Қазақша рефераттар

Жұмбақтас тапсырмасы

Сабақтың тақырыбы

«Көкшетау» (Ілияс Жансүгіров)

Сабақ түрі

Саяхат сабақ

Әдісі

Сұрақ-жауап

Көрнекілігі

Слайдтар, портрет, шығармалар, қима қағаздар

Сабақтың мақсаты

1) Білімділік

  • Қазақтың көрнекті ақыны, жазушысы Ілияс Жансүгіровтің өмірі мен шығармашылығын тереңірек таныстыру.
  • Өлеңді түсініп оқуға үйрету арқылы туған өлкенің табиғатын, әсемдігін таныту.
  • Өлеңнің идеясын, мазмұнын ашу.

2) Дамытушылық

  • Дүниетанымын, ой-өрісін, шығармашылық қабілетін дамыту.
  • Сөздік қорын байыту.

3) Тәрбиелік

  • Отанды, туған жерді, туған елді сүюге және қадірлеп-қастерлеуге баулу.
  • Ұлттық мақтаныштарды тануға, қорғауға, мақтан тұтуға тәрбиелеу.

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі (СТО)

Психологиялық дайындық:

Ана тілі — күшім менің, қуатым,

Жырым сендік жүрегімнен туатын.

Таусылмас ырысыңды, қорыңды

Тізелесіп қатар жазса мың ақын!

Мақсаты: тілге құрмет сезімін қалыптастыру.

2) Үй тапсырмасын тексеру

  1. А) Қ. Сапарбаев «Туған жердің ыстығы-ай» шығармасын еске түсіру.
  2. Ә) Мазмұнын әңгімелеу.
  3. Б) «Түйені асау теңіз толқындары да, алыс жол да тоқтата алмады. Бұл қандай күш? Қандай сиқыр?» сұрағына жауап беру.
  4. В) Оқушылардың туған жерге арнаған өлеңдерін оқыту (шығармашылық жұмыс).
  5. Г) Маңғыстау туралы ой бөлісу: «Мың қыстау елі, мыңдаған жолдар өлкесі, шың-құздар мен шыңырау құдықтар аймағы».

Негізгі екпін: патриоттық сезімді күшейту.

3) Жаңа сабаққа кіріспе

Алтайдан Атырауға дейін созылған қазақ даласының қасиеті мен көркі сан алуан. Кейде табиғаттың өзі аспан асты әлемнің сырын, әсемдігін және болмысын сол қалпында бейнелейтін арнайы көрме залын орнатып қойғандай әсер қалдырады.

Ақын да, жазушы да туған жерін жанындай сүйеді, сол сезімді шығармасына арқау етеді. Осындай алыптардың бірі — Ілияс Жансүгіров. Ол көзі тірісінде-ақ «ақындықтың Құлагері» атанған.

Талқылау сұрағы

Суреттен кімдерді көріп тұрмыз?

Жауап үлгісі: І. Жансүгіров, С. Сейфуллин, Б. Майлин.

Автор туралы қысқаша дерек

Ілияс Жансүгіров (1894–1938) — ақын, жазушы, күйші.

Тірек ұғымдар: «Күй», «Дала», «Құлагер».

Негізгі бағыт

  • «Құлагер» поэмасы туралы түсінік.
  • Поэма мен өлең ұғымдарын ажырату.
  • «Көкшетау» өлеңі арқылы өлке табиғатын тану.

«Саяхат сабақ» идеясы: Көкшетауға жол

Көкшетау — талай рет ат тағасының дүбіріне куә болған өлке. Ол Бурабай шатқалында орналасқан. Бүгін біз Көкшетаудың табиғатына ойша саяхат жасаймыз: мұғалім — гид, оқушылар — саяхатшылар. Сабақ барысында сендер Көкшетау туралы білетіндеріңді қосып, ортақ жұмысқа атсалысасыңдар.

