Сусын тасушы
Өз мәселелерімізді қалай шешуге болады
Қош келдіңіздер, оқушылар! Бүгін біз «Өз мәселелерімізді қалай шешуге болады?» тақырыбындағы тренинг сабағына жиналдық. Сіздер сәбилік пен балалық шақты, алғашқы мүшелді артқа тастап, жасөспірімдік кезеңге қадам бастыңдар. Әрқайсыңның алдарыңа қойған маңызды мақсаттарың бар: білім шыңына ұмтылу, жүректерің қалаған мамандықты игеру, өз еліңнің ертеңі мен тірегі болу.
Осы сабақта болашаққа апарар жолда кездесуі мүмкін қиындықтарды байыппен талдап, оларды шешудің тиімді тәсілдерін іздейміз. Негізгі ой: мәселені дұрыс түсіну — шешімге жасалған алғашқы қадам.
Жаттығу 1: «Автопортрет»
Елестетіңіз: сізді таныс емес адаммен кездесу күтіп тұр. Ол сізді бірден тануы үшін өзіңізді қысқаша әрі нақты сипаттап жазыңыз. Көпшіліктің ішінде сізді ерекшелендіретін белгілерге назар аударыңыз.
Нені атап өтуге болады?
- Бет-әлпетіңіз, шаш үлгіңіз, көзқарасыңыз.
- Жүріс-тұрысыңыз, қимыл-қозғалысыңыз.
- Сөйлеу мәнеріңіз, дауысыңыздың ерекшелігі.
- Киім киісіңіз, ұқыптылық, стиль.
- Зейін аудартатын ым-ишаралар немесе әдеттер.
І бөлім: «Ой шақыру»
«Мәселе» (проблема) деген сөзді естігенде, ең алдымен ойыңызға не келеді? Сол ойыңызды қағазға сурет немесе кесте түрінде түсіріп, кейін қысқаша қорғаңыз.
1) Жеке жұмыс
Әркім өз ойынан қысқа тізім жасайды.
2) Жұппен бөлісу
Ойларыңызды жұбыңызбен талқылайсыз.
3) Топтық жинақтау
Ортақ тұжырымды үлкен қағазға топтастырасыздар.
Нәтиже
Мәселе әркімге әрқалай көрінуі мүмкін, ал талқылау арқылы біз оны нақтылап, шешімге жақындай түсеміз.
ІІ бөлім: Жағдаяттарды шешу
Мектептегі оқу барысында әртүрлі қиындықтар туындауы мүмкін. Сол жағдайларға дайын болу үшін топтарға нақты жағдаяттар беріледі. Әр топ өз шешімін ұсынады, ал басқа топтар пікір қосып, ойларын толықтыра алады.
1-топ: Мамандық таңдауы
Сіз сертификат алдыңыз. Бірақ құжат тапсырар алдында таңдаған мамандығыңыз туралы толық ақпарат жинағанда, ол күткеніңіздей болмай шықты: оқу ғимараты ұнамауы мүмкін немесе пәндер қызықтырмауы мүмкін. Не істейсіз: сол мамандыққа тапсыра бересіз бе, әлде басқа бағыт таңдайсыз ба?
2-топ: Емтихан кезіндегі қобалжу
Сіз ОЖСБ тапсырып отырсыз. Қатты қобалжудан денеңіз дірілдеп, өзіңізді ұстай алмай қалдыңыз. Білген сұрақтардың жауабы да есіңізге түспей жатыр. Мұндай жағдайда өзіңізді қалай жинақтайсыз? Қиындықтан шығудың қандай тәсілдерін қолданасыз?
3-топ: Қауесет пен бедел
Сіз туралы ойдан шығарылған қауесет тарағанын естідіңіз. Бұл ақпараттың таралуына кінәлі: а) жақын құрбыңыз болуы мүмкін немесе ә) бөтен қыз болуы мүмкін. Екі жағдайда да сіз қалай әрекет етесіз?
Жұмыс ережесі
- Алдымен мәселені нақтылаңыз: «Нені өзгерте аламын?»
- 2–3 балама шешім ұсыныңыз.
- Әр шешімнің ықтимал салдарын бағалаңыз.
Қорытынды: Аңыздан алынған сабақ
Екі адам шөл далада келе жатады. Күн күйдіріп тұр. Жолда пальма сусынын тасып жүрген адамға кездеседі. Олар: «Сусыныңыздан бермейсіз бе? Өте шөлдедік», — дейді.
Сусын тасушы: «Әуелі есімдеріңді айтыңдар», — депті. Біріншісі: «Менің есімім — Біз Қайдан Келеміз». Екіншісі: «Менің есімім — Біз Қайда Барамыз».
Сусыншы: «Біз Қайдан Келеміз — керемет есім! Саған сусын беремін. Ал Біз Қайда Барамыз — есімің нашар, мен сенің шөліңді қандыра алмаймын», — дейді.
Екеуі дауласып, төрелік айтар адам іздеп қазыға барады. Қазы тыңдап болып: «Сусыншы, сен қателесесің. Дұрысы — Біз Қайда Барамыз. Өйткені біз өткеннен кетіп қалдық, одан ештеңе ала алмаймыз. Жаңаны тек алдан, қайда барамыз — содан аламыз», — депті.
Сусыншы келісіп, Біз Қайда Барамызға сусын береді. Айтыс-тартысты шешуге көмектесетін біреудің болғаны қандай жақсы!
Негізгі ой
Өткенге байланып қалмай, алға қарай бағыт алу — шешім табудың ең дұрыс жолдарының бірі.
Тағы бір маңызды тұжырым
Кейде дауды әділ шешуге көмектесетін делдалдың (ұстаз, тәлімгер, психолог) болуы үлкен қолдау береді.
Тілек сөз
Талмасын қанат, сөнбесін үміт, армандар алға жалғансын.
Соқса да дауыл, өрт болып өмір — қанаттар балғын талмасын.
Жандары қаламайтын аласаны, өрендер алда талай бел асады.
Әлемге туған халқын танытатын шәкірттер — еліміздің болашағы!
Рефлексия
Бойымыздағы жаман қасиеттерді ой елегінен өткізіп, қағазға жазайық. Кейін оны «себетке тастау» арқылы өзімізге символдық түрде уәде береміз: кері әдеттерді қалдырып, алға қадам жасаймыз.
Мен бүгін түсіндім…
- Мәселені атау — оны басқарудың басы.
- Шешім әрдайым біреу емес, бірнешеу болуы мүмкін.
- Алға бағытталу — күш береді.
Мен қолданамын…
- Қажет кезде көмек сұрауды.
- Сабыр сақтап, бір қадамнан бастауды.
- Таңдауды ақпаратқа сүйеніп жасауды.