Қазақша рефераттар

Қай ертегінің кейіпкерлері

Мақсаттары

Білімдік

Әңгімені таныстыру, мазмұнын жүйелі түрде айтып беруге үйрету. Халық ауыз әдебиетінің түрлері туралы түсінікті кеңейту.

Дамытушылық және тәрбиелік

Сазды әуен, жұмбақ, жаңылтпаш, ертегі элементтері арқылы қиялды, ой-өрісті, шығармашылықты және тіл мәдениетін дамыту; еңбек сүйгіштікке, достыққа, қамқорлыққа баулу.

I

Ұйымдастыру кезеңі

Психологиялық жаттығу: оқушылар шеңберге тұрып, бір-біріне жақсы тілек айтады. Мұғалім сабаққа «сиқырлы кілем» әкелгенін айтып, балаларды ертегілер еліне саяхатқа шақырады. Саяхат барысында бірлік пен достық қажет екені ескертіледі.

«Білімді мыңды жығар» — қандай кедергі болса да, білім болса жеңуге болады.

(Кілем жайылып, музыка қосылады, жарық бәсеңдетіледі.)

II

Өткенді қайталау

Саяхат жолында Жалмауыз кемпір кездесіп, оқушылардың ертегілер және халық ауыз әдебиеті туралы білімін тексереді.

Оқушылардың жауабы

  • Ертегі — халық ауыз әдебиетінің бір түрі.
  • Ертегілер: хайуанаттар туралы, тұрмыс-салт ертегілері, қиял-ғажайып ертегілер болып бөлінеді.
  • Халық ауыз әдебиетіне жұмбақ, мақал-мәтел, санамақ, жаңылтпаш та жатады.

Жеке жұмыстар

3–4 оқушыға карточка беріліп, мозайка құрастыру, сөйлем құрастыру сияқты тапсырмалар орындалады.

Мақсаты

Есте сақтау, сөйлеу дағдысы және ұжымдық әрекетті дамыту.

Жұмбақтар

  • Кезікті бір жануар, үстінде екі тауы бар.

    Жауабы: Түйе

  • Жылт-жылт етеді, жылғадан өтеді.

    Жауабы: Су

  • Таңмен көзін ашады, әлемге нұрын шашады.

    Жауабы: Күн

Жаңылтпаштар

Жілікті шақтым, шілікті жақтым, жілікті астым, жілікті шақтым.

Үш кіші ішік піштім, бес кіші ішік піштім. Неше кіші ішік піштім?

Санамақ

Бір дегенің – білеу,
Екі дегенің – егеу,
Үш дегенің – үшкі,
Төрт дегенің – төсек,
Бес дегенің – бесік,
Алты дегенің – асық,
Жеті дегенің – желке,
Сегіз дегенің – серке,
Тоғыз дегенің – торқа,
Он дегенің – оймақ,
Он бір — қара жұмбақ.

Мақал-мәтелдер (оқу-білім туралы)

  • Оқу — білім бұлағы, білім — өмір шырағы.
  • Оқусыз білім жоқ, білімсіз күнің жоқ.
  • Оқу — білім озығы, білім — ырыс қазығы.
  • Білім — таусылмайтын кен.

Жалмауыз кемпір оқушылардың дайындығына риза болып, жол ашады.

III

Сергіту сәті

Оқушылар «Бауырсақ» ертегісінің әнін айтады. Мұғалім саяхат барысында «Бауырсақ елі» арқылы өтіп бара жатқанын айтып, ертегі кейіпкерлерін еске түсіреді.

Ән мәтіні (үзінді)

Майға піскен тәп-тәтті,
Мен бауырсақпын, бауырсақпын.

Апамнан да қаштым,
Атамнан да қаштым,
Қояннан да қаштым,
Қасқырдан да қаштым,
Аюдан да қаштым,
Түлкіден де қаштым.

(Оқушылар: «Бауырсақтың әні». Кейіпкерлер: ата-әже, қоян, қасқыр, аю, түлкі.)

IV

Жаңа сабақ

Жарық қайта бәсеңдеп, балалар тағы бір «ертегі әлеміне» тап болады. Бұл жолы оларды үш басты айдаһар қарсы алады. Мұғалім айдаһар кездесетін ертегілерді еске түсіріп, жаңа тақырыпты таныстырады.

Оқылатын мәтін

Ыбырай Алтынсариннің «Әке мен бала» әңгімесі.

Мұғалім мәтінді оқып, талдау жүргізеді. Сұрақ-жауап арқылы мазмұны ашылады: әке баласын жалқаулықтан арылып, еңбекқор болуға үндейді.

Талқылау сұрақтары

  • Әке баласына қандай кеңес береді?
  • Еңбектің адам өміріндегі орны қандай?
  • Сен ата-анаңа қалай көмектесе аласың?

Оқушының мазмұндауы

1–2 оқушы әңгіме мазмұнын өз сөздерімен айтып береді. Мұғалім Ы. Алтынсарин туралы қысқаша мәліметті еске түсіреді.

Негізгі түйін: еңбек — тәрбиенің өзегі, ал жалқаулық адамды кейін тартады.

Тапсырмалар сәтті орындалған соң, айдаһар жол береді де, саяхат жалғасады.

V

Бекіту және қорытындылау

Саяхат барысында балалар «Қызыл телпек» ертегісінің кейіпкерлерін кездестіріп, қасқырдан құтқаруға көмектеседі. Осы сәтте мұғалім сабақты қорытындылауға арналған сұрақтар қояды.

Қорытынды сұрақтар

  • Бүгін қандай әңгіме оқыдық?
  • Оны кім жазған?
  • Әңгіме не туралы?
  • Қандай тәрбиелік ой түйдік?
  • Еңбекқор болу үшін не істеу керек?
  • Еңбек туралы қандай мақал-мәтел білесің?

Еңбек туралы мақал-мәтелдер

  • Еңбек түбі — зейнет.
  • Еңбек етсең ерінбей, тояды қарның тіленбей.
  • Еңбектің наны тәтті, жалқаудың жаны тәтті.

Саяхат аяқталып, сынып қайтадан «өз әлеміне» оралады. Мұғалім: «Бүгін біз тағы нені қайталадық? Қайда саяхаттадық?» деген сұрақтармен қорытынды жасайды.

VI

Оқушы еңбегін бағалау

Оқушылардың белсенділігі мен жауаптарына қарай бағалау жүргізіледі. Сабақ соңында «әжейдің сыйлығы» ретінде бауырсақ таратылып, балалардың еңбегі мадақталады.

Сабақтан алынған негізгі сабақ

Білім мен еңбек — егіз. Еңбекқорлық, тәртіп және өзара көмектесу — әр баланың күнделікті дағдысына айналуы керек.

Құрылымы: ұйымдастыру → қайталау → сергіту → жаңа сабақ → бекіту → бағалау. Форматы: ойын элементтері бар әдебиет сабағы.