жоспарланбаған сабақ жоғары сапа бермейді. Сабаққа дайындалу — нәтижеге жеткізетін шаралар жүйесін құру, оқу-тәрбие процесін дұрыс ұйымдастыру.
Дайындық барысында мұғалім оқу материалын оқу тобының мүмкіндігіне икемдейді, танымдық еңбекті күшейтетін және ұжымдық жұмыс түрлерін жоспарлайды. Осыны іске асыру үшін сабақта дәстүрлі емес тәсілдердің элементтерін қолдану тиімді.
Дәстүрлі емес сабақ элементтері
Сайыс сабақ
Командалық бәсекеСайыс сабақта топ екі командаға бөлініп, білімдері бойынша жарысады: есеп шығару, сұрақтарға жауап беру және басқа да тапсырмалар орындалады. Алдын ала оқушылардың өз ішінен қазылар алқасы құрылады, мұғалімнің көмегімен жеңімпаз команда анықталады. Қосымша ретінде капитандар жарысы ұйымдастырылып, олардың жауаптары салыстырылады, соңында қорытынды жасалады.
Қай кезде қолдануға болады
Өткен тақырыпты сұрау кезінде, жаңа тақырыпты пысықтауда, тәжірибелік сабақтарда.
Нәтиже
Қызығушылық артады, жауапкершілік пен өзара қолдау күшейеді.
Аукцион сабақ
Ойын арқылы бекітуБұл формат «бір нәрсені сату» қағидасымен өткізіледі. Сабақта бірнеше «зат» (сұрақ, ұғым, формула, дерек, тапсырма) ұсынылады. Сол зат туралы көбірек білетін оқушы немесе топ оны «сатып алады», яғни мазмұнын дәлелдеп, түсіндіріп береді.
Сабақтың құрылымы
- 1 Өткен сабақты тексеру
- 2 Аукцион тәртібін түсіндіру
- 3 «Заттарды» сату (тапсырмаларды орындау, түсіндіру)
- 4 Финал
- 5 Қорытынды
Бұл элементтерді қайталау сабағында қолдану ыңғайлы, себебі оқушының осы пән бойынша осы уақытқа дейін алған білімін толық көрсетуіне мүмкіндік туады. Мысалы, топты кіші топтарға бөліп, аукцион арқылы сабаққа қатысты қажетті мағлұматтарды «сатып алуға» болады. Қажет болған жағдайда «Көңілді тапқыштар клубы» элементтерін де қосуға болады.
Шығармашылық сабақ
Жобалау және талдауШығармашылық сабақта оқушылардың шығармашылық жұмыс істеуіне ерекше назар аударылады. Оқушыларды топтарға бөліп, қысқа уақыт ішінде нәтижесі көрінетін өнім дайындауға бағыттауға болады.
Мысал сценарий (10–15 минут)
- 1–2 топ: тақырып бойынша таныстыру жобасын (презентация/постер) құрады.
- 3–4 топ: сол жобаға арналған сұрақтарды дайындайды.
Шығармашылық өнім түрлері
- Қысқа шығарма
- Сценарий
- Көркем туынды немесе мультфильм жобасы
Қазылар алқасы әр топтың жұмысын бағалайды. Оқытушы оқушымен жекелей де, топпен де жұмыс істейді.
Оқу жұмысын ұйымдастыру формалары
Жаппай жұмыс
Жаппай жұмысты ұйымдастырғанда барлық оқушылар оқытушының басшылығымен бір оқу тапсырмасын орындайды. Мұғалім нәтижелерді қорытындылап, тақырыпты түсіндіреді және талқылауға барлық оқушыларды қатыстырады.
Маңызды қағида
Оқытушы оқушылар орындай алатын жұмыстарды таңдап, пікір білдіргісі келетіндердің бәрін тыңдап, әдептілік танытады.
Топтық жұмыс
Топтық жұмыста әдетте 3–6 оқушы бірігіп жұмыс істейді. Оқушы өз білгенін ортаға салып, басқалардың жауаптарын тыңдап, өз ойымен салыстырады; қате немесе толық емес жауаптарды байқап, түзетуге үйренеді.
Мұғалімнің рөлі
Оқытушы барлық оқушымен тікелей іскерлік қарым-қатынас орнатып, әңгімелейді, түсіндіреді, талдауға жетелейді, нұсқау береді.
Интеграциялық сабақ: пән аралық байланысты күшейту
Интеграциялық сабақ пән аралық байланысты жетілдіру мақсатынан туындаған. Мұндай сабақтарда бір тақырыпты түрлі пәндерден беретін мұғалімдер бірлесе оқытады.
Негізгі мақсат
Оқу материалдарын өзара байланыстырып, оқушыларға терең білім беру және ойлау қабілетін дамыту.
Әсері
Жан-жақты, тұтас, терең әрі берік білім қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Ұсыныс
Жыл сайын ұқсас тақырыптарды біріктіріп, пән аралық байланысқа сүйенген интеграциялық жоспар құру.
Мұндай жоспардағы материалдарды дер кезінде сабақта тиімді қолдану оң нәтиже беретіні сөзсіз. Мысалы, арнайы пәндер мен мамандандырылған пәндер арасындағы байланысты жүйелі пайдалануға болады.