Толеранттылық эмблемасы жаттығуы
Тақырыбы: «Біз толеранттымыз…»
Бұл сабақ 14–15 жастағы оқушыларға арналған (12 оқушы). Негізгі идея — толеранттылықты күнделікті мінез-құлықтың нақты дағдысына айналдыру: өз көзқарасын сақтай отырып, өзгені тыңдау, түсіну және құрметтеу.
Мақсаты
Оқушыларда толерантты мінез-құлық қалыптастыру.
Оқытушылық міндеттері
- «Толеранттылық» ұғымын түсіндіру.
- Толерантты адамның қасиеттерін сипаттау.
- Өзге адамның жағдайын пайымдауға және түсінуге үйрету.
Тәрбиелік міндеттері
- Адамдардың тұлғалық ерекшеліктеріне төзімділік тәрбиелеу.
- Өзіне және өзгеге құрметпен қарауға, төзімділікке баулу.
Дамытушылық міндеттері
- Рефлексия дағдыларын дамыту.
- Өз сезімін тануға үйрету.
- Өзін-өзі реттеуді қалыптастыру.
- Қарым-қатынас дағдыларын дамыту.
Әдістер
Қолданылатын материалдар
- Жіп
- Ойыншықтар
- Қағаз
- Түрлі-түсті қарындаштар
Сабақ құрылымы
- 1 Ұйымдастыру кезеңі: психологиялық жайлы көңіл-күй қалыптастыру, қатысушылардың бір-бірімен танысуы.
- 2 Тақырыппен жұмыс.
- 3 Ойын және жаттығулар бөлімі.
- 4 Рефлексия.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
15 минут
А) «Ешкім білмейді, мен…»
Өзін-өзі таныстыру: әр қатысушы өзі туралы бір қызықты немесе күтпеген дерек айтады.
Б) Сабақ ережелері
- Өзара сенім.
- «Қазір және осында» қағидаты.
- Шынайылық.
- Құпияны сақтай білу.
- Белсенді қатысу.
- Қатысушының өзін емес, ісі мен әрекетін бағалау.
- Сөйлеушіні тыңдау және сыйлау.
2) Тақырыппен жұмыс
5 минут
«Толеранттылық» — халықаралық термин болғанымен, мазмұны жағынан қазақтың төл ұғымы төзімділік сөзімен үндес. Ол күнделікті өмірде көршінің көршіге төзім танытуынан басталып, кең мағынада мәдениеттер, діни конфессиялар, ұлттар мен ұлыстар, тілдер арасындағы өзара құрмет, ымыраласу және түсіністік ұғымдарын қамтиды.
Қазақстан үшін маңызды құндылықтардың бірі — ұлтаралық татулықты сақтау. Көпұлтты қоғам жағдайында бір-бірін түсіну, сену, құрметтеу және азаматтық келісімді нығайту — ортақ жауапкершілік.
3) Ойын және жаттығулар бөлімі
30 минут
1. «Сызғыш» жаттығуы
Қатысушылар толеранттылық ұғымын қаншалықты дұрыс түсінетінін байқау үшін бөлме ішінде үш аймаққа орналасады:
- Өзгелерді ұнатпау, қабылдамау, «менің елім/ұлтым артық» деп ойлау — есік алды.
- «Бәрі дұрыс, менің өз көзқарасым жоқ» деп ойлау — терезе алды.
- Екі пікірмен де келіспеу — орта.
Негізгі қорытынды: толерантты адамның өз көзқарасы бар және оны мәдениетті түрде қорғай алады; сонымен қатар өзгенің пікірін тыңдап, сыйлай біледі.
Талқылау сұрағы
Толерантты адам келеке, әжуалау, мазақтауға қалай жауап беруі керек? Шекара мен сыйластықтың арасын қалай теңестіреміз?
Қарым-қатынас позициялары
- Мен жақсымын — сен жамансың
- Мен жаманмын — сен жақсысың
- Мен жаманмын — сен жамансың
- Мен жақсымын — сен жақсысың
2. «Толеранттылық пантомимасы»
Топ 3 командаға бөлінеді. Әр команда берілген ұғымды пантомима арқылы көрсетеді, қалғандары сөзді табады:
3. «Ғажайып қалта»
Қалта ішіндегі әртүрлі заттардың бірін таңдап, сол затты «толеранттылық» ұғымымен байланыстырып, бір-екі сөйлеммен түсіндіреді.
4. «Көмек» жаттығуы
Қатысушылар көздерін жұмып, бөлме ішінде баяу қозғалады. Психолог бір қатысушының қолынан ұстайды — ол «Көмек!» деп дауыстайды. Жақын тұрған оқушы оның қолынан ұстайды, ал қалғандары қауіпсіздік пен қолдауды білдіретін шеңбер құрып тұрады.
5. «Толеранттылық эмблемасы»
Әр қатысушы (немесе топ) толеранттылықты білдіретін эмблема жасап, өз идеясын қысқаша таныстырады.
4) Рефлексия
«Шүйке» рефлексиясы: қатысушылар бүгінгі сабақтан алған әсерін, түсінгенін және келесі жолы қандай әрекетті таңдауға дайын екенін қысқа түрде бөліседі.
Автор туралы
Байқоңыр қаласы, №14 Қ. Х. Тоқмұхамедов атындағы мектеп
Педагог-психолог: Мұнарбаева Айгүл Жұмағалиқызы