Қазақша рефераттар

Топ жетекшілерінің сайысы

Білімділер сайысы (сыныптан тыс шара)

Бұл сайыс өсіп келе жатқан жас ұрпақтың бойында Отанға деген сүйіспеншілік, патриоттық және адамгершілік сезімдерін қалыптастыруға, өз елін қорғай білуге тәрбиелеуге бағытталған.

Мақсаты

Оқушылардың Отанға сүйіспеншілігін арттыру, патриоттық және адамгершілік құндылықтарды орнықтыру, елін қорғауға баулу.

Міндеттері

  • Білімділік: тарих пәнінен меңгерген білімді бекіту.
  • Дамытушылық: тарихи оқиғалардың маңызын түсіну, бағалау және пікір алмасу дағдыларын дамыту.
  • Тәрбиелік: тарихқа қызығушылықты арттыру, отансүйгіштікке, ұлтжандылыққа және адамгершілікке тәрбиелеу.

Көрнекілігі

Сайысқа қажетті құрал-жабдықтар, сыйлықтар, слайд-презентация.

Кіріспе сөз (жүргізуші мәтіні)

Адамзат баласы пайда болғаннан бүгінгі күнге дейін талай қызықты оқиғаларды, үлкенді-кішілі соғыстарды бастан кешірді. Тарих — ең алдымен ұлы тұлғалардың, халықтар мен мемлекеттердің өмір жолы, олардың ерлік істері мен тағдырлы кезеңдері. Қиындықтарға қарамастан, адамзат үнемі алға ұмтылды.

«Тарих» сөзін алғаш қолданған араб ғалымдары. Бұл ұғым «зерттеу», «оқиғалар жайлы әңгіме» деген мағынаны білдіреді. Шығыстың екінші ұстазы атанған ұлы ойшыл Әл-Фараби: «Тарихты білмей бүгінгіні түсіну, ертеңді болжау қиын» деген. Сондықтан тарихымызды құрметтеп, Отанымыздың болашағына сеніммен қарайық.

Құрметті ұстаздар және сайысқа қатысушы оқушылар! Ел тарихының маңызды мәселелерін еске сақтауға көмектесетін зияткерлік сайысымызды бастауға рұқсат етіңіздер.

Қатысушылар және әділқазылар

Қатысатын топтар

  • 1-топ: 10 «А» сыныбы
  • 2-топ: 10 «Ә» сыныбы

Әділқазылар алқасы

Сайыстың нәтижесін таразылап, қатысушылардың біліміне әділ баға беретін әділқазылар алқасы таныстырылады. Жүлдегерлер ұпай саны бойынша анықталады.

«Баға берер топтарға, қара қылды қылышпен қақ жаруға — әділқазы алқасын сайлайық, жүлдегерді бүгін таңдауға!»

Сайыс кезеңдері

Бүгінгі ойын 6 кезеңнен тұрады. Әр кезең өз ережесі мен ұпайлық жүйесіне сай өткізіледі.

  1. 1-кезең. Таныстыру

    2 ұпай

    Топ атауы, ұраны және белгісі ұсынылады.

  2. 2-кезең. Суреттер сөйлейді

    1-деңгей: 2 ұпай · 2-деңгей: 1 ұпай

    Тақтадағы суреттер негізінде сұрақтарға жауап беріледі.

  3. 3-кезең. Сандарды сөйлет

    Ұпайға қарай күрделенеді

    Слайдтағы сандар мен жылдарға тарихи түсіндірме беріледі.

  4. 4-кезең. Капитандар сайысы

    Мәтіннен қате табу

    Әр топ жетекшісіне мәтін беріледі: қателерді анықтап, түзету қажет.

  5. 5-кезең. Картамен жұмыс

    Оқиға орнын көрсету

    Берілген үзінді бойынша оқиғаның болған жерін картадан дәл көрсету.

