Көнерген сөздер туралы түсінік
Күнделікті сабақ жоспары (Қазақ тілі, 5-сынып)
Бұл жоспар 5-сыныптағы қазақ тілі сабағына арналған. Негізгі назар — сөздік құрамдағы көнерген сөздер және олардың қолданыс ерекшеліктері.
Тақырыптар топтамасы
- 31. Көнерген сөздер
- 32. Көнерген сөздердің түрлері
- 33. Жаңа сөздер
- 34. Жалпылама лексика
- 35. Сөздердің қолданылу ерекшелігі
Сабақ үлгісі
- №
- 7
- Пәні
- Қазақ тілі
- Сыныбы
- 5
- Күні
- Күні/айы/жылы көрсетіледі
- Тоқсаны
- II
- Мұғалім
- Аты-жөні көрсетіледі
- Сабақ тақырыбы
- Көнерген сөздер
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Оқушыларға көнерген сөздер туралы лингвистикалық білім беру, көнерген сөздерге тән белгілерді жаттығулар арқылы бекіту.
Тәрбиелік
Сабақ мазмұны арқылы адамгершілікке, қайырымдылыққа, ұлтжандылыққа тәрбиелеу.
Дамытушылық
Лингвистикалық дүниетанымды кеңейту, ауызша және жазбаша тіл мәдениетін дамыту.
Сабақ сипаттамасы
- Типі: аралас сабақ
- Түрі: дәстүрлі сабақ
- Әдіс-тәсілдері: түсіндіру, сұрақ-жауап, жаттығу, талдау
Ресурстар мен байланыс
- Көрнекілігі: тақырыпқа қатысты үлестірмелі қағаздар
- Пәнаралық байланыс: әдебиет, тарих
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен амандасу.
- Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.
- Сабаққа қатысымды тексеру.
II. Үй тапсырмасын тексеру
- 146-жаттығу.
- «Сөздік құрам» туралы түсінік.
III. Білім тексеру (өздік жұмыс)
Өлеңдегі сөздік құрамға кіретін сөздердің астын сызыңдар.
Қорамсаққа қол салмай,
Қозы жауырын оқ алмай,
Атқан оғы жоғалмай...
Ерлердің ісі бітер ме?
IV. Жаңа сабаққа дайындық
- Сабақ тақырыбын тақтаға жазу.
- Сабақ мақсатын түсіндіру.
V. Жаңа тақырыпты түсіндіру
Қолданыстан шығып қалып, көбіне тарихи шығармаларда ғана кездесетін және мағынасы көмескіленген сөздерді көнерген сөздер дейміз. Кейбір көнерген сөздер уақыт өте қайта жаңғырып, қолданысқа енуі мүмкін.
Мысал: Кеңес дәуірінде сирек қолданылған діни атаулар тәуелсіздік жылдарында қайта жанданды.
- имам
- мешіт
- ораза
- айт
- пітір
- құран
Сондай-ақ бұрынғы жыл атаулары мен ай атаулары да қайтадан жиі қолданыла бастады:
Жыл атаулары
барыс, жылқы, қоян, ұлу және т.б.
Ай атаулары
наурыз, сәуір, маусым, қыркүйек және т.б.
VI. Түсінік тексеру (деңгейлік тапсырмалар)
I деңгей
Басқа сөздермен ауысқан көнерген сөздерді жазыңдар.
II деңгей
Құрамында көнерген сөздер бар мақал-мәтелдер мен тұрақты тіркестерді жазыңдар.
III деңгей
Түбір қалпында жеке қолданылмайтын, бірақ туынды сөз құрамында сақталған көнерген түбірді табыңдар.
VII. Жаңа сабақты бекіту
1) Оқулықпен жұмыс
- 147-жаттығу (I топ): қазіргі кезде қайта қолданыла бастаған сөздерден «мұнара» бейнесін құрастыру.
- 148-жаттығу (II топ): мәтіндегі жиі қолданылатын атауларды бөлек, мүлде қолданылмайтын атауларды бөлек көшіріп жазу.
- 149-жаттығу (III топ): мақалдардағы көнерген сөздерді анықтап, олардың сипатын талдау.
2) Үлестірме қағаздар
Тақырыпқа қатысты тапсырмаларды үлестірме қағаздар арқылы орындау.
3) Сөйлем құрастыру
Берілген үлгіге сүйеніп, көнерген сөздерді қатыстырып сөйлемдер құрастыру.
VIII. Қорытынды бөлім
Бағалау
Оқушылардың тапсырмаларды орындауы мен сабаққа қатысу белсенділігіне қарай бағалау.
Үй тапсырмасы
- Көнерген сөздер туралы түсінікті қайталау.
- 150-жаттығу.