Қазақша рефераттар

Қатынас ыдыс

Сабақ тақырыбы: Қатынас ыдыстар. Су құбыры

Сабақтың мақсаты

  • Білімділік: ауырлық күшінің әрекетінен сұйықтар мен газдарда пайда болатын қысымның қандай шамаларға тәуелді екенін анықтау, себебін түсіндіру және формуласын қорытып шығару.
  • Дамытушылық: пәнге деген қызығушылықты арттыру; алған білімді іс жүзінде қолдану дағдысын, ойлау және есте сақтау қабілеттерін дамыту.
  • Тәрбиелік: ұқыптылыққа және еңбекқорлыққа тәрбиелеу.

Үй тапсырмасын тексеру

1) Теория

§37: «Ауырлық күшінің әрекетінен сұйықтар мен газдарда болатын қысым» тақырыбын оқып келу.

2) 17-тапсырма (тәжірибе)

Биік ыдыс алып, оның түбінен және бүйірінен әртүрлі биіктікте үш кішкентай тесік жасаңыздар. Тесіктерді шырпымен бекітіп, ыдысты суға толтырыңыздар.

Содан кейін тесіктерді ашып, шапшып аққан су ағынын бақылаңыздар. Сұйық тереңдеген сайын қысымның артатыны неден байқалады?

3) 17-жаттығу (3)

Адам суда 9 м тереңдікке дейін сүңги алады. Осы тереңдіктегі адамға әрекет ететін су қысымын есептеңіздер. (Теңіз суының тығыздығы: ρ = 1030 кг/м³.)

Сұрақ–жауап арқылы тексеру

  1. Гидравликалық машинада поршень сұйыққа күш түсіргенде, қысым қалай беріледі?
    Қысым сыртқы күш әсерінен сұйық арқылы барлық бағытта беріледі.
  2. Сұйықтың өз ішінде қысым бола ма? Егер болса, ол қалай беріледі?
    Иә, болады. Сұйықтың өз ішінде ауырлық күшінің әсерінен қысым пайда болады және ол барлық бағытта таралады.
  3. Ауырлық күшінің әрекетін түсіндіріңіз.
  4. Сұйық бағанының ыдыс табанына түсіретін қысымын қалай есептейді?
    Қысым сұйық бағанының биіктігіне (h), тығыздығына (ρ) және еркін түсу үдеуіне (g) тәуелді: p = ρgh.

Негізгі түсінік: қатынас ыдыстар

Неге су деңгейі теңеседі?

Мұның себебі мынада: шайнек пен оның шүмегіндегі су бірдей деңгейде тұрады. Шайнекті еңкейткен кезде, шүмек шайнектегі судың деңгейіне дейін төмен түседі де, сол сәттен бастап су аға бастайды.

Негізгі идея:

Бір-бірімен қосылған бөліктердегі сұйықтың еркін беттері көбіне бір деңгейге келуге ұмтылады.

Анықтама

Резеңке түтік арқылы жалғасқан екі ыдыс кескінделсін. Осындай өзара байланысқан ыдыстар қатынас ыдыстар деп аталады.

Көбіне олар латынның U әрпі тәрізді болып бейнеленеді, бірақ пішіні мен көлемі әртүрлі болуы мүмкін.

Ескерту

Қатынас ыдыстардың нақты мысалдары (әртүрлі пішіндер) келесі бөлімдерде немесе тәжірибе барысында көрсетіледі.