Әріптердің атаманы қай әріп
«Рахмет саған, Әліппе!» — қоштасу мерекесінің сценарийі
Бұл мәтін — бастауыш сынып оқушыларының Әліппемен қоштасу мерекесіне арналған әсерлі сахналық қойылым. Онда мұғалімнің құттықтауы, «Бауырсақ» ертегісі желісіндегі көріністер, тақпақтар, жұмбақтар, мақал-мәтелдер, әндер мен би элементтері біріктірілген.
Мұғалімнің кіріспе сөзі
Құрметті ұстаздар, оқушылар және ата-аналар! Тойымызға қош келдіңіздер! Кеше ғана мектеп есігін ашқан бүлдіршіндеріміздің қадамдары сәтті болсын. Бүгін сіздерді балалардың алғашқы айлардағы өнерін тамашалауға шақырамыз. Балаңыздың осы қара шаңыраққа аттаған қадамы құтты болсын! Тойларыңыз тойға ұлассын!
Көрініс: «Бауырсақ» ертегісі (мерекелік нұсқа)
Ертеде шал мен кемпір өмір сүріпті. Бір күні шал: «Кемпір, қарным ашты, бауырсақ пісірші», — дейді. Кемпір үйде ұн жоқ екенін айтады. Шал: «Қаптың түбін қырып ал», — дейді. Кемпір ұнды жинап, бауырсақ пісіреді.
Бауырсақ ыстық болған соң, шал: «Терезені ашып қой, суысын», — дейді. Терезе алдында суып тұрған бауырсақ домалап жерге түсіп, қашып кетеді.
Бауырсақтың әні
«Атамнан да құтылдым, апамнан да құтылдым!» — деп әндетіп келе жатып, балаларға жолығады.
Бауырсақ: «Мына жерде той болып жатыр екен ғой? Бұл қандай той?» — деп сұрайды. Балалар: «Бұл — Әліппемен қоштасу тойы», — деп жауап береді.
Қасқырмен кездесу: өнердің күші
Сол кезде алдынан қасқыр шығады: «Бауырсақ, бауырсақ, мен сені жеймін!» Бауырсақ балалардың артына тығылып: «Көмектесіңдерші!» — деп өтінеді.
Балалар: «Әрине, көмектесеміз», — дейді. Бауырсақ: «Жемеңіз, біз сізге тақпақ айтып, ән шырқап береміз», — дейді.
1-оқушы
Көз салып қараңызшы бойымызға,
Ортақ боп бүгінгі өскен ойымызға.
Хош келіпсіз ұстаздар, ата-аналар,
Әліппемен қоштасу тойымызға!
2-оқушы
Өтті оқу — сан сабақ,
Бүгінгі — үлкен салтанат.
Оқулықпен достассаң,
Әліппемен қоштассаң,
Өсті білім бойымыз,
Құтты болсын тойымыз!
3-оқушы
Армысыздар, аналар!
Бармысыздар, балалар!
Сөзіме құлақ салыңдар,
Бір серпіліп қалыңдар.
Әліппеге арналмақ —
Бүгінгі жыр-әніміз!
4-оқушы
Өсті міне бойларың,
Өсті ақыл-ойларың.
Қуанышқа ортақпын,
Құтты болсын тойларың!
Қасқыр: «Балалар, сендер өте өнерлі екенсіңдер. Мен бауырсақты жемеймін!» — деп кетіп қалады.
Жүргізуші жұмбағы және Әліппенің келуі
Жүргізуші
Балалар, сендерге жұмбақ жасырамын. Шешуін табайық:
Іші толған әріпке, білімдіге жарық не?
(Жауабы: Әліппе)
Олай болса, барлығымыз Әліппені ортаға шақырайық!
Әліппе
Армысыздар, жас достар! Армысыздар, ата-ана!
Болашаққа жол ашар — Әліппе келді ортаға.
Білім деген ғалымның әліппесін меңгерген,
Келешегі қазақтың басталады сендерден.
Жақсы білім — көрімдік, болсын сізге, халайық.
Не үйрендік, не білдік — қане, ортаға салайық!
Сұрақ-жауап
Әліппе: «Балалар, сендер мені оқыдыңдар. Сонда менен не үйрендіңдер?»
Оқушы: «Жұмбақ, жаңылтпаш, өлең үйрендік. Жазуды үйрендік. Енді кез келген кітапты өзіміз оқи аламыз.»
Әліппенің жұмбақтары
- Қабат-қабат қаптама, ақылың болса аттама. (Жауабы: кітап)
- Болған сайын тереңге, шығасың биік белеске. (Жауабы: білім)
- Үйреткен ілімді, қырық екі білімді. (Жауабы: әліпби)
- Алты қырлы түсі бар, суретпенен ісі бар. (Жауабы: қарындаш)
Аюмен кездесу: мақал-мәтел мен тақпақ
Бауырсақ әндетіп келе жатып, аюға тап болады: «Бауырсақ, бауырсақ, мен сені жеймін!» Бауырсақ қайтадан балалардың артына тығылып, көмек сұрайды.
Бауырсақ: «Жемеңіз, біз сізге мақал-мәтелдің жалғасын айтып, ән шырқаймыз», — дейді.
Мақал-мәтелдер
- Оқусыз білім жоқ, білімсіз күнің жоқ.
- Оқу — білім бұлағы, білім — өмір шырағы.
- Қына тасқа бітеді, білім басқа бітеді.
- Ақыл — тозбайтын тон, білім — таусылмайтын кен.
