Қазақша рефераттар

Түйенің төлі

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Білім саласы

Қатынас

Бөлім

Тіл дамыту

Тақырып

Төрт түлік мал

Мақсаты

  • Балалардың тілін дамыту, ата-бабамыздан келе жатқан кәсіп туралы толық мағлұмат беру.
  • Төрт түліктің пірлерін таныстыру және оның адамға берер пайдасын түсіндіру.
  • Сахналау, сөз құрау, жұмбақ шешу, қызықты есептер арқылы ойлау қабілеті мен қиялын дамыту.
  • Төрт түлікті қадірлеуге, еңбекке баулуға тәрбиелеу.

Көрнекілігі

Суреттер

Төрт түлік және төлдері, жайлау көріністері

Пірлер

Төрт түлік пірлері туралы деректер

Тағам түрлері

Сүт, қымыз, шұбат

Бұйымдар

Жүннен тоқылған киімдер

Әдіс-тәсілдері

Түсіндіру Сұрақ-жауап Көрсету Ойын

Сабақ барысы

I кезең

Ұйымдастыру

Сыныптың назарын шоғырландыру, жағымды көңіл күй қалыптастыру.

II кезең

Кіріспе

Сұрақтар арқылы жаңа тақырыпқа жетелеу.

III кезең

Негізгі бөлім

Жұмбақ, талдау, сахналық көрініс, мақал-мәтелдер, ойындар.

Қорытынды

Шығармашылық жұмыс

Жайлау көрінісін жапсырып, сыйлық дайындау.

Шаттық шеңбері

Өлең

Қане, біздер қол ұстасып,

Күлімдесіп қарайық.

Бір-бірімізге сәлем айтып,

Шүбірлесіп тарайық.

Тәрбиешінің кіріспе сөзі

Бүгін бізде ерекше сабақ өтеді. Менің сұрақтарыма толық жауап берсеңдер, бүгінгі тақырыбымыз өздеріңе белгілі болады.

  • Мезгілдер, айлар және ауа райындағы өзгерістер туралы сұрақтар.
  • Бір апта туралы өлең шумақтарын айту.
  • 1-ден 10-ға дейін тура және кері санау (өлеңмен).
  • «Он дегенім осы» санамағын айту.
  • Қызықты есептер шығару.

Тақырыпты ашу: төрт түлік және пірлері

Тәрбиеші қалған әріптерді ашып, балаларға оқытады. Осылайша бүгінгі тақырып анықталады: балалар төрт түлік мал туралы әңгімелейді.

Қойдың пірі

Шопан ата

Жылқының пірі

Қамбар ата

Түйенің пірі

Ойсылқара

Сиырдың пірі

Зеңгі баба

Ешкінің пірі

Сексек ата

Жұмбақ арқылы пайдасын талдау

Жұмбақ: түйе

Ащыдан басқа жемейтін,

Ыстық шөлде отаны.

Шөлдесе су демейтін,

Шешуі бұл қай жануар?

Жауабы: түйе

Түйенің пайдасы

  • Сүтінен шұбат жасалады: сусын әрі тағам, емдік қасиеті бар.
  • Терісі тұрмыста кең қолданылады.
  • Көлік ретінде мінуге болады.
  • Жүнінен жасалған киім (мысалы, кеудеше) өте жылы.

Жұмбақ: ешкі

Басында таяғы бар,

Төрт аяғы бар.

Сегіз тұяғы бар,

Иегінде сақалы бар.

Бұл қай жануар?

Жауабы: ешкі

Ешкінің пайдасы

  • Жүні бағалы. Жүнінің түріне қарай ангор ешкісі де кездеседі.
  • Жүнінен биялай, күртеше, орамал тоқылады.
  • Сүті өте пайдалы, әсіресе кішкентай балаларға береді.

Жұмбақ: қой

Аласа ғана бойы бар,

Айналдырып киген тоны бар.

Бұл қай жануар?

Жауабы: қой

Қойдың пайдасы

  • Еті дәмді, терісі пайдалы.
  • Жүнінен көрпе, күртеше, қолғап, байпақ тоқылады.
  • Киіз басуға пайдаланылады.

Жұмбақ: сиыр

Екі айнасы бар,

Төрт тармағы бар.

Бір шыбыртқысы бар,

Қай жануар?

Жауабы: сиыр

Сиырдың пайдасы

  • Сүтті көп береді.
  • Сүтінен айран, құрт, ірімшік, май жасалады.
  • Жайлауда жайылғанды ұнатады.

Ескерту: Төлдерді атауда бастапқы мәтінде бір сәйкессіздік болғандықтан, түзетілді: түйенің төлі — бота, ал қойдың төлі — қозы.

Төлдер атауы

Сиыр төлі

Бұзау

Жылқы төлі

Құлын

Ешкі төлі

Лақ

Қой төлі

Қозы

Түйе төлі

Бота

Сахналық көрініс: «Төлдер айтысы»

Төлдер айтысып болған соң, сахнаға Шопан ата келеді.

Шопан ата:

«Менің кішкентай төлдерім, сендер босқа таласпаңдар. Мен сендердің барлығыңды жақсы көремін. Адам үшін бәрің де керексіңдер. Сендерсіз адам қалай өмір сүреді? Одан да жүріңдер, сендер жайлы балалардың не білетінін көріп қайтайық.»

Тәрбиеші:

«Әрине, Шопан ата, қош келдіңіз! Енді балалар төрт түліктің пірлерін және төлді қалай шақыратынын айтып береді.»

Бой сергіту және тілдік қор

Мақал-мәтелдер

  • Мал өсірсең қой өсір, өнімі оның көл-көсір.
  • Малды баға біл, бабын таба біл.
  • Мал төлімен жарасты, жер гүлімен жарасты.
  • Ұлыс бақты болсын, төрт түлік ақты болсын.
  • Ер қанаты — ат.
  • Сиырдың сүті — тілінде.
  • Байлықтың көзі — жылқының түгі.

Өлең: «Мал баласын қалай сүйеді?»

Қой сүйеді баласын «қоңырым» деп,

Ештеңені білмейтін «момыным» деп.

Сиыр сүйеді баласын «торпағым» деп,

Қараңғыға баспаған «қорқағым» деп.

Түйе сүйеді баласын «тайлағым» деп,

Жабу жапса жарасқан «жайнағым» деп.

Сөзжұмбақ және дидактикалық ойын

Сөзжұмбақ сұрақтары

  1. Түйенің төлі.
  2. Сүттен кейін не жасалады?
  3. Жылқы төлі.
  4. Сүттің бетіне шығатын зат.
  5. Малды кім бағады?
  6. Ешкінің төлі.
  7. Балаға ең жақын адам.

Сөзжұмбақ дұрыс шешілсе, тігінен балабақшаның атауы шығады.

Дидактикалық ойын

«Не, қайда өмір сүреді?»

Балалар жануарларды олардың тіршілік ету ортасымен сәйкестендіреді, сөйлем құрап айтады, өз ойларын дәлелдейді.

Қорытынды тапсырма

Сабақ соңында балалар Шопан атаға арнап жайлау көрінісін жапсырып, естелік сыйлық дайындайды.