Нұрпия ана

Қазақ тарихындағы әйелдер туралы сөз болғанда, Нұрпия (Нұрпая) ананың есімі ерекше аталады. Мәшһүр Жүсіп Көпеевтің жазуынша, Абылай хан Бес Мейрамның ұрпағына қатысты:

«Осы, Бес Мейрамның баласы деген ел, пайғамбар мен шадияр тумады демесеңдер, адамның бұлбұлы мен дүлділі түгел туған ел. Батыры көп, жаудан қорықпайды, шетінен шешен туады да, дауда қорықпайды», — депті.

Мәшһүр Жүсіп Көпеев

Тегі мен тағдырдың тоғысы

Мейрамсопының бәйбішесі болған Нұрпия ана шежіре бойынша Кіші жүз Алшын ішінде Құдаспай деген кісінің қызы делінеді. Анасы ерте қайтыс болғандықтан, ұзатылар кезде жеңгесі Еркежан: «Шешесінің жоқтығын білдіртпеймін» деп, қасына еріп жүреді.

Ұзатылып бара жатқан Нұрпияның жасауын артқан түйенің бұйдасын ұстау үшін бір жетім қызды да ілестіре алады.

Ол кезең — ел ішінде бүлік күшейіп, жаугершілік үдей түскен алмағайып уақыт еді. Сол себепті қызды шығарып салған жеңге мен жетім қыз кейін еліне қайта алмай қалады.

Нұрпия ананың шешімі

Осындай жағдайда Нұрпия ана Мейрамсопыға өтінішін анық та байыппен жеткізеді: өзі үшін елден еріп келген екі адамды жатсындырмай, «үшеуіміз бір босағада болайық» дейді. Жеңгесіне ағасының төсінің тигенін айтып, оны бөтенге қимайтынын білдіреді. Жетім қызды да шеттетпей, бауырға басуды сұрайды.

«Сіз жалғыз жігітсіз. Ұрпағыңыз өсіп-өнсін. Мен өз тарапымнан еш уақытта таршылық жасамаймын», — деп сөзін өткізеді.

Бес әулеттің бастауында

Деректерде Мейрамсопыдан Нұрпиядан — Қуандық, Сүйіндік; Нұрпияның жеңгесінен — Шегендік, Бегендік; ал Нұрпиямен еріп келген Қарқабат атты жетім қыздан — Болатқожа (Қаракесек) дүниеге келгені айтылады.

Нұрпиядан: Қуандық, Сүйіндік
Жеңгесінен: Шегендік, Бегендік
Қарқабаттан: Болатқожа (Қаракесек)

Айтылған бес баланың өсіп-өнген ұрпақтары кейін бір-бір рулы елге айналғаны баяндалады. Мейрамсопы ертерек дүние салған соң, артында қалған бес балаға Нұрпия бәйбіше қамқор болып, басалқылық көрсетеді. Сөйтіп, ол «Бес берекенің ұйытқысы» атанған екен.