Сатылай кешенді талдау
Мақсаты
Білімділік
Мағжан Жұмабаевтың өмірі мен «Қазақ тілі» өлеңі туралы түсінік беру, сатылай кешенді талдау тәсілін меңгерту, әдебиет теориясы бойынша ұғымдарды кеңейту.
Дамытушылық
Мәнерлеп оқу дағдысын жетілдіру, өз пікірін еркін әрі дәл жеткізуге дағдыландыру.
Тәрбиелік
Елін, жерін, тілін сүюге баулу арқылы ұлтжандылық пен жауапкершілік сезімін тәрбиелеу.
«Қазақ тілі» өлеңі
Мәнерлеп оқу
Күш кеміді, айбынды ту құлады,
Кеше батыр — бүгін қорқақ, бұғады.
Ерікке ұмтылған ұшқыр жаны кісенде,
Қан суынған, жүрек солғын соғады.
Қыран құстың қос қанаты қырқылды,
Күндей күшті, күркіреген ел тынды.
Асқар Алтай — алтын ана есте жоқ,
Батыр, хандар — асқан жандар ұмытылды!
Ерлік, елдік, бірлік, қайрат, бақ, ардың
Жауыз тағдыр жойды бәрін, не бардың...
Алтын Күннен бағасыз бір белгі боп,
Нұрлы жұлдыз, бабам тілі, сен қалдың!
Жарық көрмей жатсаң да ұзақ, кен тілім,
Таза, терең, өткір, күшті, кең тілім.
Тарап кеткен балаларыңды бауырыңа
Ақ қолыңмен тарта аларсың сен, тілім!
Сатылай кешенді талдау
Шығарма туралы
- Атауы:
- «Қазақ тілі»
- Авторы:
- Мағжан Жұмабаев
- Тақырыбы:
- Ана тілдің елдік рухты сақтаудағы орны, ұлттың тағдыры мен тілдің мәңгілігі.
- Идеясы:
- Тілді қадірлеу — ұлтты сақтаудың өзегі; тіл — халықтың ең қымбат қазынасы.
Автор туралы қысқаша дерек
Мағжан Жұмабаев (1893 ж. 25 маусым) — Солтүстік Қазақстан өңірінде, Сасықкөл маңында туған. Ұлт ақыны, кемеңгер қаламгер, шебер аудармашы әрі қоғам қайраткері. 1938 жылдың наурыз айында саяси қуғын-сүргіннің құрбаны болды.
Тұлғаны таны
Сабақта Мағжанның портреті көрсетіліп, ақынның шығармашылық болмысы мен тарихи кезеңі туралы әңгіме өрбиді.
Деңгейлік тапсырмалар
Тапсырмалар оқушының тіл туралы ой-тұжырымын тереңдетіп, мәтінді талдау және өзіндік пікір айту дағдыларын дамытады.
I деңгей
Ана тілі туралы мақал-мәтелдер жинақтау, мағынасын түсіндіру және өмірлік мысал келтіру.
II деңгей
«Екі жақты күнделік»: өлеңнен үзінді келтіріп, қарсы бетіне өз түсіндірмең мен әсеріңді жазу.
III деңгей
«Ана тілі — ардағым» тақырыбында эссе жазу: тілдің отбасындағы, қоғамдағы және жеке өмірдегі орнын ашу.
Ой түйін
«Қазақстанның болашағы — қазақ тілінде. Ана тіліміз — бәріміздің анамыз, өйткені ол — ұлтымыздың анасы».
Неліктен бұл өлең маңызды?
- Тілдің ұлт тарихы мен рухын сақтайтын басты құндылық екенін танытады.
- Көркем образ арқылы елдік сананы оятады, жауапкершілікке жетелейді.
- Оқушыны мәнерлеп оқуға, талдауға және өз ойын дәлелдеуге үйретеді.
Сабақтан күтілетін нәтиже
Оқушылар ақын өмірі мен өлең мазмұнын меңгеріп, сатылай кешенді талдау жасай алады; ана тілі туралы көзқарасын жүйелеп, шығармашылық тапсырмалар арқылы ойын сауатты жеткізеді.