Қуыршақты мәшинемен қыдырт
Артикуляциялық ойын-жаттығулар
Назар
Дыбысты ажырату, нұсқаулықты тыңдау, қозғалысты дәл орындау.
Сөйлеу тынысы
Ауаны ауызға толтырмай, бірқалыпты әрі ұзақ дем шығаруды қалыптастыру.
Сөздік қор
Белсенді сөздікті толықтыру, фразалық сөйлеуді дамыту.
Тәрбиеші барлық тапсырмада қауіпсіздік пен баланың жай-күйін қадағалайды: шаршағанын байқасаңыз, үзіліс жасаңыз, үрлеу жаттығуларын қысқа қайталаулармен орындаңыз.
Саққұлақ
Мақсаты
Есту қабілетін дамыту, белсенді сөздікті толықтыру, фразалық сөйлеуді жетілдіру.
Қажетті құралдар
- Қалқа (тасалап тұратын нәрсе)
- Қоңырау
- Сылдырмақ
- Дабыл және т.б.
Ойын барысы
Тәрбиеші қалқаның артында тұрып, көрсетілген заттармен кезекпен дыбыс шығарады. Балалар дыбыстың қай заттан шыққанын табады.
Дыбыстар анық, кезектесіп және баланың ажыратуына жеткілікті уақыт қалдыра отырып шығарылады.
Ақшақар
Мақсаты
Сөйлеу тынысын дамыту, ауаны ауызға толтырмай бірқалыпты және ұзақ дем шығаруды қалыптастыру.
Қажетті құралдар
Мақтаның бірнеше үлпілдек түйіршігі.
Ойын барысы
- 1Тәрбиеші мақтаны көрсетіп: «Далада қар жауып тұр. Келіңдер, топта да қар жаудырамыз!» — дейді.
- 2Бала алақанына «ақшақарды» қояды, тәрбиеші үрлеу тәсілін көрсетеді.
- 3Бала үрлейді. Жаттығу 2–3 рет қайталанады.
Өлең
Ақша қар, ақша қар, Аппақ болып қонасың. Тоса қалсам қолымды, Алақаныма қонасың.
Жапырақтар
Мақсаты
Бірқалыпты, ерікті дем шығаруға үйрету.
Қажетті құралдар
Жұқа қағаздан ойып жасалған сары және қызыл жапырақтар.
Ойын барысы
Тәрбиеші балаға күз мезгілінде ағаш жапырақтарының түсетінін түсіндіреді. Бұл құбылыс «жапырақтардың түсуі» деп аталады.
Үйде осы көріністі ұйымдастыру тәсілін көрсетеді: бала жапырақтар «ұшып» кететіндей етіп үрлейді. Жаттығу 2–3 рет орындалады.
Өлең
Алтын, сары, қызыл, көк, Алуан-алуан жапырақ. Күзгі бақта күлімдеп, Көз тартады атырап.
Ұш, көбелек!
Мақсаты
Ұзақ әрі үздіксіз дем шығара білуді қалыптастыру.
Қажетті құралдар
Қағаздан жасалған 2–3 ашық түсті көбелек. Әр көбелекке ұзындығы шамамен 50 см жіп байланады да, көбелектер бір-бірінен 30 см арақашықтықта бауға ілінеді. Бауды екі тіреудің арасына баланың бет деңгейінде керіп қояды.
Ойын барысы
Тәрбиеші балаға көбелектерді «ұшырғандай» етіп үрлеуді ұсынады.
- Бала тік тұрады.
- Ауаны ішке тартқанда иық көтерілмейді.
- Бір рет дем шығарып үрлейді; ауаны қайта жұтпайды.
- Ұрттарын томпайтпайды, еріндерін алға шығарады.
- Басы айналмас үшін 10 секундтан артық емес қысқа үзілістермен үрлейді.
Өлең
Қанаттары әдемі, Қызыл-жасыл көбелек. Гүлге қонып қалыпты Бір ғажайып керемет. Бар даланы жайнатып, Гүлден-гүлге қонады. Көбелектің қанаты Гүлдей әсем болады.
Не істеу керек, табамыз
Мақсаты
Есту зейінін шоғырландыруды дамыту. Сылдырмақ дыбысы мен қозғалыс арасындағы байланысқа үйрету, қозғалыс сәйкестігін жетілдіру.
Қажетті құралдар
- Сылдырмақ
- Екі жалауша
Ойын барысы
Бала қолына екі жалауша ұстайды. Тәрбиеші сылдырмақты қатты сылдырлатса, бала жалаушаларды жоғары көтеріп бұлғайды. Егер дыбыс ақырын болса, жалаушаларды төмен түсіреді.
Баланың дұрыс тұруын және қозғалысты дәл орындауын қадағалау маңызды. Жаттығуды жеңілдету үшін қатты және ақырын дыбысты кемінде 4 рет алмастырып отырыңыз.
Кім алғыр?
Мақсаты
Құлақтың естігіштігін дамыту, дауыс күшіне қарамастан сөздік нұсқаулықты дұрыс қабылдауға үйрету.
Қажетті құралдар
- Қуыршақ
- Аю (ойыншық)
- Мәшине (ойыншық)
Ойын барысы
Тәрбиеші ойыншықтары бар үстел жанында отырады. Бала 2–3 метр қашықтықта тұрады. Тәрбиеші: «Мен сыбырлап сөйлеймін, сондықтан тыныш отырып, зейін қойып тыңда» — деп ескертеді.
Нұсқаулық үлгілері
- Аюды ал да, мәшинеге отырғыз.
- Аюды мәшиненің ішінен ал.
- Мәшинеге қуыршақты отырғыз.
- Қуыршақты мәшинемен қыдырт.
Бала тапсырмаларды естіп, түсініп және орындауы керек. Нұсқаулықтар қысқа әрі жеңіл беріледі; айтылуы ақырын, бірақ анық болуы маңызды.
Қолдануға дайын қысқа еске салғыш
Дыбыспен жұмыс
- Дыбысты анық және кезекпен шығарыңыз.
- Баланың жауап беруіне уақыт беріңіз.
Үрлеу жаттығулары
- Ұртты томпайтпай, ерінді алға созып үрлетіңіз.
- 2–3 реттен артық созбай, қысқа үзіліс қосыңыз.