Сайысқа дайындық тренингі
Экобілім сайысының мақсаты
Бұл сайыстың негізгі мақсаты — тірі ағзалардың бір-бірімен өзара қатынасын, олардың қоршаған ортамен байланысын, табиғи ресурстарды тиімді пайдалануды және биологиялық микро- және макроэкожүйелерді зерттейтін экология ғылымы бойынша өткен тақырыптарды қайталау, білімді жүйелеу.
Сайыстың құрылымы
- Ұйымдастыру бөлімі
- Сайысқа дайындық тренингі
- «Ол кім, бұл не?»
- «Адасқан әріптер»
- «Логикалық ойлар»
- «Ой толғаныс»
- «Бейнет түбі – зейнет»
- Қорытынды
1) Ұйымдастыру бөлімі
Мұғалімнің кіріспе сөзі
Қош келдіңіздер, құрметті оқушылар, сайысқа қатысушылар және әділқазы мүшелері! Айналамызда болып жатқан өзгерістерден үнемі хабардар болып, тіршіліктегі таңғажайып құбылыстарға кейде еріксіз таңданамыз. Еліміздегі экологиялық мәселелер әлі де толық шешімін таппай отыр.
Бүгінгі сайыста қатысушылардың экология туралы білім деңгейі сыналады. Алдағы тапсырмалар мен сұрақтардан олар қалай өтеді? Осыны анықтау үшін «Экобілім» сайысын бастайық!
2) Сайысқа дайындық тренингі
Тренинг 1: «Геометриялық фигуралар»
Топтардың дайындығын байқау үшін оқушыларға әртүрлі геометриялық фигуралар көрсетіледі. Әр қатысушы өзіне ұнаған фигураны таңдайды. Таңдау — мінез-құлық ерекшеліктерін қысқаша сипаттайды:
-
□ ТөртбұрышЛидерлік қабілеті бар, мақсатына жетуге ұмтылады.
-
▲ ҮшбұрышБастаған ісін соңына дейін жеткізеді.
-
▬ Тік төртбұрыш/сызықІзденгіш, зерттеуге бейім.
-
○ ДөңгелекБасқаның қуанышын бөлісуге даяр, жұмсақ мінезді.
-
★ ЖұлдызШығармашылық қабілеті жоғары.
Тренинг 2: «Суретті есте сақтау»
Есте сақтау қабілетін тексеру үшін 15 түрлі сурет көрсетіледі. Қатысушылар 3 минут қарап, кейін 2 минут ішінде қағазға көргендерін тізіп жазуы керек.
3) «Ол кім, бұл не?» — сұрақ-жауап
Экологияның негізгі ұғымдары, ғалымдар және терминдер бойынша білімді тексеретін бөлім.
4) «Адасқан әріптер» — терминдерді түзету
Бұл бөлімде қатысушылар берілген шатастырылған сөздерден дұрыс ғылыми терминді қалпына келтіреді.
-
Дұрыс терминДемэкологияЛодемэкогия
-
Дұрыс терминАэробионттарБионтаэротар
-
Дұрыс терминЭдафобусФоэдабус
-
Дұрыс терминБиотикалықКабиотилық
-
Дұрыс терминХронобиологияХрогиябионоло
-
Дұрыс терминПопуляцияЦияпопуля
-
Дұрыс терминТұқымтопҚұмтұтоп
-
Дұрыс терминБиоценозБионоцез
-
Дұрыс терминМутуализмТуамулизм
-
Дұрыс терминТүзушілерТүлершізу
-
Дұрыс терминСукцессияЦессиясук
-
Дұрыс терминАгроценозАгронозце
-
Дұрыс терминПолигонНогилоп
-
Дұрыс терминЭкожүйеЖүйекое
5) «Логикалық ойлар» — тұжырымды түзету
Қатысушылар берілген сөйлемнің дұрыс-бұрысын анықтап, қате болса түзетеді.
Тұжырым 1
Түзету«Экология — тірі ағзалардың өзара әсерінің және қоршаған ортамен өзара әсерінің заңдылықтарын физиканың ерекше бөлімі ретінде зерттейді».
Дұрысы: Экология — биология ғылымының саласы.
Тұжырым 2
Түзету«Жер бетінде тіршілік ең алғаш ауалы ортада пайда болды».
Дұрысы: Тіршілік ең алғаш сулы ортада пайда болған.
Тұжырым 3
Түзету«Арыстан мен қорқау қасқырдың бірге өмір сүруі пәтерлестікке жатады».
Дұрысы: Бұл өзара қатынас серіктестік ретінде қарастырылады.
Тұжырым 4
Түзету«Тұтынушылар дегеніміз — автотрофты ағзалар».
Дұрысы: Тұтынушылар — гетеротрофты ағзалар.
Тұжырым 5
Түсіндіру«Қоян көгалда жүрген 3 қоңыздың 1-еуін жеп қойды. Неше қоңыз қалды?»
Жауабы: Бұл — жаңылтпаш сұрақ. Қоян қоңызбен қоректенбейді.
Тұжырым 6
Түзету«Африкалық түйеқұс аяғындағы 5 саусақпен тышқанды ұстап алды».
Дұрысы: Түйеқұстың аяғында 2 саусақ болады.
6) «Ой толғаныс» — пікірталас алаңы
Қатысушылар төмендегі тақырыптар бойынша өз ойларын ортаға салып, көзқарасын дәлелдейді:
«Аралдың көз жасы»
Арал теңізі мәселесінің экологиялық, әлеуметтік және экономикалық салдарын талқылау.
«Полигон зардабы»
Семей полигонының адам денсаулығына және табиғатқа әсерін пайымдау, қорытынды ұсыну.
7) «Бейнет түбі – зейнет»
Сайысқа белсене қатысып, жоғары ұпай жинаған оқушылар марапатталып, қорытынды бағалары қойылады.
8) Қорытынды
«Экобілім» сайысы — экология тақырыптарын қайталап қана қоймай, логикалық ойлау, есте сақтау және пікірін дәлелдеу дағдыларын дамытатын танымдық шара. Табиғатты қорғау — әрқайсымыздың ортақ жауапкершілігіміз.