Қазақша рефераттар

Жауаптары жазылған карточка

6-сынып Қазақстан тарихы: кіріспе бөлім бойынша сабақтар топтамасы

Бұл материал 6-сыныпқа арналған «Қазақстан тарихы» пәнінің кіріспе бөлімі бойынша сабақ жоспарлары мен оқыту ойындарын жинақтайды. Мәтін мазмұны редакцияланып, сөйлем құрылысы түзетілді, тапсырмалар ықшам әрі түсінікті форматқа келтірілді.

1-сабақ. Тақырыпқа кіріспе және бастапқы түсініктер

Сақ қоғамындағы әлеуметтік топтар

  • 1) Жауынгерлер

    Ел қорғау, жорық, тайпа қауіпсіздігі.

  • 2) Абыздар

    Діни-ғұрыптық қызмет, дәстүрді сақтау.

  • 3) Малшылар мен егіншілер

    Шаруашылық тірегі: мал өсіру, егіншілік.

Сыныптағы жұмыс

  • Оқулықпен және дәптермен жұмыс: негізгі анықтамалар мен тірек сызбаларды жазу.

Үй тапсырмасы

§1 мәтінін оқып келу, 5-сұраққа дайындалу.

2-сабақ. «Қарлы кесек» ойыны (топтық жұмыс)

Мақсаты

Оқу материалын меңгерту және оқушыларды топта бірлесіп жұмыс істеуге үйрету.

Шарты

  1. Сынып 5 топқа бөлінеді (әр топта 5 оқушы).
  2. Әр топ тапсырмасын алып, 10–15 минут дайындалады.
  3. Дайын болған соң оқушылар аралас топтарға ауысады: әр үстелде (1–5) әр топтан бір өкіл отырады.

Ойын барысы (турлар)

I тур

Жаңа топта әр өкіл өз тақырыбын түсіндіреді. Осы кезде «5-нөмірлі» оқушылар тақтада жұмыс істеп, сызба-нұсқаларын жазады.

II тур

Оқушылар бастапқы орындарына қайтады. Мұғалім үстелдер бойынша ауысу сілтемелерін өзгертіп, жұмыс қайта жалғасады.

III тур

Қорытынды жасалып, бағыт парағы бойынша үздік команда анықталады.

Топтық тапсырмалар

А тобы

Сақтардың шығу тарихы

Б тобы

Сақтардың тұрмысы, шаруашылығы

Қ тобы

Қоғамдық құрылысы

Г тобы

Тәуелсіздік жолындағы күресі

Д тобы

Мәдениеті мен өнері

Қорытынды және үй тапсырмасы

  • Мәтінді оқу.
  • Мәнжазба (қысқаша жазбаша жұмыс) дайындау.

3-сабақ. Қарым-қатынас пен есте сақтауды дамытуға арналған ойындар

«Өз жартыңды тап» (жұптық ойын)

Мақсаты: оқушылардың бір-бірімен қарым-қатынасын, сөйлеу және танымдық қабілетін дамыту.

Шарты: мұғалім жұп карточкалар дайындайды: бірінде сұрақ, екіншісінде жауап. Бір сұрақ пен оған сәйкес жауаптың түсі бірдей болады. Оқушы өзіне түскен түске сай «жартысын» тауып, жұп құрайды.

Сұрақ карточкалары

  1. «Азиялық скифтер», «құдіретті еркектер», «жүйрік атты турлар» деп сақтарды қай деректерде атаған?
  2. Сақ тайпалары қандай 3 топқа бөлінеді?
  3. Сақтарда мал шаруашылығымен қатар қандай шаруашылық дамыды?
  4. А. Македонскийдің сақ жеріне жорығы қалай аяқталды?

Жауап карточкалары

  1. Бұл туралы парсы деректерінде айтылады.
  2. Үш топ: тиграхауда, парадарайа, хаумаварга.
  3. Мал шаруашылығымен бірге отырықшылық және егіншілік дамыды.
  4. А. Македонскийдің жорығы сәтсіз аяқталды.

«Мерзімді жатқа айту» (командалық ойын)

Мақсаты: есте сақтау қабілетін дамыту және жүйелі сөйлеуге тәрбиелеу.

Шарты: оқушылар 2 командаға бөлінеді: «Сақтар» және «Парсылар». Екі команда да мәтінді 1 минут қарап шығып, мүмкіндігінше толық жатқа айтады. Қате кеткен сәтте «Тоқта!» белгісі беріледі, уақыт пен нәтиже белгіленеді.

Мәтін (Сақтар командасына)

Сақтар — б.з.б. I мыңжылдықта Орта Азия мен Қазақстан, Шығыс Түркістан жерін мекендеген ежелгі тайпа. Олар ежелгі дүние өркениеттерімен — Ассириямен, Үндістанмен және б.з.б. II ғасырдан бастап Ахеменидтік парсылармен байланыс жасаған. Парсы деректерінде сансыз тайпалар одағын «сақтар» деп атаған.

Мәтін (Парсылар командасына)

Парсы патшасы I Дарий сақ тайпаларын бағындыру үшін бірнеше рет жаулап алу соғыстарын жүргізген. Б.з.б. 518 жылы I Дарий қалың қол бастап сақтарға аттанады, алайда сақтардың табанды қарсылығы нәтижесінде жеңіліске ұшырайды. Б.з.б. IV ғасырда сақ жеріне тағы қауіп төнді: А. Македонский сақ тайпаларын бағындыру мақсатымен жорық жасады.

