Өзенге дейінгі жүру кезіндегі көшемен жүру ережесін міндетті айтып естеріне салу
Жайық өзеніне саяхат
Бұл материал балабақша тәрбиеленушілерімен ұйымдастырылған танымдық саяхаттың мазмұнын қамтиды. Мақсат — туған өлкенің табиғи байлығын таныту, қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру және Жайық өзеніне құрмет сезімін тәрбиелеу.
Білімділік
- Өз қаласының табиғи ерекшеліктері туралы мағлұмат беру.
- Ақжайықтың орналасуы, басты байлығы және адам өміріндегі маңызы туралы білімді толықтыру.
- Жол қауіпсіздігі ережелерін қайталау: көшемен жүру, жол жиегімен тәртіп сақтап қозғалу.
Дамытушылық
- Айналаны қабылдауды қалыптастыру, бақылау арқылы ойды жеткізуге бағыт беру.
- Байланыстырып сөйлеуге үйрету, жаңа сөздер арқылы сөздік қорын толықтыру.
- Тіл байлығын жетілдіру, көргенін сипаттау дағдыларын дамыту.
Тәрбиелік
- Туған жер табиғатына сүйіспеншілік ояту, байлықты қорғай білуге тәрбиелеу.
- Суды таза ұстауға және үнемдеуге үйрету.
- Жайықты мақтан тұтуға, патриоттық сезімді күшейтуге ықпал ету.
Саяхаттың басталуы және жол қауіпсіздігі
Ақжайық өзеніне арналған саяхат балабақша ауласында қатарға тұрудан басталады. Тәрбиеші балаларға көшеге шығатынын, автокөлік жүретін жолдар бар екенін ескертіп, тәртіппен, шашырамай, жол жиегімен жүру керектігін түсіндіреді.
Ескерту: Жолда тек топпен жүру, тәрбиешінің нұсқауын тыңдау, жүгірмеу және белгіленген бағыттан шықпау міндетті.
Жайық туралы танымдық мәлімет
Географиясы
Тәрбиешілер жол бойы Жайық өзенінің қаламыз арқылы ағып, дүниежүзінің екі бөлігін — Еуропа мен Азияны — шартты түрде бөліп өтетінін айтып түсіндіреді. Жайық Орал тауларынан басталып, Каспий теңізіне құяды. Суы тұщы болғандықтан қыста қатып қалады.
Тіршілік әлемі және балық шаруашылығы
Жайықта балықтар мен су жәндіктері тіршілік етеді. Қызыл кітапқа енген түрлердің қатарында бекіре тұқымдастары, қызыл балық, ақмарқа бар. Уылдырық — бағалы өнім, экспортқа шығарылады.
Сонымен бірге өзенде жайын, көксерке, табан, сазан, қаракөз сияқты балықтар кездеседі. Жайықтың болуы өңірде балық шаруашылығының дамуына ықпал еткен: өнімдер өңделіп, дүкендерге жеткізіледі.
Балықтың пайдасы
Балық — адам ағзасына пайдалы тағам. Ол жеңіл қорытылады және құрамында кальций секілді маңызды минералдар бар.
Өзен жағасындағы әңгіме
Тәрбиеші: «Балалар, біз Жайық өзеніне де келіп жеттік. Қандай болып тұр?»
Балалар: «Су болып ағып жатыр».
Тәрбиеші: «Ал жағасында кімдерді көріп тұрсыңдар?»
Балалар: «Балық аулап отырған адамдарды көріп тұрмыз».
Тәрбиеші: «Қыста мұзды тесіп, ортасына қарай барып та балық аулауға болады. Ал қазір неге су болып ағып жатыр?»
Балалар: «Өйткені көктем келіп, күн жылынғанда мұз ериді, сондықтан су ағады».
Қауіпсіздік ережелері
- Жүзіп білмесең, суға түсуге болмайды.
- Өзен жағасында тәртіп сақтау, үлкендердің нұсқауын тыңдау қажет.
Тазалық және жауапкершілік
- Жайықты ластанудан сақтау керек: қоқыс тастамау — әрқайсымыздың міндетіміз.
- Суды таза ұстау және үнемдеу — табиғатты қорғаудың маңызды бөлігі.
Ақжайық — қаланың рухани нышаны
Жайық өзенінің атымен қаламызда «Ақжайық» қонақ үйі, сондай-ақ танымал «Ақжайық» газеті аталады. Өзен жағалауы — қаланың көрікті орындарының бірі: жазда адамдар серуендеп, демалады, балық аулауға шығады.
Өлең: Ғапу Қайырбеков — «Ақ Жайық»
Ақ Жайық — асыл өзен, дария суым,
Шертілер сенен бөлек бар ма суым.
Мен өстім толқыныңда аунап сенің,
Жағаңда жатып тыңдап орман шуын.
Күміс өзен күмбірлеп, сыр құясың жаныма,
Сіңгендейсің бір-бірлеп туысымдай қаныма.
Су туралы тыйым сөздер және қорытынды ой
Тыйым сөздер
- Суға түкірме.
- Суды лайлама.
- Су шашып ойнама — араз боларсың.
- Суға дәрет сындырма.
Су — қасиетті. Оны қадірлеу, таза ұстау және үнемдеу қажет. Тіршіліктің бәрі сумен өмір сүреді, ал Жайықтың суын өңірдегі тірі табиғат та, адам да пайдаланады.
Ауыз су
Ауыз су арнайы қондырғылар арқылы тазартылады.
Шаруашылық
Мал суарылады, тұрмыстық қажеттілік өтеледі.
Егіншілік
Өсімдік, бау-бақша, егін өнімдері суарылады.
Жайықтың біз үшін маңызы өте зор. Сондықтан суды қастерлейік, табиғатты қорғайық.
Автор туралы мәлімет
Қала: Атырау
Білім беру ұйымы: №25 «Еркемай» балабақшасы
Автор: Үмбеталиева Лайлим Маханбетовна
Лауазымы: Ортаңғы топ тәрбиешісі