  6. 6-кезең. «Теңге алу» (сұрақтар қоржыны)

    Нөмір бойынша сұрақ

    Оқушылар нөмірленген шар алады, жүргізуші сәйкес сұрақты оқиды, жауапты топ басшысы ұсынады.

2-кезең сұрақтары: «Суреттер сөйлейді»

Топтар суреттерге сүйене отырып төмендегі сұрақтарға жауап береді.

1-сұрақ

Ежелгі грек тарихшысы сақтардың жауынгерлігі туралы: «Еуропалық патшалықтар түгілі, Азияның өзінде сақтарға қарсы келетін бірде-бір халық болған жоқ» деп жазған. Бұл кім?

2-сұрақ

Б.з.б. 519–518 жылдары сақ жеріне жойқын жорық бастаған парсы патшасы кім?

3-сұрақ

Оңтүстік Қазақстанда, Сырдария бойында орналасқан, кезінде Қыпшақ мемлекетінің саяси-мәдени орталығы болған қала. «Дешті Қыпшақтың сауда айлағы» атанған бұл қала қайсы?

4-сұрақ

Суретте қай қала бейнеленген? Қаланың тарихы туралы не білесіңдер?

5-сұрақ

Бұл жәдігер қай ғасырға және қай тайпаға тән? Уақыты мен табылған орнын атаңдар.

6-сұрақ

Парсы державасының негізін қалаған, Камбистің әкесі Кир патшаны өлтірген қолбасшы әйел кім?

7-сұрақ

Б.з.б. IV ғасырдың 30-жылдары грек-мақедон әскерлері сақ-скиф жеріне осы адамның бастауымен басып кірді. Ол кім?

8-сұрақ

Әйгілі ағылшын ғалымы маймыл мен адам арасындағы туыстық туралы батыл пікір айтқан. Ол кім?

9-сұрақ

Суретте кім бейнеленген? Оның өмірі мен қызметі туралы не білесіңдер? Қай салада мол мұра қалдырды?

10-сұрақ

Суретте жазудың қай түрі көрсетілген? Бұл жазу туралы не білесіңдер?

3-кезең: «Сандарды сөйлет» (жылдар мен деректер)

Слайдта берілген жылдар мен сандарға тарихи түсініктеме беріледі. Ұпай артқан сайын сұрақ күрделене түседі.

10 ұпай

  • 1945 — Жеңіс күні.
  • 1941 — Ұлы Отан соғысының басталуы.
  • 1939 — Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуы.

20 ұпай

  • 1466 — Қазақ хандығының құрылуы.
  • 1954 — тың және тыңайған жерлерді игеру жылдары.
  • 1961 — адамның ғарышқа алғаш ұшуы.

30 ұпай

  • 1916 — ұлт-азаттық көтеріліс.
  • 1822 — «Сібір қырғыздары туралы жарғы».
  • 98 — Конституциядағы бап саны.

4-кезең: Капитандар сайысы (қателерді табу)

Топ жетекшілеріне мәтін ұсынылады. Тапсырма: мәтіндегі қателерді анықтап, дұрыс нұсқасын айту.

1-топ капитанына берілетін тұжырымдар

  1. Қаңқаш — шонжарлар кеңесі.
  2. Сұлу қағанды өз қолбасшысы қастандықпен өлтірді.
  3. Атлах шайқасынан кейін қытайлар Жетісудан біржолата кетті.
  4. Қарақытай мемлекетін құрған Орталық Азия тайпасы — қимақтар.
  5. «Қорқыт ата кітабы» 13 жырдан тұрады.
  6. Наймандардың астанасы Балықты Шу өзенінің бойында орналасқан.

Дұрыс жауаптар (түзету үлгісі)

  • Қарақытай мемлекетін құрған тайпа — қидандар.
  • «Қорқыт ата кітабы» — 12 жырдан тұрады.
  • Наймандардың астанасы Балықты — Орхон өзенінің бойында орналасқан.