Бағалау идеясы

Жүргізуші (мұғалім) үш түрлі фишка/белгі арқылы белсенділік пен дәлдікке ұпай береді. Сабақ соңында ең көп ұпай жинаған команда жеңімпаз атанады.

4-сабақ. Жазылым мен бекітуге арналған тапсырмалар

Бір-біріне диктант жүргізу (жұптық жұмыс)

Мақсаты: жұптық және топтық жұмысқа дағдыландыру, сауатты жазу, тыңдай білу және өзара құрметті қалыптастыру.

Шарты: сынып 4 оқушыдан топтарға бөлінеді. Әр оқушыға нөмірленген мәтін карточкасы беріледі. Оқушылар жұппен отырып, бір-біріне мәтінді оқып жаздырады, кейін тексереді; соңында жұптар алмастырылады.

Диктант мәтіні (үлгі)

Шырақ алдын ала құрған жоспары бойынша қинала отырып, өзінің түп атасының парсы екенін, I Дарийдің келе жатқанын естіген соң тұтқыннан құтылып, соларға қосылу үшін түн жамылып қашпақ болғанын айтады. Алайда қолға түсіп, осындай күйге ұшырағанын, кейін орайын тауып қайтадан қашып шыққанын және осы жерге өліп-талып әрең жеткенін баяндап, мұңын шағады.

Тексеру тәртібі

  • Оқушы серігін жасыл пастамен тексереді.
  • Өзін-өзі тексеру — қара түспен белгіленеді.
  • Қорытынды тексеруді мұғалім қызыл түспен жүргізеді.

Карточкамен жұмыс (білімді бекіту)

Мақсаты: алған білімді пысықтау, дағдыны дамыту және өзіндік бағалауды қалыптастыру.

Шарты: әр карточкада 3 сұрақ беріледі. Оқушы карточканы таңдап, қысқа уақыт дайындалады. Орындаған соң мұғалім жауап парағын беріп, оқушы өз жұмысын салыстырып, бағалау парағына белгілейді.

Бағалау критерийлері

  • «5» — толық әрі қатесіз жауап.
  • «4» — болмашы қате бар.
  • «3» — елеулі қате жіберілген немесе сұраққа нақты жауап жоқ.

Карточка №1 (сұрақтар)

  1. Сақ тайпалары б.з.б. VIII–VII ғасырларда қай елдермен байланыс жасады?
  2. Парсы патшасы Кир сақтарға соғыс ашу үшін қандай сылтау іздеді?
  3. Томирис ұлының қайғылы хабарын естіген соң Кирге хат жолдайды. Хатта не делінген?

Карточка №2 (сұрақтар)

  1. Қазақ халқының ата-тегі болған тайпалар мен ұлыстарды ата.
  2. Сақ патшайымы Томирис туралы не білесің?
  3. Сақтар жылқысының түрлерін ата.

Карточка №3 (сұрақтар)

  1. Томиристің ұлы туралы не айтасың?
  2. Ежелгі грек авторлары сақтарды қалай атаған?
  3. Сақ қоғамындағы 3 әлеуметтік топты ата.

Карточка №4 (сұрақтар)

  1. Шырақ қандай ерлік жасады?
  2. Апасиактардың (Апасиоттардың) астанасы қай қалада болды?
  3. Сақтардың негізгі өсірген малы қандай?

Карточка №5 (сұрақтар)

  1. Сақтардың «үш әлем» туралы түсінігі қандай болды?
  2. Есік қорғаны қай жылдары қазылды?
  3. Сақ өнерінде қандай стиль кең қолданылды?

Жауап үлгілері (берілген мәтін бойынша)

№1 (жауаптар)

  1. Ассирия және Үндістанмен.
  2. Кир Томириске елші жіберіп, үйлену ниетін сылтау етіп, билікті бағындыруға ұмтылды; Томирис бұл ұсынысты қабылдамады.
  3. Хаттың мазмұны: «Қанқұйлы Кир! Жеңіске желікпе! Сен менің ұлымды ашық айқаста жеңген жоқсың. Ұлымды қайтарып бер. Егер қайтармасаң, Тәңірі атымен ант етемін: қанға тоймайтын болсаң да, адам қанын қанып ішкіземін».

№2 (жауаптар)

  1. Сақ, ғұн, үйсін, қаңлы және т.б.
  2. Томирис — сақ тайпаларының патшайымы, ержүрек әрі табанды тұлға.
  3. Сақ жылқысының екі типі: жатаған, қарабайыр (ірі басты, аяқтары жуан, денесі мығым) жылқы.

№3 (жауаптың берілген бөлігі)

  1. Спаргапис парсылардың айласына түсіп, тұтқынға алынады. Мастығы басылып, жағдайын түсінген соң босатуды өтінеді. Бұғауы алынған кезде парсы жауынгерінің қаруын жұлып алып, өзін-өзі өлтіреді.

Ескерту: бастапқы мәтінде №3 карточкасының өзге жауаптары толық берілмегендіктен, тек ұсынылған бөлігі ғана редакцияланып енгізілді.

Түйін

Сабақтар топтамасында сақтар тарихының негізгі бағыттары қамтылып, әр сабаққа оқушылардың белсенділігін арттыратын ойын түрлері енгізілген. Тапсырмалар жұптық, топтық және командалық форматта ұйымдастырылып, сөйлеу, есте сақтау, жазылым және өзіндік бағалау дағдыларын қатар дамытады.