Қазақша рефераттар

Нормаль қысым күші

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Сабақ тақырыбы
Қысым
Сабақ түрі
Дәстүрлі
Сабақ типі
Аралас сабақ
Сабақ әдістері
Баяндау, сұрақ-жауап, тәжірибе

Сабақ мақсаты

  • Күш әрекетінің тіреу ауданына тәуелді екенін түсіндіру; қысым және оның өлшем бірліктері туралы білім қалыптастыру.
  • Масса, тығыздық, күш сияқты негізгі ұғымдарды дамыта бекіту.
  • Еңбекке баулу, жауапкершілікті арттыру, ғылыми дүниетанымды қалыптастыру.

Құрал-жабдықтар

  • Компьютер арқылы дайындалған слайдтар
  • Тәжірибе жасауға арналған құралдар
  • Компьютер, интерактивті тақта

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Сәлемдесу, оқушыларды түгендеу.
  • Құрал-жабдықтардың дайындығын тексеру.
  • Оқушылардың назарын сабаққа шоғырландыру.

II. Өткен тақырыпты қайталау (ауызша сұрақ-жауап)

  1. Табиғаттағы құбылыстардың болу себептерін зерттейтін ғылым — физика.
  2. «Жұпардың иісін жасыра алмайсың» — диффузия құбылысына негізделген.
  3. Заттың үш күйі: қатты, сұйық, газ.
  4. Аспан денелерін зерттейтін ғылым — астрономия.
  5. Жердің табиғи серігі — Ай.
  6. Екі дене жанасқанда молекулалардың араласуы — диффузия.
  7. Астрономиядағы негізгі зерттеу құралы — телескоп.
  8. Ұзындықтың ХБЖ-дағы бірлігі — метр.
  9. Молекулалық-кинетикалық теорияның негізгі қағидалары: кез келген зат молекулалардан тұрады; молекулалар үздіксіз қозғалыста болады; молекулалар өзара әрекеттеседі.
  10. Траектория дегеніміз не?
  11. Қандай планеталарды төменгі (ішкі) планеталар деп атаймыз? Жер орбитасының ішіндегі.
  12. Ауырлық күші — денелердің Жерге тартылу күші.
  13. Динамометр әрекеті қандай заңға негізделген? Гук заңы.
  14. Деформация — дене пішіні немесе өлшемдерінің өзгеруі.
  15. Күш — денелердің өзара әрекеттесуін сипаттайтын физикалық шама.

Интерактивті тапсырма

Сәйкестендіру (интерактивті тақта арқылы).

Интерактивті тапсырма

«Теңін тап» (интерактивті тақта арқылы).

III. Жаңа сабақ: Қысым

Кіріспе: өткен сабақта үйкеліс күші тақырыбын қарастырдық. Еске түсірейік: үйкеліс күші дегеніміз — бір дене екінші дененің бетімен қозғалғанда пайда болатын күш. Белгіленуі: Fүйк.

Үйкеліс түрлері

  • Сырғанау үйкелісі
  • Домалау үйкелісі
  • Тыныштық үйкелісі

Үйкелістің пайда болу себептері

  • Жанасатын беттердің кедір-бұдыр болуы
  • Жанасатын беттер молекулаларының өзара тартылысы

Үйкеліс күші жанасатын беттердің материалына, өңделу сапасына және бір беттің екінші бетке түсіретін қысым күшіне тәуелді. Дененің тірекке тік бағытта түсіретін күші нормаль қысым күші деп аталады, белгіленуі — N.

Нормаль күш

N = mg

Үйкеліс күші

Fүйк = μN

Коэффициент

μ — үйкеліс коэффициенті

Жағдаят (тәжірибе)

Ойыншық тракторды алдымен тегіс үстелде, кейін үстелге орамал төсеп жүргіземіз. Екі жағдайдағы үйкелістің айырмашылығын түсіндіреміз.

Негізгі ұғым: Қысым

Қысым — бетке перпендикуляр бағытта әрекет ететін күштің сол беттің ауданына қатынасы.

