Көк түс аспанның белгісі
Қызығушылықты ояту
Бүгін біз мемлекеттік рәміздеріміздің шығу тарихын қарастырамыз және олардың қоғам өміріндегі маңызы туралы ойланамыз. Алдымен: рәміздер не үшін қажет? Рәміздер туралы не білеміз, өзіміз нені нақты айта аламыз?
1-қадам
4 минут ішінде білетін деректеріңізді тізімдеңіз.
2-қадам
Жұбыңызбен 5 минут бөлісіңіз, 3–4 нақты мысал келтіріңіз.
3-қадам
Сыныппен бірге БҮҮ кестесінің бірінші бағанын толтырыңыз.
БҮҮ кестесі (Білемін — Үйренгім келеді — Үйрендім)
Мұғалім тақтаға БҮҮ кестесін сызады. Әр жұп ең маңызды ойларын айтады, мұғалім оларды жазады. Кейін сынып: тағы нені білгіміз келеді? деген сұраққа көшеді.
Уақыт
Сұрақ құрастыруға 4 минут
Нәтиже
Жұпта талқылап, ең жақсы 3 сұрақты таңдау
Одан кейін жұптар өз сұрақтарын ұсынады да, мұғалім БҮҮ кестесінің екінші бағанын толтырады.
Мағынаны тану
Оқушыларға мақаланы оқуға 10 минут беріледі. Оқу барысында БҮҮ кестесінің үшінші бағанын толтырып отырасыз (мақала әр топқа үлестіріледі).
Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері туралы
Елбасы жаңа мемлекеттік рәміздерді қабылдауға ерекше мән берді. Мемлекеттік рәміздердің ресми бекітілуінің өзіндік тарихы бар: Президент Н.Ә. Назарбаев 1992 жылғы 4 маусым күні Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туы туралы, Мемлекеттік елтаңбасы туралы және Мемлекеттік әнұранының музыкалық редакциясы туралы тарихи заңдарға қол қойды.
Негізгі ұғым
Егемен елдің әрбір азаматы құрметтеуге әрі мақтаныш етуге тиіс ресми рәміздер: Ту, Елтаңба, Әнұран. Олардың әрқайсысының өз мәні, өз орны және өз тарихы бар.
Мемлекеттік Ту: түсі мен белгілері
Қазақстанның мемлекеттік туының түсі — көк. Көк түс — аспанның белгісі; ол бірлік пен ынтымаққа үндеп, халықтар үшін тыныштық, бейбітшілік пен берекенің символы ретінде танылады. Сонымен бірге, көк түс қазақ халқының ұлттық реңі деп есептеледі.
Тарихта көк асаба көтерген дәуірлер мен мемлекеттер аз емес: Түркі қағанаты (552–630 жж., 682–743 жж.), Хазар қағанаты (651–983 жж.), Ұлы Селжұқ қағанаты (1040–1157 жж.), Ақсақ Темір мемлекеті, Қазақ хандығы (1465–1737 жж.) кезеңіндегі бірқатар хандар мен батырлар көк туды қасиет тұтқан. Қазақ КСР-нің (1920–1991 жж.) мемлекеттік жалауында да республиканың төл болмысын білдіретін шағын көк жолақ қолданылған.
Көне түркі тілінде «көк» сөзінің бір мағынасы «шығыс» ұғымымен де байланысты. Геральдика тілінде бұл — Қазақстанның жер шарының шығысында орналасқанын және Ұлы дала өркениетімен сабақтас, тамыры терең шығыс мәдениетінің өкілі екенін ишаралайтын мағына ретінде түсіндіріледі.
Күн бейнесі
Байлық пен берекенің нышаны; елдің жалпыадамзаттық құндылықтарға ортақтығын білдіреді.
Қыран бүркіт
Еркіндік, биік мұрат, кеңдік, ерлік пен асқақ арман ұғымдарымен сабақтас.
Ою-өрнек
Ұлттық болмыс пен мәдени бірегейліктің жинақталған көрінісі.
Геральдика туралы қысқаша
Ту — ертеден келе жатқан мемлекет белгісі. Алғашқы тулар шамамен бес мың жыл бұрын Таяу Шығыста пайда болып, оларда құстардың, аңдардың, құдайлардың бейнелері салынған. Ең көне тулардың бірі қазіргі Иран аумағында табылған және Гиннестің рекордтар кітабына енгізілген (төртбұрышты металл ту). Қазіргі қолданылатын туларға ұқсас үлгілердің бірі ретінде Қытай императоры Чжодтың ақ түсті туы айтылады (ақ түс — биліктің белгісі). ХІІ ғасырда геральдика ілімінің негізі қаланды. «Геральдика» — латыннан енген, «елтаңба тану» мағынасын береді; бұл саланы жүйелеуге үлес қосқан ғалымдардың бірі — ХVII ғасырдағы француз зерттеушісі Менестре.
Мемлекеттік Елтаңба: негізгі бейнелер
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Елтаңбасында көгілдір фонда киіз үйдің шаңырағы бейнеленген. Шаңырақтан күн сәулесіндей тарап, ертегідегідей арғымақтардың қанаттарымен көркемделген уықтар тарайды. Елтаңбаның төменгі бөлігінде «Қазақстан» деген жазу бар.
Мағынасы
Елтаңбаның негізіне алынған шаңырақ — ортақ шаңырақ, ошақ, бірлік және дүниенің тұтастығын білдіретін символ.
Мемлекеттік рәміздерді құрметтеу — отаншылдықтың бастауы. Әрқайсымыздың рәміздерге деген құрметіміз елге деген жауапкершілігімізді айқындайды.
Мағынаны тану кезеңінің соңында мұғалім оқушылардан БҮҮ кестесінің үшінші бағанын толықтыруға көмектесуді сұрайды (жұптар өз жауаптарын ұсынады).
Ой толғаныс
Оқу барысында жауапсыз қалған сұрақтарды белгілеп шығыңыз. Сынып болып сол сұрақтарға жауапты қайдан және қалай табуға болатынын талқылаңыз.
Шығармашылық тапсырма
«Рәміздер» сөзіне бес жол өлең жазыңыз. Оқушылар өз жұмыстарын дауыстап оқиды.
Қорытынды
Сабақ соңында Қазақстан Республикасының Әнұранымен аяқталады.