Информатика 7 сыныпСабақтың тақырыбы
Информатика (7-сынып): Модельдерді сипаттау әдістері, қасиеттері және түрлері
Бұл сабақта оқушылар модель ұғымын тереңірек түсініп, модельдерді сипаттау тәсілдерін, негізгі қасиеттерін және түрлерін ажырата білуді үйренеді. Тақырып күнделікті өмірдегі мысалдармен байланыстырылып, ақпараттық және компьютерлік модельдерге ерекше назар аударылады.
Сабақтың мақсаты
- Білімділік: модельдерді сипаттау әдістері, қасиеттері және түрлері туралы жүйелі мәлімет беру.
- Дамытушылық: білім, білік және дағдыларды қалыптастыру, алынған білімді қолдану аясын кеңейту.
- Тәрбиелік: ұқыптылыққа, жинақылыққа, адамгершілікке, патриоттыққа және жауапкершілікке тәрбиелеу.
Сабақтың көрнекілігі
- Модельдердің суреттері
- Ватман, А4 қағаздары
- Түрлі-түсті маркерлер, стикерлер
- Бағалау парақтары
Күтілетін нәтижелер
- 1 Модель туралы түсінігін толықтырады.
- 2 Нақты өмірден модельдердің мысалдарын келтіре алады.
- 3 Модельдердің қасиеттерін анықтайды.
- 4 Модельдерді түрлеріне қарай ажырата біледі.
- 5 Компьютерлік модельдердің қызметін түсіндіре алады.
Модель ұғымы
Модель (фр. modèle, ит. modello, лат. modulus — «өлшем», «үлгі») — нақты объектіні немесе құбылысты түсіндіру, зерттеу және болжау үшін қолданылатын ықшамдалған бейне.
Модель нені білдіруі мүмкін?
- Нақты объектінің қарапайымдандырылған ұқсасы.
- Заттың кішірейтілген немесе үлкейтілген макеті.
- Табиғат пен қоғамдағы процестің не құбылыстың бейнесі, сипаттамасы немесе сызбасы.
- Белгілі параметрлер бойынша нақты объектінің жұмыс істеуіне ұқсас физикалық немесе ақпараттық аналог.
- Белгілі шарттарда түпнұсқа объектінің біз үшін маңызды қасиеттерін алмастырып көрсететін объект.
- Модельдеу мақсатына сай объектінің немесе құбылыстың нақты қырларын бейнелейтін жаңа объект.
Модельдердің негізгі түрлері
Модельдердің көптүрлілігіне қарамастан, оларды шартты түрде үш ірі топқа бөлуге болады: материалдық, бейнеленуші және ақпараттық модельдер.
Материалдық (табиғи) модельдер
Модельденуші объектінің сыртқы түрін, құрылымын немесе күйін көрсететін кішірейтілген/үлкейтілген көшірмелер.
Мысалдар
- Кристалл торларының модельдері
- Глобус
- Радиобасқарылатын ұшақ моделі
Бейнеленуші модельдер
Нақты объектіден гөрі идеалдандырылған ұғымдарды, қарапайымдандырылған бейнелерді сипаттайтын модельдер.
Мысалдар
- Геометриялық нүкте
- Математикалық маятник
- Идеал газ
- Шексіздік ұғымы
Ақпараттық модельдер
Модельденуші объект туралы ақпараттың белгілі бір кодтау тілінде берілген сипаттамасы.
Көріністері
- Сөздік сипаттау
- Схемалар мен сызбалар
- Картиналар мен суреттер
- Ғылыми формулалар
- Бағдарламалар
Ақпараттық модельдердің жіктелуі
Ақпараттық модельдер екіге бөлінеді: компьютерлік және компьютерлік емес. Компьютерлік модельдер есептеу техникасының көмегімен құрылады және зерттеледі, ал компьютерлік емес модельдер қағаз, сызба, мәтін, белгілік жазба түрінде ұсынылады.
Қорытынды
Модель — шынайы объектіні толық көшірмелеу емес, оны зерттеу мақсатына сай ықшамдап, маңызды қасиеттерін айқындап көрсететін құрал. Модельдердің түрлерін және ақпараттық модельдердің ерекшеліктерін түсіну — информатикадағы әрі қарайғы тақырыптарды меңгерудің берік негізі.