Сын тұрғысынан ойлау сабағы
Астана қаласы
№53 мектеп-лицей, қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі: Қабыл Динара Төлендіқызы
Сабақтың тақырыбы
Сәбидің дүниеге келуіне байланысты өлең-жырлар
Сабақтың түрі
Сын тұрғысынан ойлау сабағы
Әдіс-тәсілдер
- Топтастыру
- Ой-толғау
- Сұрақ-жауап
Көрнекіліктер
- Тақтаға ілінген сызба-нұсқалар
- Ұлағатты сөздер жазылған плакат
- Сын тұрғысынан ойлау бағдарламасы
Сабақтың мақсаты
Білімділік мәні
Сәбидің дүниеге келуіне байланысты өлең-жырларды оқытып, меңгерту.
Тәрбиелік мәні
Жаңа ғасыр ұрпағын дені сау, рухы мықты, ұлтжанды, ана тәрбиесін бесіктен көрген азамат етіп тәрбиелеуге бағыттау.
Дамытушылық мәні
Халықтық тәлім-тәрбие тұрғысынан кешегі мен бүгінгіні салыстыруға, баспасөз материалдары арқылы жаңаны танып, өз бетінше қорытынды шығаруға үйрету.
Сабақ барысы
Сабақ басталғанда тақтаға «Бала тәрбиесі — бесіктен» деген плакат ілінеді. Сонымен қатар Көмек Ыбыраевтың төмендегі өлеңі ұсынылады.
Қайта оралмас жас күнің,
Бұл — атам сөзі күндегі.
Қазақтың салтын, дәстүрін,
Жалғастыр, балам, ілгері.
Сын тұрғысынан ойлау құрылымы
Оқыту мен үйрету үдерісі үш деңгей бойынша ұйымдастырылады: қызығушылықты ояту, мағынаны тану, ой толғаныс.
1) Қызығушылықты ояту
Тақтаға төрт жолды өлең жазылады. Оқушылар өлеңнің мазмұнына қарай оның қандай тұрмыс-салт жыры екенін анықтайды. Талқылаудың түйіні: бұл — бесік жыры, яғни ананың балаға деген мейірімі мен тілегі.
Әлди, бөпем, әлди-ай!
Айналайын шырағым,
Көлге біткен құрағым.
Жағамдағы құндызым,
Аспандағы жұлдызым,
Әлди, бөпем, әлди-ай!
2) Топтастыру: «Бесік жырының тілегі»
Оқушылар бесік жыры арқылы берілетін тілек-мақсаттарды топтастырып, негізгі құндылықтарды ажыратады.
Азаматтық-елдік бағдар
- Еліңді жаудан қорғай білу
- Елін қорғайтын азамат болу
Еңбек пен кәсіп
- Мал бағу
- Кәсіп қуу
- Еңбекті сүю
Өнер-білім
- Өнер үйрену
- Өнерлі болу
Денсаулық
- Дені сау болу
3) Мағынаны тану: «Жигсо» әдісі
Әр топқа тақырыпшалары бар парақшалар таратылады. Оқушылар бос орындарды бірлесе толтырып, кейін топ жетекшісі шығып қорғайды. Талқылау өзегі — балаға қатысты салт-дәстүрлердің кезең-кезеңімен орындалуы.
Балаға қатысты дәстүрлер тізбегі
- 1 Нәресте дүниеге келгенде: азан шақырып ат қою
- 2 Шілдехана, «жарыс қазан», қалау
- 3 12–14 айлық: тұсау кесу
- 4 1–1,5 жас: тілашар тойы
- 5 4–5 жас: атқа мінгізу тойы
«Түртіп алу» жүйесі
Білемін
- Шілдехана
- Тұсау кесу
Білдім
- Тілашар туралы
- Атқа мінгізу туралы
Білгім келеді
Бұдан басқа ырым-тыйымдар мен салттарды тереңірек білгім келеді.
Ескерту
Мұнда оқушылардың өздік ізденісі күшейтіледі: ақпаратты табу, талдау, салыстыру және қорытынды жасау.
4) Ой толғаныс
Топтарға рөлдер мен тапсырмалар беріледі. Мақсат — салт-дәстүрдің мәнін өз сөзімен пайымдап, шығармашылық тұрғыдан жеткізу.
I топ
«Мен — анамын»
II топ
«Салт-дәстүрді жеткізушімін»
III топ
Кубизм стратегиясы бойынша салт-дәстүрлерді сипаттау
IV топ
Ырымдарды сипаттап жазу
Ой-толғаудан үзінді
Мен ұлттық дәстүрді насихаттаушы боламын. Шыққан тегім — халық. Қазақ халқының салтын, ырымын қорғаушы десем де болады. Жас сәби шыр етіп дүние есігін ашқанда, оның бойына ұлттық қазынаны құямын. Ұлттық мәңгүрттіктен сақтап, әдет-ғұрып пен салт-дәстүрді мол білуге үйретемін. Тілің барда салт-дәстүрің де салтанат құрады. Оған бар күш-жігеріңді салсаң болғаны!
5) Кері байланыс және үй тапсырмасы
Кері байланыс
Оқушылар бүгінгі сабақтан алған әсері мен түсінгенін қысқаша айтып, қандай ой түйгенін бөліседі.
Үй тапсырмасы
1–2 топ
«Салт-дәстүрді білу — ескіліктің белгісі емес пе?» тақырыбында өз ойыңды жазып кел.
3–4 топ
«Бұл ырымдарды көзіміздің қарашығындай сақтауымыз керек» тақырыбында пікірталас сұрақтарын дайында.