Ахмет ата
Ашық тәрбие сағаты: тілдің мерекесі, ұлттың мерейі
Бұл материал ашық тәрбие сағатына арналған. Негізгі идеясы: «Гүлденерсің әлі де түрленерсің. Қазақ тілі — мәңгісің, осыны бәрі білсін!» Тәрбие сағаты 2011 жылғы 22 қыркүйекте атап өтілетін Тіл мерекесіне арналды. Сол жылы мерекенің бастау алғанына 22 жыл толды.
Мақсаты
Оқушылардың ана тіліне деген сүйіспеншілігін арттыру, қазақ тілін құрметтеуге баулу және тілдің қоғамдағы орны мен қадірін ұғындыру.
Тәрбиелік мәні
Ана тілі — білімнің кілті. Жастардың тілге жүйрік, білімді, мәдениетті болып қалыптасуына бағыт беру; ұлттық рух пен жауапкершілікті күшейту.
Неге тіл — қасиет?
Қазақ халқы шешендік өнерді ежелден жоғары бағалаған. «Өнер алды — қызыл тіл» деген таным — сөздің салмағын, ойдың жауапкершілігін көрсетеді.
Тілдің құдіреті мен киесі адам бойына ананың ақ сүтімен дариды. Қандай қиындық болса да, тіл ұрпақтың жанына нәр беріп, өміршеңдігін сақтайды.
Кіршіксіз қардай сақтаңдар — қазақтың тілі ғаламат.
Ана тілі — арым, иманым, аманат саған, ұрпақ, аманат.
Тіл — халықтың қазынасы, сан ғасырлық жүріп өткен жолдың шежіресі. Сондықтан тәуелсіздігіміз баянды болсын десек, туған тілімізді көздің қарашығындай сақтау — ортақ парыз.
Сценарий форматы: жаңалықтар студиясы
Тәрбие сағаты телехабар үлгісінде өрбиді: диктор көрерменмен амандасып, аптаның басты жаңалығы ретінде Тіл мерекесінің мәнін ашады.
Диктордың сөзі (үзінді)
«Тәубаның басы — Тәуелсіздік. Ұлттық тілдің, дәстүрдің, салт-сананың мызғымас тірегі болған тәуелсіздігіміздің мерейлі жылдарында Тіл мерекесі — халқымыздың төл қуанышы».
Түйін
Ұлтқа қызмет — тілге қызметтен басталады. Тілді сақтау — өткенге құрмет, келешекке аманат.
Одан әрі эфирде қоғам қайраткерлері мен ел ішіндегі үлгі тұлғалардың пікірлері беріліп, оқушының рухын көтеретін өнер нөмірлері орындалады.
Ұлағатты сөз және өнер арқылы ой түю
Асанқайғының өсиеті
«Таза мінсіз асыл сөз ой түбінде жатады,
Су түбінде жатқан тас жел толқытса шығады.
Ой түбінде жатқан сөз шер толқытса шығады.»
Тәрбие сағатында Абайдың «Тіл өнері — дертпен тең» деген ойы да кеңінен тарқатылады. Оқушыға тіл — жай құрал емес, тұлғаның ішкі мәдениеті екенін ұғындыру негізгі арқауға айналады.
«Ана тілін білмеуің — ананың арын төккендей.
Тілді бұзып сөйлеуің — өзіңді өзің сөккендей…»
Мектеп өмірі: нақты іс, жанды дәстүр
Материалда Атырау қаласындағы №3 орта мектеп ұжымының Тіл мерекесі қарсаңында атқарған жұмыстары сөз болады. Репортаж үлгісінде мектеп басшылығымен сұхбат жүргізіліп, оқушылардың шығармашылығы таныстырылады.
Оқушы шығармашылығы
10 «А» сынып оқушылары мерекеге арнап шығарған өлеңі мен әні ұсынылады: «Гүлдене бер, ана тілі». Мұндай бастама — тілге деген сүйіспеншілікті әрекет арқылы бекітудің жарқын үлгісі.
Отбасы тәрбиесі: тілдің тамыры үйден басталады
Тіл мерекесінің маңызы отбасы құндылықтарымен де байланыстырылған. Ақсақал Ахмет ата мен Әсел әженің шаңырағында тілге құрмет — күнделікті әдет, ұрпаққа бағыт.
Ахмет атаның пікірі (түйін)
Қазақ тілі — дара тіл, дана тіл, баба тіл. «Тіл болмаса, ұлт бола ма?» Ұлттың болашағы — тілінде.
Әсел әженің тілегі
Балаларды қазақша оқыту — болашаққа салынған берік іргетас. Ұстаз еңбегіне ризашылық білдіріп, жастарды ана тілін қадірлеуге шақырады.
Диастың өлеңінен (үзінді)
«Қазақ тілі — баға жетпес жетістік.
Қазақ тілі — біздің туған анамыз.
Анамыздай сыйлап, бағып-қағамыз…»
Айзаданың ойы
Қазақ тілін терең меңгеруде талдау әдістерінің (соның ішінде сатылай кешенді талдау) тиімділігі айтылады. Білім мен тәртіптің түйіскен тұсында тіл мәдениеті қалыптасатыны ерекше аталады.
Бата (қорытынды тілек)
«Жүрген жеріңізден мол қуаныш кернесін,
Ұл-қызымыз ержетіп, білімге құлаш сермесін.
Тәуелсіздік тұғырлы болып, абыройы өрлесін,
Тіліміз, дініміз мәңгілік өлмесін. Әумин.»
Қорытынды ой: тіл — ар, тіл — аманат
«Тіл — арым» деген ұстаным — ұрпаққа өлшем. Егемен елдің алдында тұрған міндеттердің бірі — жас ұрпаққа ұлттық тәрбие беру, өз ана тілін айқын да анық, терең оқыту және соған жағдай жасау.
«Гүлденерсің әлі де түрленерсің.
Сен мәңгісің, осыны бәрі білсін.»
Әуенімен елді біріктіріп, жүрекке жол табатын туған тіл — ұлттың тынысы. Тіліміз мәңгілік болсын.