Қалған тұжырымдар мәтін бойынша тексеріледі (қате/дұрыс екенін капитандар дәлелдейді).

2-топ капитанына арналған жауап үлгісі

  1. Балбал тастар Орталық Қазақстан мен Жетісуда өте көп кездеседі.
  2. Соғдылар Жетісуға қоныстанды.
  3. Қорқыт ата күмбезі орналасқан аймақ — Қызылорда өңірі.
  4. Жазу өнерінің дамуына байланысты түріктердің жазба әдебиеті VIII ғасырда қалыптасты.
  5. Керейіттер Керулен өзенінің бойында қоныстанды.
  6. Шыңғыс ханның жалайырлар ішіндегі ең жақын адамы — Мұқылай.

5-кезең: Картамен жұмыс

Интерактивті тақтада тарихи оқиғалардан үзінді көрсетіледі. Сол үзінді бойынша оқиғаның өткен жерін картадан белгілеу қажет.

1-оқиға

XV ғасырдың ортасында Керей мен Жәнібек сұлтандар Әбілқайыр хандығынан бөлініп, қазақ атанған халықты бастап Жетісуға келді. Сол өңірді картадан көрсет.

2-оқиға

1836–1838 жылдары Жәңгір ханның қысымшылығына қарсы көтеріліс өткен Бөкей ордасы қай аумақты қамтыды? (Еділ мен Жайық аралығы)

3-оқиға

1728 жылы 60 мың қазақ-қырғыз әскері қалмақтарды талқандаған, кейін «Қалмақ қырылған» атанған жер қайсы? (Бұланты өзенінің жағасы)

4-оқиға

1989 жылғы шілдеде экономикалық және саяси талаптар көтерген 10–15 мың кенші қатысқан ереуіл қай қалада болды? (Қарағанды)

6-кезең: «Теңге алу» (сұрақтар қоржыны)

Оқушылар қоржыннан нөмірленген шарлар алады. Жүргізуші нөмірге сәйкес сұрақты оқиды. Талдаудан кейін жауапты топ капитаны айтады.

Сұрақтар

  1. Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні қашан? (1991 ж. 16 желтоқсан)
  2. Қазақстан шекарасының жалпы ұзындығы қанша? (16,5 мың км)
  3. Елтаңбаларды зерттейтін ғылым қалай аталады? (Геральдика)
  4. Қазақстан Республикасы қанша облыстан тұрады? (14 облыс)
  5. Қазақстан қай елдермен шектеседі? (Ресей, Қытай, Қырғызстан, Өзбекстан және т.б.)
  6. Түркі халықтарының рухани және саяси орталығы саналған қала? (Түркістан)
  7. Қазақстанда қанша көл бар? (48 мыңнан аса)
  8. Қазақстан Конституциясы қашан қабылданды? (1995 ж. 30 тамыз)
  9. Астана символына айналған ертегі гүліндей сәнді мұнара қалай аталады? (Бәйтерек)
  10. Мемлекеттік тудың авторы кім? (Ш. Ниязбеков)

Музыкалық үзіліс

Кезеңдер арасында қысқа музыкалық номер ұсынылады.

«Жүзден жүйрік, мыңнан тұлпар шығады» — сайыстың қорытындысын әділ таразылайды деген сеніммен, келесі сөз әділқазылар алқасына беріледі.

Қорытынды және марапаттау

Осылайша сайысымыздың алты кезеңі де аяқталды. Әділқазылар алқасы оқушылар жинаған ұпайларды есептеп, нәтижені жариялайды.

«Болмасын ешбір сын-өкпе, әсері қалсын жүректе. Қазылар берген бағалар ұштассын айтар тілекке!»

Жеңімпаздар мен жүлдегерлерге мақтау қағаздары мен сыйлықтар табысталады. Білімділер сайысы осымен тәмам. Назар қойып тыңдап, белсенді қатысқандарыңыз үшін көп рақмет!