Бурабайдың көрінісі

Бурабай шатқалы ерекше тартымды. Мұнда бәрі ойыншықтай көрінуі мүмкін: таулар — аласа, көлдер — шағын, ормандар — аса қалың емес. Бірақ дәл осы жинақылық пен үйлесім оны қайталанбас сұлу, құпиялы мекен етеді. Жұмбақ Көкшетау құпиясын жаяу жүріп, аңғарларын аралаған жанға ғана ашады.

Пәнаралық байланыс: пейзаж ұғымы арқылы бейнелеу өнерімен сабақтастыру.

Құбылмалылық құпиясы

Бурабайдың ең үлкен сыры — құбылмалылығында: жел бағыты жиі ауысады, көкте ақша бұлттар жөңкиді, күн нұры төгіліп, айна көлде сәуле құлпыра шағылысады.

Атау тарихы (сөздік жұмыс)

Орыс қоныстанушылары шатқалды «Боровое», ал станицасын қарағай орманының құрметіне «Боровская» деп атаған. Байырғы қазақтар бұл жерді «Бурабай» деген. «Бура» сөзі түйемен байланысты ұғымнан тарайды.

Тапсырмалар маршруты

Саяхат бағыты әр бекетте оқу әрекеттерімен толықтырылады: тыңдау, оқу, сөздікпен жұмыс, талдау, сұрақ-жауап, жазылым және шығармашылық қорытынды.

Ораманды жол

Өлеңді оқып танысу: мұқият тыңдап, мазмұнын жалпы қабылдау.

Жұмбақтас

Сөздік жұмысы арқылы тіл байлығын дамыту.

Оқжетпес жартасы

Өлеңді талдау: шумақ, тармақ, бунақ, буын, ұйқас түрін анықтау; қара өлең ұйқасын табу.

Үш әпке жартасы

Өлеңді тізбектеп оқу, қара сөзге айналдыру.

Абылай хан даңғылы

Сұрақтарға жауап беру, сабақ мазмұнын бекіту.

Абылай хан тағы

Дәптермен жұмыс: әдемі әрі сауатты жазылым дағдысын қалыптастыру.

Иманай бұлағы

Көркем-бейнелі сөздер туралы түсінік, әдеби тіл нақышын тану.

Сергіту сәті

«Көкшетау» өлеңін тыңдап, әсер бөлісу.

Сөздік қазынасы

Өлең тілін терең түсіну үшін негізгі сөздер мен ұғымдарды нақтылаймыз.

Маужыраған
Тып-тыныш, тылсым.
Малта тас
Толқын мен су ағыны мұжып, жұмырлаған майда тас.
Маржан
Ашық қызыл, қызғылт немесе ақ түсті асыл тас.
Ақық
Әшекейге пайдаланылатын, ақшыл түсті бағалы тас.
Меруерт
Сәндік үшін қолданылатын қымбат бағалы асыл тас.
Жомарт
Қолы ашық, береген, мырза.
Масаты
Жұмсақ түкті жібек мата (барқыт).
Момақан
Момын, жуас.
Жақпар
Қатпар-қатпар, кедір-бұдырлы жартас бедері.

Дәптермен жұмыс (тірек тіркестер)

Тау туралы

Жомарт тау, момақан тау, шипалы тау.

Тас туралы

Малта тас, маржан тас, ақық тас, меруерт тас.

Мақсаты: теориялық ұғымдарды нақтылау және сауатты жазуға үйрету.

Шығармашылық қорытынды

Концептуалды кесте

Ну орман Шөл дала Мұнай Тау, тас Сырлы өлке
Көкшетау Маңғыстау      

Мақсаты: ой қорыту, салыстыру және байланыстыру.

БҮҮ (СТО) рефлексиясы

  • Не білдім?

    Көкшетаудың табиғаты, атау тарихы және өлеңнің негізгі идеясы.

  • Не үйрендім?

    Өлең құрылымын талдау, сөздікпен жұмыс, көркем-бейнелі сөздерді тану.

  • Не үйренгім келеді?

    І. Жансүгіров шығармаларын тереңірек оқу және туған өлке туралы өз мәтінімді жазу.