Қазақша рефераттар

Жарық табиғаты туралы көзқарастарға шолу

Оқушылардың шығармашылығын дамытудағы сайыс сабағының орны

Оқушыға белгілі бір деңгейде білім берумен қатар, оқуға және үйренуге деген ынтасын арттыру — әр ұстаздың басты міндеті. Сабақ барысында шәкірттердің білімге құштарлығын күшейту, өздігінен ойлау қабілетін қалыптастыру, еңбекке баулу және ұжымдық татулыққа тәрбиелеу — бүгінгі өмір талабы.

Оқушының өз бетімен ойлануы, ізденуі, тұжырым жасап, қорытынды шығара алуы, алған білімін өмірде қолдануы пәнге қызығушылықты орнықтырады. Осы мақсатта жаңа технология элементтерін тиімді қолдану оқушылардың ізденімпаздық әлеуетін аша түседі.

Төменде физика пәні бойынша сыныптан тыс өткізілген топаралық пікірсайыс-сабақ үлгісі берілген.

Сабақтың мақсаты

Білімділік

  • Жарықтың табиғаты мен таралуы туралы екі түрлі көзқараспен таныстыру.
  • Жарықтың шағылу және сыну құбылыстарын талдау.
  • Гюйгенс принципіне сүйене отырып, сыну заңын қорыту.
  • Табиғат құбылыстарын ғылыми заңдар негізінде түсіндіруге баулу, материалдық-ғылыми көзқарас қалыптастыру.

Дамытушылық

  • Дидактикалық әдіс-тәсілдер, көрнекіліктер және танымдық ойындар арқылы дүниетанымды кеңейту.
  • Таным мен талғамды арттыру, логикалық пайымдауды дамыту.

Тәрбиелік

  • Ізденімпаздыққа, өз бетінше еңбектенуге, жылдам ой қорытуға дағдыландыру.
  • Топпен жұмыс істей білу мәдениетін қалыптастыру.

Сабақтың өту барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Екі топтан топ басшылары сайланып, сабақ соңында бағалау жүргізілді. Сайыс тақырыбы бойынша жарықтың табиғаты туралы екі түрлі көзқарасты қорғайтын екі топ құрылды:

1-топ

Ньютон

2-топ

Гюйгенс

1-гейм. Жарық табиғаты туралы көзқарастарға шолу

Пікірді негіздеу және дәлелдеу

Әр топ өз ұсынған гипотезасын ғылыми дәлелдермен қорғады.

Ньютон тобы

Жарық — бөлшектер ағыны (корпускулалық көзқарас).

Гюйгенс тобы

Жарық — электромагниттік толқын (толқындық көзқарас).

2-гейм. Тәжірибелер алаңы

Эксперимент арқылы дәлелдеу

1-оқушы

Электромагниттік толқындардың жұтылуы, сынуы, шағылуы, интерференциясы және дифракциясы тәжірибе жүзінде көрсетілді. Дифракциялық тордың көмегімен жарықтың толқын ұзындығы анықталды.

2-оқушы

Фотоэффект құбылысына негізделген қондырғының құрылысы мен жұмыс істеу принципі түсіндірілді. Мырыш пластинкасы зарядталып, электр доғасымен жарықтандыру арқылы сыртқы фотоэффект бақыланды.

3-гейм. «Көңілді смайликтер» сайысы

Жұмбақ шешу және түсіндіру

Тақтада ілінген смайликтерді әр топтан бір оқушыдан таңдап, артында жасырылған жұмбақтарды шешті. Оқушылар жауаптың мағынасын тақырыппен байланыстырып түсіндірді.

  1. 1. Хабар алған алыстан, екі өріс табысқан. Жауабы: электромагниттік толқын

  2. 2. Алпыс кісі аяқтасты, ерте тұрып таяқтасты. Жауабы: кірпік

  3. 3. Ақ сандығым ашылды, ішінен жақұт шашылды. Жауабы: жарық сәулесі

  4. 4. Қасыңнан күндіз қалмайды, қараңғы жерге бармайды. Жауабы: көлеңке

4-гейм. «Сен маған, мен саған»

Сұрақ-жауап арқылы тереңдету

Екі топ тақырып мазмұнын аша түсу үшін бір-біріне сұрақтар қойып, жауаптарын дәлелдермен толықтырды.

Қорытындылау және бағалау

Сабақ соңында интерактивті тақтада кесте толтырылып, оқушылар жарық табиғаты туралы көзқарастарды төмендегі дәлелдер арқылы жүйеледі:

Толқындық көзқарас

  • Интерференция
  • Дифракция
  • Максвелдің «электромагниттік толқын» теориясы

Корпускулалық көзқарас

  • Жарықтың шағылу заңы
  • Жарықтың сыну заңы
  • Жарықтың кванттық теориясы

Екі топтың да дәлелдері тыңдалып, жарық табиғатын түсіндіруде әр көзқарастың өз орны бар екені атап өтілді. Оқушылардың сайысқа шығармашылықпен, үлкен дайындықпен келгені айтылып, белсенді қатысушылар марапатталды.