Қазақша рефераттар

Судың физикалық қасиеттері

Судың құрамы, қасиеттері, қолданылуы. Табиғаттағы су

Бұл материал су туралы негізгі ұғымдарды жүйелі түрде қарастыруға бағытталған: оның сапалық және сандық құрамы, физикалық және химиялық қасиеттері, қолданылуы, сондай-ақ табиғаттағы айналымы мен маңызы.

Сабақ түрі

Жаңа материалды зерттеу және білімді бекіту.

Оқыту әдістері

Проблемалық-зерттеушілік, көрнекі-сарамандық, иллюстрация, сұрақ–жауап, топтық жұмыс, ақпаратты кешенді меңгерту.

Көрнекіліктер

Интерактивті тақта, электрондық оқулық, тақырыптық слайдтар.

Құрал-жабдықтар

Химиялық ыдыстар, су, натрий, кальций оксиді.

Сабақтың мақсаттары

1) Танымдық мақсат

Судың сапалық және сандық құрамын анықтау тәсілдерімен таныстыру; оның қасиеттері, қолданылуы және табиғаттағы су туралы түсінік қалыптастыру.

2) Дамытушылық мақсат

Судың құрамы мен қасиеттері туралы білімді бекіту; талдау, жүйелеу және қорытындылау дағдыларын дамыту.

3) Тәрбиелік мақсат

Топпен жұмыс істеуге, ізденімпаздыққа, ой ұшқырлығына және өзгенің пікірін құрметтеуге тәрбиелеу.

Күтілетін нәтижелер

  • Су туралы теориялық білімдері кеңейеді.
  • Судың сапалық және сандық құрамын анықтай алады.
  • Ғылыми тілде ой қорыту дағдылары қалыптасады.
  • Танымпаздық әрекеті, ойлау белсенділігі және тапқырлығы артады.

Сабақтың құрылымы

I кезең

Қызығушылықты ояту

II кезең

Мағынаны тану

III кезең

Рефлексия

IV кезең

Ой түйін

I кезең: Қызығушылықты ояту

Тренинг: «Дос — досына»

Оқушылар көк, жасыл, сары және қызыл түстерді таңдау арқылы төрт топқа бөлінеді.

Көк Жасыл Сары Қызыл

Жұмбақ

Бірі жанып, бірі қолдап жануды,
Екі элемент бізге бұрын табылды.
Өрт болғанда, сөндіруге көп адам,
Қосылысын алып, соған ағылды.

Ишара: Бұл жұмбақ су құрамындағы екі элементке меңзейді.

Біліміңді тексер: «Сен білесің бе?»

  1. 1 Суды алғаш ____ жылы ағылшын ғалымы ____ синтездеді.
  2. 2 1783 жылы ____ сутегі жанғанда оттекпен қосылып, су түзілетінін дәлелдеді.
  3. 3 Судың кейбір сипаттамалары физикалық шамалардың өлшем бірліктерін таңдауда негіз болған: масса және ____ өлшемдері.

II кезең: Мағынаны тану

Әр топ өз бағыты бойынша шағын жоба дайындап, қорғайды. Мақсат — ақпаратты талдап, дәлелді түрде ұсыну және бір-бірінің пікірін тыңдау.

Топтық тапсырмалар

  • I топ: Судың құрамы
  • II топ: Судың физикалық қасиеттері
  • III топ: Судың химиялық қасиеттері
  • IV топ: Табиғаттағы су

Назар аударатын ұғымдар

H₂O құрамы Тығыздық аномалиясы Балқу жылылығы Булану Конденсация Сублимация Транспирация Тұтқырлық

I топ: Судың құрамы

Массалық үлесі

Судың құрамында масса бойынша шамамен 11,19% сутек және 88,81% оттек болады.

Құрылымы

Су молекуласы 2 сутек атомы мен 1 оттек атомынан тұрады (H₂O). Молекулалық массасы: 18,016.

