Сабақ кезеңдері
Тақырып: Токтың жұмысы мен қуаты. Джоуль–Ленц заңы
Бұл сабақта электр тогының жұмысы мен қуаты қарастырылады, сондай-ақ токтың жылулық әсері Джоуль–Ленц заңы арқылы түсіндіріледі. Жұмыс барысында топтық және жеке тапсырмалар орындалып, деңгейлік есептер арқылы білім бағаланады.
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
- Пән бойынша білім, білік және дағдыларды қалыптастыру.
- Токтың жұмысы мен қуатын түсіндіру; токтың жылулық әрекетін Джоуль–Ленц заңы арқылы негіздеу.
- Деңгейлік тапсырмалар арқылы білімді бағалау.
Дамытушылық
- Еріктілікті дамыту, қабілет пен белсенділікті арттыру.
- Танымдық қиындықтарды жеңуге ынталандыру.
- Салыстыру, негізгісін таңдай білу және оқу материалын саралай алу дағдыларын қалыптастыру.
- Ғылыми дүниетанымды дамыту.
Тәрбиелік
- Адамгершілікке, жауапкершілікке және тиянақтылыққа тәрбиелеу.
- Еңбекке баулу, топтық жұмыста сыйластық мәдениетін қалыптастыру.
- Табиғатты аялауға баулу.
Әдіс-тәсілдер және ресурстар
Оқыту әдістері
- Топтық жұмыстың элементтері.
- Жеке жұмыс, баяндау.
- Деңгейлік тапсырмалар: сапалық, мәтінді және эксперименттік есептер.
Көрнекіліктер
- Слайдтар.
- Әртүрлі қуатты электр шамдары, өткізгіш сымдар.
- Амперметр, вольтметр және басқа электр құралдары.
- Стикерлер, постерлер.
Пәнаралық байланыс
Қазақ тілі, математика, химия.
Сабақ құрылымы (уақыт бөлінісі)
Кезеңдер
- Ұйымдастыру.
- Электр тогы (үй тапсырмасын тексеру).
- Жаңа сабақ (баяндау).
- Жаңа сабақты бекіту: постер қорғау және практикалық тапсырмалар.
- Қорытындылау.
- Бағалау.
- Сергіту сәті (рефлексия).
Уақыты
- Ұйымдастыру2 мин
- Үй тапсырмасы8 мин
- Жаңа сабақ7 мин
- Бекіту: постер5 мин
- Практикалық тапсырмалар15 мин
- Қорытындылау2 мин
- Бағалау3 мин
- Рефлексия2 мин
Сабақтың өту барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу.
- Түрлі түсті стикерлер арқылы топтарға бөлу.
- Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
Мұғалім сөзі: «Өзің білмесең, білгендерден үйрен — үйренгеннен ештеңең кемімейді», — деген Төле би нақылына сүйене отырып, бүгінгі сабағымызды топтық жұмыс арқылы өткіземіз: бір-бірімізден үйренеміз және үйретеміз.
Бағалау (жұлдызша арқылы)
- Әр дұрыс жауапқа 1 жұлдызша беріледі.
- Жиынтық баға: 2–4 жұлдызша — 3, 5–7 — 4, 8–10 — 5.
- Практикалық тапсырмаларда деңгейіне қарай беріледі: I деңгей — 1, II деңгей — 2, III деңгей — 3 жұлдызша.
II. Үй тапсырмасын тексеру
A) Қайталауға арналған сұрақтар
- Электр тогы дегеніміз не?
- Қандай құрылғылар ток көздері деп аталады? Мысал келтіріңдер.
- Ток күші деп нені айтады? Оның өлшем бірлігі қандай?
- Электр кернеуі деп нені айтады? Оның өлшем бірлігі қандай?
- Кедергі деп нені айтады? Кедергінің өлшем бірлігі қай ғалымның құрметіне аталған?
- Тізбек бөлігі үшін Ом заңы қалай тұжырымдалады? Формуласы қалай оқылады?
- Электр тогының қандай әрекеттерін білесіңдер?
Ә) Суреттер бойынша тапсырмалар (топтарға)
I топ
Өткізгіш арқылы қандай зарядталған бөлшектер орын ауыстырады? Қай бағытта?
II топ
Көрсетілген сызбалардағы қателерді анықтаңдар.
III топ
Суреттегі үш бірдей шамның қалай жалғанғанын сипаттаңдар.
Б) Электр құралдарымен жұмыс
Әр топқа электр құралдары беріледі. Тапсырма: құралдардың атауын айту және қолдану тәсілін қысқаша түсіндіру.
III. Жаңа сабақ
Тұйықталған тізбек бойымен электр тогы өткенде, тізбектің ішкі бөлігінде (ток көзінде) және сыртқы бөлігінде (энергия тұтынушыларда) энергияның әртүрлі түрленулері жүреді.
Токтың жұмысы
Электр тогының жұмысы ток күші, кернеу және уақыттың көбейтіндісіне тең:
A = I · U · t
Өлшем бірлігі: 1 Дж = 1 А · 1 В · 1 с.
Токтың қуаты
Қуатты табу үшін өткізгіштегі ток күшін және кернеуді өлшеп, олардың көбейтіндісін есептеу керек:
P = I · U
Практикада бұл формула электр құралдарының қуатын анықтауға және энергия шығынын бағалауға қолданылады.