5-оқушы
Ең алғаш қолыма алғанымда Әліппені,
Қызығып қарай бердім әріптерді.
Мен үшін жұмбақ болып қалар ма еді?
Ұстазым оның кілтін алып берді.
6-оқушы
Білім алып мектепте,
Талай пәнді оқимыз.
Мұғалімнің айтқанын
Зердемізге тоқимыз.
7-оқушы
Бүкіл қазақ баласы дәріптеген,
Қоштаспақпыз сүйікті Әліппемен.
Ризамыз бәрімізді таныстырған
Сөз бен дыбыс, әртүрлі әріптермен.
8-оқушы
Әліппем, менің Әліппем,
Сені қолға алып мен
Есігін аштым мектептің
Ертеңгі сәуле жарықпен.
9-оқушы
Әліппе деген — алтын жол,
Апарар сені алысқа.
Жеңіл емес, ауыр жол —
Тырмысып бақ намысқа.
10-оқушы
Оқуды көп ойладың,
Қызығына тоймадық.
Әріптерді үйреніп,
Сауат аштық — тойладық!
(Ән орындалады. Аю балалардың өнеріне риза болып, кетіп қалады.)
11-оқушы
Әліппемен қош айтысып қаламыз,
Енді қолға «Ана тілі» аламыз.
Ата-ана қуанышқа ортақ бол,
Сауатты боп шықты міне балаңыз!
Әліппенің ақ тілегі және «Ана тілі» пәні
Әліппе: «Дұрыс, балалар! Сендер мені оқып бітірдіңдер, әріптерді жақсы меңгердіңдер. Енді сендерге ары қарай білім беретін — «Ана тілі» пәні. Ендеше, «Ана тілін» ортаға шақырайық!»
Ана тілі
Сәлеметсіңдер ме, балалар!
Сәлем, достар, аман ба?
Аман болған әрдайым,
Ана тілін ардақтар ата-бабам, анам да.
Туған тілдің тілімін — ақылы мен танымын,
Таныстырар бәріне «Ана тілі» пәнімін.
Ана тілі — ұраным, ана тілім — құралым,
Ана тілім болмаса, мықты болмас тұрағым.
Түлкімен кездесу: есеп және «әріптер айтысы»
Бауырсақ әндетіп келе жатып, түлкіге жолығады: «Бауырсақ, бауырсақ, мен сені жеймін!» Бауырсақ балалардан тағы да көмек сұрайды.
Бауырсақ: «Жемеңіз, біз сізге есеп шығарып, ән айтып береміз», — дейді.
Есеп
Ойда жүр бес ешкі,
Қырда жүр бес ешкі.
Болады сонда неше ешкі?
Хормен: «Болады сонда он ешкі!»
Түлкінің тапсырмасы: әріптер айтысы
1) Алфавитті жаттадық, онда жүйе, қалып бар.
Біздің қазақ тілінде 42 әріп бар.
2) Сан әріпті үйрендік, бүгін бізге сеніңдер.
Әріптер әлеміне саяхаттап көріңдер.
Әріптердің атаманы — қай әріп?
3) «А» әрпі
А дегенің — Алина,
Алина деген мен бала.
4) «Ә» әрпі
Әлішер деген мен болам,
Көңілге мені түйесіз.
«Ә» әрпі де атымда,
Оқып-біліп жүресіз.
5) (өлең жолы)
Дөңгелене доп келеді,
Оны теуіп Дарын келеді.
Мәз боламын шаттана,
Ойым мүлде басқа да.
6) «Ж» әрпі
Ж дегенің — Жаңагүл,
Жаңагүл деген мен бала.
Жақсы оқысам сабақты,
Одан артық жоқ шара.
7) «З» әрпі
Наргиз деген есімді,
Білдіңіздер кесімді.
«З» әрпі бар ішінде,
Тыңдасаңыз шешімді.
8) «Н» әрпі
«Н» әрпі — Нұрай мен деген,
Білім іздеп, оқу оқып терлеген.
9) «С» әрпі
Сабина деген мен едім,
Алсам білім тереңін.
«С» әрпінен есімім,
Аламын оқу — білімін.
10) «Т» әрпі
Т дегенің — Темірлан,
Әріптерден қаламын ба мен?
Достарыма тілейтінім алдымен —
Денсаулық пен зор байлық.
11) Енді біз жаза аламыз,
Әріпті қосып әріпке.
Риза боп саған жүреміз,
Сүйікті біздің Әліппе!
Түлкі: «Балалар, мен сендерден достықты да, бірлікті де үйрендім! Ендеше мен бауырсақты жемеймін. Бауырсақпен дос болып, ертегілер еліне қайта оралайық!»
(Түлкі мен бауырсақ қол ұстасып кетіп қалады.)
Қорытынды: қоштасу және ақ бата
Әліппе
Балалар, сендердің келешекте сауатты азамат болатындарыңа сенемін. Енді сендермен қоштасамын. Қош болыңдар, балалар! Сабақты жақсы оқыңдар!
5 болсын алар бағамыз,
Біліммен бақыт табамыз.
Өнер-білім көп тоқып,
Өсе берсін санамыз!
(Оқушыларға «5» белгілері/марапаттары таратылады.)
Хормен
Қош бол, қош бол, құтты Әліппе!
Мұғалімнің қорытынды сөзі
Әліппемен қош айтысып қаламыз,
Енді қолға «Ана тілі» аламыз.
Ата-ана қуанышқа ортақ бол,
Сауатты боп шықты міне балаңыз!