Қорғауға алынған құстардың суреттері
Құстар, құстар сызылтып ән салады...
Бұл сынып сағаты зерттеу-іздену бағытына құрылған. Негізгі ой — табиғатпен біте қайнасқан халқымыздың құстар тіршілігіне, олардың қасиеті мен ерекшеліктеріне әрдайым мән бергенін ұғындыру.
Мақсаты
Құстар әлемін тану арқылы табиғатты аялау мәдениетін қалыптастыру, құстардың адам өміріндегі орнын және ең басты қасиеттерін (пайдасы, қорғанысқа мұқтаж түрлері, тіршілік ерекшелігі) зерделету.
Сахнаның безендірілуі
- Табиғат, бау-бақша, айдын көл көрінісі
- Көл жағасындағы құрақ, гүлдер
- Сайраған бұлбұлдың әуені (фондық дыбыс)
- Қорғауға алынған құстардың суреттері
Көрініс пен қатысушылар
Оқиға айдын шалқар көл жағасында өтеді. Қатысушылар: аққу, тырна, қаз, шағала, мұғалім.
Сұрақтар арқылы ой қозғау
Мұғалімнің сұрақтары
- Құстардың біздің өміріміздегі орны қандай?
- Олар жанымызды қалай рақатқа бөлейді?
- Қазақ халқы адам бойындағы сұлу қасиеттерді құстарға қалай теңеген?
- Қандай құстардың атын балаларға қойған?
Құстар күні
1 сәуір — Құстар күні. Осы күнге орай жыл сайын құстар әлеміне саяхат жасап, бақылау жүргізіп, жиналған деректермен бөлісеміз. Тапсырмалар алдын ала берілген, енді сол ізденістің нәтижесіне назар аударамыз.
Іздену нәтижелері
Жұптық жұмыс: бақылау, дерек, қорытынды
1-жұп: Қарлығаш
1-слайдҚарлығаш пен қараторғай күні бойы ұясынан бау-бақшаға ұшып барып, қайта ұясына оралып жүреді. Есеп бойынша, бір күнде шамамен 200 рет қатынайды.
Нақты дерек
Қарлығаш жаз айларында миллионға жуық шыбын-шіркей ұстайды. Бір жазда сұр қарлығаш ұстаған жәндіктерді бір сызық бойымен тізсек, ұзындығы 1 километрге дейін жетуі мүмкін.
Құстардың түрі жәндіктердей сансыз емес, бірақ аз да емес — шамамен 9 мыңға жуық түрі бар. Кейбірі екі метрге дейін өссе, кейбірі көбелек не инелік денесіндей ғана болып, салмағы бірнеше грамм тартатындары да кездеседі.
2-жұп: Бозторғай
Тіршілік ерекшелігіҚұстардың қоректенуі әртүрлі: балықпен, жәндікпен қоректенетіндері бар; өзге құстарды немесе жануарларды аулайтын жыртқыштары да кездеседі. Тек өсімдік жемістерін азық ететін түрлері де жеткілікті.
Құс атаулары кейде дауысына, кейде түсіне, кейде тыныс-тіршілігіне қарай қойылған. Құс — денесі қауырсынмен қапталған, алдыңғы аяқтары қанатқа айналған жануарлардың бірегей тобы.
Маңызды ескерту
Құстардың басым бөлігі ұшады. Алайда түйеқұс пен пингвиннің қанаты болғанымен, ол толық ұшуға бейімделмеген (өзгерген), сондықтан ұша алмайды.
Ән
«Құстар — біздің досымыз»
3-жұп: Ақсұңқар
2-слайдҚұстар жұмыртқа салып, одан балапан шыққанша жұмыртқаны денесімен қыздырып басады. Көптеген құстардың балапандары жұмыртқадан әлсіз, жалаңаш, соқыр күйде шығады да, қанаттанып жетілгенше ұяда ата-анасының қамқорлығында болады.
Салыстыру
Тауық, құр, үйрек, қаздың балапандары жұмыртқадан шыққанда үлпілдеген мамықты әрі көзі ашық болып туады.
4-жұп: Бүркіт
3-слайдҚұстардың көбі таң атқанда оянады, ал кейбірі сол сәттен-ақ сайрай бастайды. Әр құстың өзіне тән үні бар. Солардың ішінде ең әнші құс — бұлбұл.
Бұлбұл кешқұрым және таң бозара бастағанда әсем әнімен айналаны ерекше әуенге бөлейді.
Қорытынды ой
Табиғатта да, адам өмірінде де құстың маңызы зор: олар көптеген тұқымдарды таратады, зиянкес жәндіктер мен кемірушілерді қорек етеді, ал кейбір түрлері өсімдіктерді тозаңдандыруға көмектеседі.
Өлең жолдары (ІІ жүргізуші)
Ағаштарға қарасам, дем аламын,
Ағаштардан тазалық таба аламын.
Алыстағы теңіздің демін сезіп,
Самғағанын көремін шағаланың.
Көрініс: «Қарлығаш әулие»
Қатысушылар: Төле би, жоңғар сарбазы, халық өкілдері.
Идея
Қарлығаштың адалдық пен мейірімге жақын бейнесі арқылы табиғатты қорғау, жан-жануарға жанашыр болу құндылықтарын оқушы санасына жақындату.