Сүт және сүт өнімдері
Сабақ туралы
Тақырып
Сүт және сүт өнімдері (6-сынып)
Сабақтың түрі
Аралас сабақ
Әдістер
- Түсіндірмелі әдіс
- Сұрақ–жауап
Көрнекіліктер және пәнаралық байланыс
Көрнекілігі
Буклет, слайд, жануарлар суреттері
Пәнаралық байланыс
Биология, әдебиет
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
Оқушыларды қазақтың ұлттық сүт және сүт тағамдарымен таныстыру; олардың құнарлылығы, пайдалығы және дайындалу ерекшеліктері туралы түсінік қалыптастыру; рынок (нарық) туралы жалпы мағлұмат беру.
Дамытушылық
Теориялық білімді практикада қолдана білу дағдыларын дамыту.
Тәрбиелік
Тәртіптілікке, қарым-қатынас мәдениетіне және өзіне деген сенімділікке тәрбиелеу.
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Сәлемдесу.
- Сабаққа дайындықтарын тексеру.
- Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
II. Үй тапсырмасын тексеру
- Тамақтану гигиенасы дегеніміз не?
- Диетология дегеніміз не?
- Көкөніс дегеніміз не?
- Көкөністер қандай заттарға бай?
- Көкөністерді қандай топтарға жіктейді?
III. Жаңа сабақ
Біздің ата-бабаларымыз малдың қадірін білген. Халқымыз мал өсіруді және мал өнімдерін тиімді пайдалануды шебер меңгерген. Төрт түлік малдан әртүрлі сүт өнімдері алынады:
- Түйеден — шұбат
- Биеден — қымыз
- Сиырдан — сүт
- Қойдан — қой сүті
- Ешкіден — ешкі сүті
Сүттің құнарлылығы және пайдасы
Неліктен сүт маңызды?
Сүт — ең жұғымды тағамдардың бірі. Кей деректерде оны ең жеңіл әрі тез қорытылатын тағам ретінде бағалайды. Сонымен қатар сүт — денсаулыққа пайдалы өнім: құрамындағы дәрумендер мен минералдар ағзаны қолдайды.
Назар аударатын ой
Қымыз, шұбат, айран, құрт — тамақ пен сусын ғана емес, кейбір аурулардың алдын алуға көмектесетін дәстүрлі тағамдар.
Сүттің құрамы
Сүттің құрамында су, сүт қышқылы, ақуыз, сүт қанты (лактоза), минералды тұздар және май болады. Сондай-ақ сүтте A, B, C, D дәрумендері сияқты көптеген дәрумендер және 200-ден аса органикалық-минералды қосылыстар кездеседі.
Негізгі құрам
Су, ақуыз, май
Қосымша құндылық
Дәрумендер, минералдар
Дәстүрлі өнімдердің емдік қыры
Жылқының қымызы, түйенің шұбаты, сондай-ақ сиыр, қой, ешкі сүтінен дайындалатын айран мен құрттың тағамдық құндылығымен қатар, халық тәжірибесінде денсаулыққа пайдалы қасиеттері де айтылады. Олар асқазан, жүрек, бүйрек және бауыр қызметін қолдауға көмектесетін тағамдар ретінде бағаланған.
Сүттен дайындалатын өнімдер
Қазіргі өндіріс салаларында сүттен жасалатын өнім түрлері өте көп. Қазақ дастарқанында да сүттен әзірленетін ішетін және жейтін тағамдар мол:
Қымыз
Ашытылған сусын
Шұбат
Түйе сүтінен
Қатық
Қою ашытылған өнім
Айран
Күнделікті сусын
Сары май
Майлы өнім
Ірімшік
Құнарлы тағам
Құрт
Құрғақ сүт тағамы
Сүзбе
Жұмсақ өнім
Қаймақ
Дәмді қоспа