Белгіленуі

P

Формула

P = F / S

Өлшем бірлігі (ХБЖ)

Па (Паскаль)

Қолданылатын шамалар

  • F — бетке перпендикуляр бағытта әрекет ететін күш (қысым күші)
  • S — күш түсетін беттің ауданы

гПа

1 гПа = 100 Па = 102 Па

кПа

1 кПа = 1000 Па = 103 Па

МПа

1 МПа = 1 000 000 Па = 106 Па

Қорытынды: белгілі бір бетке түсетін күш әрекетінің нәтижесін сипаттайтын шама қысым деп аталады. Ол P әрпімен белгіленеді және ХБЖ-да Паскальмен (Па) өлшенеді.

IV. Сабақты бекіту

а) Техникалық диктант (жұппен жұмыс)

  1. Бетке перпендикуляр бағытта әрекет ететін күштің сол беттің ауданына қатынасы — ________ деп аталады.
  2. Қысымның ХБЖ-дағы өлшем бірлігі — ________.
  3. Қысым ________ және ________ тәуелді.
  4. Қысымның ірі бірліктерінің бірі — ________ (оны Па арқылы өрнекте).
  5. Қысым ________ формуламен өрнектеледі.

Жауап кілті

  1. Қысым
  2. Паскаль (Па)
  3. Күш пен ауданға
  4. 1 МПа = 106 Па
  5. P = F / S

Сергіту сәті

Қысқа қимыл-қозғалыс жаттығуларын орындап, назарды қайта шоғырландырамыз.

б) Есептер арқылы бекіту

1-есеп

Күші 200 Н, ал ауданы 2,5 м2 дененің түсіретін қысымын анықта.

Берілгені

F = 200 Н

S = 2,5 м²

P = ?

Шешуі

P = F / S

P = 200 / 2,5 = 80 Па

2-есеп

Бетке 3 кН күш түсіріп, 2 Па қысым алсақ, аудан қандай болады?

Берілгені (ХБЖ)

F = 3 кН = 3000 Н

P = 2 Па

S = ?

Шешуі

S = F / P

S = 3000 / 2 = 1500 м²

Тест тапсырмалары

1) Оқушы креслоға отырғандағы қысымды қалай табады?

  • A) Әрі қарай жалғастыр
  • B) Күшті ауданға бөл
  • C) Креслоны мазалауды қой

2) Қысым қандай бірлікпен өлшенеді?

  • A) Ньютонмен
  • B) Паскальмен
  • C) Килограмммен

3) Қысымды қалай өзгертуге болады?

  • A) Күшті немесе жанасу ауданын өзгерту арқылы
  • B) Бетті әртүрлі маймен майлау арқылы
  • C) Дененің түсін өзгерту арқылы

4) Үлкен қысым түсіру үшін қандай кеңес бересің?

  • A) Биік өкшелі аяқкиім кию
  • B) Шаңғы кию
  • C) Босқа уақытыңды кетірме

5) Жұқа мұз үстінде қауіпсіз қозғалу үшін қандай кеңес дұрыс?

  • A) Жалаң аяқ жүгір
  • B) Ақырын жүр
  • C) Мұзға ішіңмен жатып жылжы

Қысымның өмірдегі қолданылуы (практикалық жұмыс)

1) Ине мен шеге

Жастыққа шаншылған ине мен шегенің қысымын салыстыр.

2) Қысымды азайту

Жатқан дененің қысымын қалай азайтуға болады?

3) Тірек ауданы

Екі аяғымен тұрған оқушының қысымын азайту жолын ұсын.

4) Күрек

Күректің ұшына түсетін қысымды бағалап көр.

V. Қорытындылау

Қысым — бір дене екінші дененің бетіне әсер еткенде пайда болатын нормаль күштің қарқындылығын сипаттайтын физикалық шама. Қысымның мәні күшке тура, ал жанасу ауданына кері пропорционал: P = F / S.

VI. Бағалау

Оқушылардың жұмысы смайликтер арқылы бағаланады (қатысуы, жауап беруі, тапсырмаларды орындауы).

VII. Үй тапсырмасы

§33. 15-жаттығу: №1, №2.

Қысым тақырыбынан алған білімді қайталап, формула мен өлшем бірліктерін берік есте сақта.