Сипаттамасы

Таза су иіссіз, дәмсіз, түссіз (терең қабатта көгілдір реңк байқалады) сұйықтық.

Ауыр су (D₂O)

Құрамында ²H (дейтерий) изотопы бар су ауыр су деп аталады. Оның кейбір физикалық қасиеттері кәдімгі судан өзгеше болады.

Фазалық ауысу температуралары

Су 0°C-та қатады және 100°C-та қайнайды (қалыпты қысымда).

Тығыздық (мысал мәндер)

  • 20°C: 0,99823 г/см³
  • 0°C (мұз): 0,9168 г/см³

II топ: Судың физикалық қасиеттері

Таза су — түссіз, иіссіз, дәмсіз сұйықтық. Су қабаты 5 м-ден асқанда көгілдір түсті болып көрінеді. Қалыпты қысымда 100°C-та қайнайды, ал 0°C-та мұзға айналады.

Неліктен мұз су бетінде жүзіп жүреді?

Мұздың тығыздығы судың тығыздығынан төмен болғандықтан, ол су бетінде қалқып жүреді. Мұзға айналғанда судың көлемі шамамен 9%-ға ұлғаяды.

Тәжірибе 1: Судың түсін анықтау

Стаканның бүйірінен қарағанда су негізінен түссіз болып көрінеді, алайда кейде болар-болмас сарғыш реңк байқалуы мүмкін.

Тәжірибе 2: Судың иісін анықтау

Арнайы ыдысқа зерттелетін суды құйып, ағаш тығынмен жауып, қатты шайқайды. Содан соң тығынды ашып, иісін анықтайды (мысалы: шірік, шалшық, белгісіз иіс және т.б.).

Судың аномалиясы: тығыздықтың өзгеруі

Су — кәдімгі зат болғанымен, кейбір жағдайларда әдеттегіден ерекше қасиет көрсетеді; бұл құбылыс судың аномалиясы деп аталады. Маңызды мысал — температураға байланысты тығыздықтың өзгеруі: су +4°C маңында ең жоғары тығыздыққа жақындайды, ал 0°C-та мұздың тығыздығы төмен болады.

«Жасырын балқу жылылығы» ұғымы

Қатты кристалды заттың сұйыққа айналуы үшін белгілі бір жылу мөлшері қажет. Бұл мөлшер балқу жылылығы ретінде сипатталады. 0°C-та 1 г су 1 г мұзға қарағанда шамамен 80 калория артық жылуды «сақтайды» (жылулық қор ретінде).

Булану, конденсация, сублимация, транспирация

  • Булану — сұйық (немесе қатты) күйден газ күйіне ауысу.
  • Сублимация — қатты заттың сұйық күйге өтпей-ақ газға айналуы.
  • Конденсация — газ күйінен сұйыққа қайта айналу.
  • Транспирация — өсімдіктердің сыртқы беті арқылы судың булануы.

Булану табиғатта аса маңызды: жыл сайын Жер бетінің әр аймағында су үлкен мөлшерде буға айналып, атмосфераға көтеріледі.

Тұтқырлық (ішкі үйкеліс)

Судың динамикалық тұтқырлығы сүзгілер арқылы өту, тазарту үдерістерінде маңызды рөл атқарады. Тұтқырлық температураға тәуелді: температура артқан сайын, әдетте, тұтқырлық төмендейді. Минералданған (тұзды) сулардың тұтқырлығы қалыпты жағдайда жоғарылау болуы мүмкін.

Ескерту: Бастапқы мәтін үзіндісі осы бөлімде аяқталады; тұтқырлыққа әсер ететін факторлар толықтырылуы мүмкін.

Келесі қадам

Мәтінде III топ (судың химиялық қасиеттері) және IV топ (табиғаттағы су) бөлімдерінің мазмұны толық берілмеген. Егер сол мәтінді жіберсеңіз, осы блог-пост құрылымына дәл осы стильмен біріктіріп, біртұтас материал етіп өңдеп шығамын.