Қазақша рефераттар

Қазақстанның географиялық орналасуына сипаттама беруге талпындыру

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Сынып
9-сынып
Тақырып
Қазақстанның экономикасы: өткені, қазіргісі, болашағы
Сабақ түрі
Жаңа сабақ
Ұйымдастыру формасы
Фронтальді
Әдіс-тәсілдер
Сұрақ–жауап
Құрал-жабдықтар
Дүние жүзінің физикалық картасы, интерактивті тақта

Сабақ мақсаттары

Білімділік

Қазақстан экономикасының өткен кезеңдері, қазіргі жағдайы және болашақ әлеуеті туралы түсінік қалыптастыру. Ел шаруашылығының негізгі кезеңдеріне сипаттама беруге бағыттау, негізгі ұғымдарды енгізіп, олардың анықтамасын нақтылау.

Дамытушылық

Қазақстанның географиялық орнын және табиғи-ресурстық әлеуетін карта бойынша сипаттау арқылы білімді тереңдету, талдау және қорытынды жасау дағдыларын дамыту.

Тәрбиелік

Отан туралы білімді тереңдете отырып, отансүйгіштік қасиеттерді нығайту және географиялық мәдениетке баулу.

Негізгі ұғымдар мен номенклатура

Негізгі ұғымдар

  • Экономикалық-әлеуметтік география
  • Экономикалық-әлеуметтік аумақтық кешендер (ЭӘАK)
  • Дәстүрлі экономика
  • Нарықтық экономика
  • Жоспарлы экономика
  • Әміршілдік-таратушылық экономика
  • Индустрияландыру
  • Либерализация
  • Жекешелендіру
  • Табиғи-ресурстық әлеует
  • Даму стратегиясы

Номенклатура

Қазақстан; Петропавл, Павлодар, Семей, Риддер, Көкшетау, Ақтөбе, Орал, Түркістан, Тараз, Қарағанды, Астана, Алматы, Атырау.

Оқу барысында аталған нысандарды картадан көрсету және экономикалық мамандануымен байланыстыра сипаттау ұсынылады.

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

3 минут
Мұғалімнің әрекеті
  • Оқушылармен амандасу.
  • Түгендеу жүргізу.
  • Сабаққа дайындығын және психологиялық ахуалды тексеру.
Оқушының әрекеті
  • Орындарынан тұрып мұғаліммен амандасу.
  • Сыныптағы қатысымды нақтылау.
  • Сабаққа дайындалу.

2) Білім мен іскерлікті жан-жақты тексеру

10–12 минут
Мұғалімнің әрекеті

Өткен курстар бойынша сұрақтар қойып, білім деңгейін анықтайды:

  • Географиялық зерттеулер.
  • Қазақстанның физикалық географиясы.
  • Еуразия материгіндегі Қазақстанның орны.
Оқушының әрекеті
  • Жерді зерттеуге үлес қосқан зерттеушілерді атайды.
  • Қазақстанның жер көлемі, халқы, санақ туралы деректерді еске түсіреді.
  • Көршілес елдерді және Қазақстанның Еуразиядағы орнының ерекшелігін сипаттайды.

3) Жаңа материалға көшу

Өтпелі бөлім
Мұғалімнің әрекеті

9-сынып курсының мазмұнымен таныстырады. Кіріспе бөлімнің сызбанұсқасын талдап, негізгі тақырыпқа біртіндеп жетелейді.

Оқушының әрекеті

Курстың құрылымын түсінеді, кіріспе сызбанұсқасын мұғаліммен бірге талдап, жаңа тақырыпқа көшеді.

4) Жаңа материалды меңгерту

Негізгі бөлім

4.1 Экономикалық-әлеуметтік география және ЭӘАK

  • Экономикалық-әлеуметтік географияның ғылым және мектеп пәні ретіндегі мәнін анықтау.
  • Зерттеу нысанын нақтылау.
  • Экономикалық-әлеуметтік аумақтық кешендер (ЭӘАK) ұғымын енгізу және анықтама беру.

