Сыртқы саясат
Ғасырлар тоғысындағы Қазақстан Республикасының геосаяси жағдайы
Бұл материал тәуелсіз Қазақстанның әлемдік кеңістіктегі орны мен қауіпсіздік мүдделерін түсіндіруге, халықаралық ұйымдармен ықпалдастықтың мәнін ашуға, сондай-ақ көпвекторлы сыртқы саясаттың логикасын жүйелеуге арналған.
Білімдік мақсат
Мемлекеттің қалыптасуы, халықаралық ұйымдармен байланысы, қауіпсіздік, егемендік және аумақтық тұтастықты сақтау қажеттігін түсіндіру.
Дамытушылық мақсат
Қосымша деректермен жұмыс істеу арқылы ізденісті күшейту, шығармашылық қабілетті арттыру, саяси сауаттылық пен ой-өрісті дамыту.
Тәрбиелік мақсат
Бейбітшілік құндылығын орнықтыру, халықаралық ұйымдардың қызметін түсіндіру, кәсіби бағдар мен азаматтық жауапкершілікті қалыптастыру.
Сабақ форматы және ресурстар
Сабақ түрі
Дөңгелек үстел.
Әдістер
- Баяндау
- Сұрақ–жауап
- Топпен жұмыс
- Интерактивті әдістер
Пәнаралық байланыс
География, дүние жүзі тарихы, құқық.
Көрнекіліктер мен дереккөздер
- Дүние жүзінің және Қазақстан Республикасының саяси карталары
- Слайдтар, бейнероликтер, тірек-сызба, кестелер
- Суреттер, халықаралық ұйымдардың эмблемалары
- ҚР Президенті Н. Ә. Назарбаевтың еңбектері
Жұмыс логикасы: ұйымдастыру → жаңа тақырып → талқылау → қорытынды → үй тапсырмасы.
Тақырыпқа ену: Қазақстанның орны және геосаяси ахуалы
Қазақстан Азия мен Еуропаның түйіскен өңірінде орналасқан. Геосаяси жағдайы, экономикалық және әскери-саяси мүдделері, сондай-ақ қол жеткізген әлеуеті оны халықаралық қатынастарда қауіпсіздік, егемендік және аумақтық тұтастықты құрметтеу қағидаларына сүйенетін тату көршілік аймағын құруға мүдделі ірі аймақтық мемлекет ретінде танытты.
Жаһандық өзгерістер контексті
Бұрынғы идеологиялық қарсыластық (социалистік және капиталистік жүйелер) біртіндеп мемлекеттердің экономикалық қуаты мен саяси беделіне негізделген бәсекеге ұласты.
Негізгі географиялық сипат
- Жер көлемі бойынша әлемде 9-орын.
- Ресей және Қытай сияқты екі ірі мемлекетпен шектеседі.
- Теңізге тікелей шығатын жолы жоқ мемлекеттердің бірі; теңізге дейінгі қашықтық шамамен 3750 км.
- Көпұлтты қоғам: 130-ға жуық ұлт пен ұлыс өкілдері.
Тарихи сұрақтар (талқылауға арналған)
- 1Қазақстан қай құрлықта орналасқан?
- 2Жер көлемі жөнінен әлемде нешінші орында?
- 3Қазақстанның көршілес елдерін атаңдар.
- 4Қазақстан қай жылы БҰҰ-ға мүше болды?
- 5Қазақстанды әлемнің қанша елі таныды?
Ой қозғау: қазіргі сыртқы саясаттың өзекті бағыттары
- 1 Қазіргі кезеңде Қазақстан Республикасының сыртқы саясатында қандай ілгерілеулер бар?
- 2 Қазақстанның Азия аймағындағы елдермен қарым-қатынасы қалай дамып келеді?
- 3 XXI ғасырдағы басты қауіптердің бірі — халықаралық терроризм. Оған қарсы қандай іс-шаралар жүргізіледі?
- 4 Шанхай ынтымақтастық ұйымына қатысушы елдердің негізгі мақсаты қандай?
