Эксперимент әлемінде
Тасөткел негізгі мектебі
Физика пәні мұғалімі: С. К. Бектемисова
Сабақ тақырыбы
Архимед күші. Денелердің жүзу шарттары
Сабақтың мақсаты
- Архимед күшінің сұйықтың тығыздығына және дене көлеміне тәуелділігін түсіну.
- Денелердің жүзу шарттарының анықтамасын білу.
Күтілетін нәтиже
- Архимед күшінің сұйық тығыздығына және дене көлеміне тәуелді екенін біледі.
- Есеп шығаруда Архимед заңын қолданады.
- Денелердің жүзу шарттарын түсіндіреді.
Сабақтың мақсатын анықтауға арналған сұрақтар
- 1 Күштің қандай түрлерін білесіңдер?
- 2 Дененің көлемі қандай әріппен белгіленеді? Өлшем бірлігін атаңдар.
- 3 Су бетінде жүзетін денелерді атай аласыңдар ма?
- 4 Суға батып кететін қандай денелерді білесіңдер?
- 5 Суда жүзетін денелер бар ма? Мысал келтіріңдер.
Сабақ барысы
-
1
Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың көңіл күйін анықтау.
-
2
Топқа бөлу.
-
3
«Кім көп біледі?»
Үй жұмысын тексеру.
-
4
Жаңа білім туралы түсінік.
-
5
Эксперимент әлемінде.
-
6
Сапалы есептер.
-
7
Физикалық диктант.
-
8
Кері байланыс.
I. «Кім көп біледі?» (үй жұмысын тексеру)
- Шаңғысыз жүрген адам неліктен қарға омбылайды?
- Қысым қалай анықталады?
- Паскаль заңы қалай тұжырымдалады?
- Екі ыдыс берілген: біреуіне су, екіншісіне керосин құйылған. Сұйықтардың деңгейі бірдей. Ыдыс табанына түсетін қысым бірдей ме?
- Барометр не үшін қолданылады?
- Торричелли тәжірибесінің мәні неде?
- Жерді қоршаған ауа қабаты қалай аталады?
- Атмосфералық қысымның өлшем бірлігі қандай?
- Қатынас ыдыстарға қандай мысалдар келтіре аласыңдар?
- Қандай жағдайда дене салмақсыздық күйде болады?
II. Жаңа тақырып: мәтінмен жұмыс
I топ: Архимед күші
Постер жасап, қорғау.
Назар аударатын ұғымдар:
- Кері итеруші күштің пайда болуы
- Тығыздық пен көлемнің рөлі
- Архимед заңының қолданылуы
II топ: Денелердің жүзу шарттары
Постер жасап, қорғау.
Назар аударатын ұғымдар:
- Дененің орташа тығыздығы
- Жүзу, бату және тепе-теңдік жағдайлары
- Күштердің теңесуі
III. «Эксперимент әлемінде»
1-топ тапсырмалары
-
Жұмыртқа, су құйылған ыдыс және тұз берілген. Архимед күшінің сұйықтың тығыздығына тәуелді екенін дәлелдеңдер.
Идея:
Тұз қосқан сайын тығыздық артып, жұмыртқаның жүзу жағдайы өзгеретінін бақылаңдар.
-
Суға қант кесегін салыңдар.
Ерітінді қасиеттерінің өзгеруін және дененің қозғалысын байқаңдар.
2-топ тапсырмалары
-
Су құйылған ыдыстың түбінде картоп жатыр. Егер ыдысқа ас тұзының қою ерітіндісін үстеп құйсақ, картоптың орны өзгере ме? Неліктен?
Өз қорытындыларыңды тәжірибе арқылы тексеріңдер.
-
Суға тығынды салыңдар.
Тығынның неге жүзетінін күштер тұрғысынан түсіндіріңдер.
IV. Сапалы есептер
-
1) Көлемі 1 м³ денені суға батырсақ, оған қанша кері итеруші күш әсер етеді?
Берілгені: ρ(су) = 1000 кг/м³.
-
2) Көлемі 40 м³ керосиннің массасы неге тең?
Берілгені: ρ(керосин) = 800 кг/м³.
-
3) Көлемі 0,8 м³ дене суға батырылғанда оған қандай ығыстырушы күш әрекет етеді?
V. Физикалық диктант
- Сұйыққа (газға) батырылған денелерге кері _____________ әсер етеді.
- Бұл күш жоғары бағытталған, оны _______________ немесе ____________ деп атайды.
- Архимед күші дененің ауадағы және сұйықтағы ______________ айырмасына тең.
- Архимед күші дененің ығыстырып шығарған ____________________.
- Архимед заңы мына түрде жазылады: ____________.
- Архимед заңы арқылы әуеде _______, суда кемелер __________, сүңгуір қайықтар __________.
VI. Кері байланыс
Не білемін?
Бүгінгі тақырып бойынша бастапқы білімімді қысқаша жазыңдар.
Не білдім?
Сабақтан алған жаңа мәліметтерді белгілеңдер.
Не білгім келеді?
Тақырып бойынша қосымша сұрақтарыңды ұсыныңдар.
VII. Үй жұмысы
Тақырып: Архимед күші. Денелердің жүзу шарттары (оқу).
Ескерту:
Қажет болса, материалдың толық нұсқасын жүктеңдер.