Табиғат құндылығы туралы түсініктерін кеңейту
Кіріспе
Табиғат тылсымына бір сәт көңіл бөліп, оған мән бере білсек, өзара үйлесім тапқан алуан түрлі құбылыстардың біртұтастығын байқаймыз. Табиғаттың сырын түсінген адам қоршаған әлемді құрметтеуге, оны танып-білуге ынталанады.
Табиғат — құпияға толы ғажайып әлем: арайлап атқан таң, қызарып батқан күн, жүйткіген бұйра бұлттар, сан құбылған сағым, жарқыраған құйрықты жұлдыз, барқыт түннің тылсым тынысы, әнші құм мен биші қайың секілді сан алуан көрініс жанды баурайды. Осындай таңғажайып құбылыстар — табиғаттың ең асыл сыйы.
Тілсіз табиғаттың тылсымын түсіну, оны аялау, қорғау және көркейту — әр адамның міндеті әрі борышы. Өйткені табиғат пен адам — егіз ұғым.
Осы идеяны арқау ете отырып, «Табиғат пен адам — егіз ұғым» атты ашық тәрбие сағаты төмендегі бөлімдерден тұрады.
Сабақтың құрылымы
-
1
Поэзия минуты
Табиғат туралы өлеңдер арқылы сезім мен ойды ояту.
-
2
Таңғажайып табиғат
Табиғат құбылыстарының сұлулығы мен мағынасын талқылау.
-
3
Табиғат туралы өз ойым (эссе)
Оқушылардың жеке пайымы мен көзқарасын жазбаша түрде жеткізу.
-
4
«Табиғаттың панасы — адамзаттың баласы» (ой-толқы)
Табиғатты қорғаудағы жауапкершілік пен азаматтық ұстанымды ұғындыру.
Поэзия минуты
Бұл бөлімде оқушылар табиғат тақырыбындағы өлең жолдарын оқып, табиғатпен ішкі байланысын сезінеді.
«Төрт келін»
Лаура
«Жер түрленер»
Бекұлан
«Ақын бабам»
Жансая
«Бар жағынан бірдей көріп тұрар ем»
Нұрдәулет
«Жел жүгіріп барады жер бетімен»
Гүлназ
Таң қалдырған табиғат: оқушы ойы
Аманжан
Табиғат туралы пікір
Табиғат — адамзатпен біртұтас дүние. «Табиғат», «Жер-ана», «Туған жер», «Атамекен» деген ұғымдар құлаққа жылы естіліп, жүрекке шаттық ұялатады.
Табиғат адамның бойына қуат беріп, көңіліне шабыт, сезіміне ләззат сыйлайтын сұлулық пен әсемдік әлемі. Ол — адам денсаулығының сақшысы, жанға дауа, шипагер.
«Көзіңді қалдыр — бұлақ көзін аша жүр, ізіңді қалдыр — істен мұра шаша жүр, өзіңді қалдыр — бақша өсіріп, жаса нұр» деген өсиетте: өзіңнен кейінгі ұрпаққа өлмейтін мұра қалдыр деген ой жатыр. Сонда сен ашқан бұлақ — шырағың, жасыл орман — құнарың болмақ.
Халқымыздың мақтанышы, ғалым Шоқан Уәлиханов та табиғат пен адам арасындағы байланысты ерекше бағалаған: «Табиғат пен адам! Өзіңіз айтыңызшы, тіршілікте одан ғажап, олардан құпия не бар?»
Қазақ халқы киеге үлкен мән береді. Табиғаттағы кейбір жануарлар мен құстарды, көшпелі тұрмысқа қажетті заттарды киелі деп қастерлейді. Мұндай құрмет пен ырым-жоралғыны ұстану адамға бақ-береке, құт әкеледі деп сенген.