Болашақ дипломат назарына: ішкі және сыртқы саясаттың басымдықтары
Ішкі саясат
- Ішкі саяси тұрақтылықты сақтау
- Ұлтаралық келісімді нығайту
- Мәдениет пен тілді дамыту
- Дінаралық келісімді орнықтыру
- Қоғамды демократияландыру
- Басқару жүйесін жетілдіру
- Халықтың әлеуметтік жағдайын жақсарту
- Білім, денсаулық сақтау және экология сапасын арттыру
- Құқықтық және зайырлы мемлекетті орнықтыру
Сыртқы саясат
- Бейбіт қатар өмір сүру қағидасы
- Көпвекторлы саясат
- Шетел капиталын тарту
- Ядролық қарудан бас тарту
- Көрші елдермен достық қатынасты дамыту
- Түркітілдес елдермен мәдени және саяси байланыстарды күшейту
- ТМД аясында кедендік және әскери ынтымақтастықты дамыту
- Әлемдік ұйымдарға мүшелік арқылы ықпалдастықты кеңейту
Цифрлар сөйлейді: негізгі кезеңдер
-
1992 жылғы 2 наурыз
Қазақстан БҰҰ-ға мүше болды.
-
1993 жылғы 13 желтоқсан
Қазақстан Ядролық қаруды таратпау туралы шартқа (ЯҚТШ) қосылды.
-
1993 жыл
Лиссабон хаттамасына қол қойып, ядролық қарудан бас тарту бағытын бекітті.
-
1994 жыл
Ұлыбритания, АҚШ және Ресей Будапештте Қазақстанның қауіпсіздігіне кепілдіктер берді.
-
1997 жылғы қараша
Қазақстан ЮНЕСКО Атқару кеңесінің мүшелігіне қабылданды.
-
2010 жыл
Қазақстан ЕҚЫҰ-ға төрағалық етті.
-
2011 жыл
Қазақстан Ислам ынтымақтастығы ұйымына төрағалық етті.
Бейбітшілік — ел тірегі
Қазақстан үшін ұлттық қауіпсіздік, ішкі және сыртқы саяси тұрақтылық — стратегиялық басымдық. Ел сыртқы саясатта көпвекторлы татулық қағидасын ұстана отырып, әртүрлі аймақтармен ықпалдастықты қатар дамытады.
Негізгі бағыттар
- Ресей бастаған ТМД елдері
- Түркия, Иран және араб елдері
- АҚШ және Батыс Еуропа мемлекеттері
- Қытай, Жапония, Корея және Шығыс Азия елдері
Халықаралық ұйымдар (топтастыру)
Ескерту: бұл тізім Қазақстанның халықаралық кеңістіктегі өзара іс-қимыл өрісін жүйелеуге арналған.
Саяси болжам: Қазақстанның әлеуеті туралы көзқарас
Экономикалық өлшем
Бай табиғи ресурстар мен қоғамның бейімделгіш әлеуеті Қазақстанның ұзақ мерзімді өсім мүмкіндігін айқындайды.
Географиялық өлшем
Батыс–шығыс және оңтүстік–солтүстік бағыттарындағы көпірлік рөл елдің транзиттік және байланыстырғыш мүмкіндігін күшейтеді.
Этнодемографиялық өлшем
Түркі әлемімен тарихи-мәдени сабақтастық өңірлік гуманитарлық ықпалдастыққа негіз бола алады.
Құндылықтық өлшем
Қазақстан зайырлы мемлекет ретінде діни төзімділік пен қоғамдық келісім қағидаларын ұстанады.
Блиц-турнир: тез жауап беруге арналған сұрақтар
- 1Қазақстан БҰҰ-ға қай жылы мүше болды?
- 2Қазақстан ЮНЕСКО Атқару кеңесінің мүшелігіне қай жылы қабылданды?
- 3Шанхай ынтымақтастық ұйымына қандай елдер кіреді?
- 4«Шанхай бестігі» атауы қай жылдан бастап қолданыла бастады?
- 5ШЫҰ-ға қатысушы елдердің басты мақсаттары қандай?
- 6НАТО дегеніміз не?
- 7Қазақстан Азия даму банкіне қашан мүше болды?
- 8НАТО мен Қазақстан арасындағы байланыс туралы не білесіңдер?
Қорытынды
Тәуелсіздік жылдары Қазақстан нарықтық экономикаға өтті, өзіндік даму бағытын қалыптастырды және халықаралық кеңістікте орнықты ұстанымын нығайтты. Жаһандық бәсекеге төтеп берудің негізгі шарты — күшті рух, білім және азаматтық жауапкершілік. Әрбір азамат Отанын қорғауға дайын болып, елдің өркендеуіне өз үлесін қосуы тиіс.
Үй тапсырмасы және ізденіс бағыттары
Тақырыпқа сай рефераттар
- «БҰҰ-ның әлемдегі рөлі»
- «Шанхай ынтымақтастық ұйымының тарихы»
- «Қазақстан және ЕҚЫҰ»