Назар аудару: ЭГЖ (экономикалық-географиялық жағдай) — елдің әлемнің экономикалық картасындағы орнын сипаттайтын маңызды көрсеткіш.

4.2 Қазақстан шаруашылығының кезеңдері және карта бойынша тапсырмалар

Қазақстан шаруашылығына шолу жасалып, аймақтардың мамандануы карта және сызбалар арқылы талданады.

Тапсырмалар (сурет бойынша)
  1. Етті мал шаруашылығы дамыған аймақтарды анықтау.
  2. Электр станциялары орналасқан аудандарды көрсету.
  3. Павлодар облысындағы өндіріс түрлерін атау.
  4. Оңтүстік Қазақстандағы (ОҚО) жетекші өндіріс салаларын анықтау.
  5. СЭС орналасқан облыстарды белгілеу.
  6. Алтын өндіретін облысты көрсету.
  7. Тамақ өнеркәсібі дамыған облысты анықтау.
Үлгі жауаптар (оқушы пікірі ретінде)
  • Аймақтарды салыстыру: батыс, орталық, оңтүстік, шығыс.
  • Электр станциялары/өнеркәсіппен байланыстырылатын нүктелер: БҚО, Қостанай, СҚО, Ақмола, Риддер, Шымкент, Алматы.
  • Павлодар облысы: кірпіш өндірісі, тамақ өнеркәсібі, сабын өндірісі.
  • ОҚО: тамақ өнеркәсібі, мақта өңдеу, кірпіш өндірісі.

Ескерту: нақтылау үшін оқулық картасы мен жергілікті деректерге сүйену ұсынылады.

4.3 Қазақстанның ЭГЖ-ы және табиғи-ресурстық әлеуеті

Географиялық орналасуды сипаттау
  • Қазақстан аумағы және дүниежүзіндегі орны.
  • Көршілес мемлекеттер және саяси-географиялық аймақ.
  • Жер аумағының үлкен болуы мен орналасудың артықшылықтарын анықтау.
  • Ірі қалалар және әкімшілік-аумақтық бөлініс туралы түсіндіру.
  • ЭГЖ-ға баға беру (көлік, нарық, байланыс, транзиттік әлеует тұрғысынан).
Табиғи-ресурстық әлеует
  • Табиғи-ресурстық әлеует ұғымын түсіндіру.
  • Ресурстарды қолданылуына қарай жіктеу.
  • Тиімді пайдалану қағидаларын талқылау.
  • Табиғи ресурстарға шаруашылық тұрғыдан баға беру.
  • Ресурстардың аумақтық үйлесімі мен аймақтық айырмашылықтарды көрсету.
Оқушының әрекеті

Оқушылар картаға сүйене отырып Қазақстанның географиялық орналасуын сипаттайды, кейін ЭГЖ-ға бағалау жасайды. Бұдан соң табиғи-ресурстық әлеуеттің құрамы мен ерекшеліктерін анықтап, мысалдармен дәлелдейді.

5) Жаңа тақырыпты бекіту

  • Оқулықтың 15–16-беттері: 2, 3, 5-тапсырмаларды орындау.
  • 25-бет: 14-суретті талдау.
  • 28-бет: 1-тапсырманы орындау.

6) Сабақты қорытындылау

  • Қазақстанның орналасу жағдайының негізгі сипаты қандай?
  • Ел аумағының үлкен болуының қандай артықшылықтары бар?

7) Бағалау

Оқушылар сабаққа қатысу белсенділігіне, жауаптарының дәлдігі мен толықтығына қарай бағаланады.

8) Үй тапсырмасы

  • 1-параграф сұрақтарына дайындалу.
  • 14-бет: 1–6-тапсырмаларды орындау.
  • Тест құрастыру және тест сұрақтарына жауап беру.
  • 15-сурет және 3–4-кесте бойынша кесте толтыру.