Қағазды үнемде

Сабақ жоспары • Қазақ халқының дәстүрлі мәдениеті

Бұл сабақта оқушылар қазақтың ұлттық киімдері туралы түсінік қалыптастырып, киім түрлерін ажыратуды үйренеді және түрлі түсті қағаз арқылы үлгі жасап, шығармашылық қабілетін дамытады.

ұлттық киім бас киім сарамандық жұмыс қауіпсіздік

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Оқушыларға ұлттық киімдер туралы жүйелі түсінік беру, киім түрлерін атау және топтастыруға үйрету.

Дамытушылық

Ізденімпаздықты арттыру, шығармашылық қабілетті дамыту, сабаққа қызығушылық пен ойлау дағдысын жетілдіру.

Тәрбиелік

Үнемділікке, ұқыптылыққа, талғампаздыққа тәрбиелеу және ұлттық киімдерді қастерлеуге баулу.

Қажетті материалдар

Қатырма қағаз
Қайшы
Желім

Ескерту

Құралдарды қолдану кезінде қауіпсіздік ережелерін қатаң сақтаңыз.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру бөлімі

Оқушылармен сәлемдесу, сабаққа дайындықты тексеру, құралдарды реттеу.

II. Өткенді қайталау

Үй тапсырмасын тексеру және сұрақ-жауап арқылы өткен тақырыпты бекіту.

Қиғаш өрімде таспалар қалай орналасады?
Мұндай өріммен қандай бұйым жасауға болады?
Жіп неден есіледі?

Актуалдау: Өткен сабақта қолөнердің қиғаштап өру тәсілі арқылы жасалатын бұйымдармен таныстық. Бүгінгі сабақта халқымыздың ұлттық киімдері туралы білімімізді кеңейтеміз.

III. Жаңа сабақ: ұлттық киімдердің ерекшелігі

Әр халықтың өз ырым-тыйымдары, өмір салтына тән ерекшеліктері және соған сай қалыптасқан ұлттық киім үлгілері болады. Қазақ халқының киімдері жас ерекшелігіне қарай да ажыратылады: жастардың киімдері көбіне ою-өрнегі мол, ашық түсті болса, үлкендердің киімдері сабырлырақ реңкпен, жинақы өрнекпен тігілген.

Материалдар

Киім-кешек тігуге негізінен малдың жүні мен терісі пайдаланылған. Ал сән-салтанатқа арнап қымбат әрі құнды матадан арнайы киім тігілген.

Киім атаулары

Қазақтың киім-кешектеріне тақия, бөрік, сәукеле, шапан, тон, камзол, бүрмелі көйлек, етік және басқа да түрлер жатады.

Киім түрлерін топтастыру

Сырт киім

Шапан
Тон
Тұлып
Тымақ
Етік, саптама етік

Сулық киім

Шекпен

Ішкі киім

Көйлек
Камзол
Кәзекей

«Бір киер» — той-думанда киілетін, қымбат материалдан сәнді етіп тігілген киім.

Бас киім — қадірлі мұра

Қазақ халқында бас киім ерекше қастерленген. Бас киімдер ерлерге және әйелдерге арналған болып екіге бөлінеді.

Ерлердің бас киімі

Тақия, бөрік, тымақ, қалпақ.

Әйелдердің бас киімі

Тақия, сәукеле, бөрік, орамал, кимешек.

Сәукеле

Сәукеле — ең сәнді әрі күрделі бас киім. Ол қалыңдықтың бас киімі саналып, той өткенше киілген. Сәукеленің төбесі асыл тастармен, алтын-күміспен әшекейленген.

Тымақ пен бөрік

Тымақ пен бөрік аң терісінен, сеңсеңнен жасалып, сыртқы тысы барқыт пен атласпен қапталған.

Енді түрлі түсті қағаздан ұлттық киімнің қарапайым үлгісін жасап көрейік.

Сарамандық жұмыс

Қауіпсіздік ережелері

1 Қайшыны ашық қалдырма.
2 Қайшының үшкір жағын басқа адамға қаратып ұсынба.
3 Қағазды үнемдеп пайдалан.
4 Таза әрі ұқыпты жұмыс жаса.
5 Жұмыс аяқталған соң, үстел үстін жина.

Жұмыс нәтижесі

Оқушылар жасаған үлгілерін көрсетіп, қай киім түріне жататынын анықтайды және өз таңдауларын дәлелдейді.

IV. Сергіту сәті

Орнымыздан тұрамыз,

Қолымызды созамыз.

Бір отырып, бір тұрып,

Біз тынығып аламыз.

Алақанды созамыз,

Орнымызға тұрамыз.

Мақал-мәтелдерді жалғастыру

Байлық атасы — еңбек, анасы — жер.
Рахаттың түбі — еңбек, түбі — жеңіс.
Жердің сәні — егін, ердің сәні — білім.
Еңбек — ердің көркі, ер — елдің көркі.
Өнерлі баланың он саусағы тең, өнерсіз баланың бір саусағы кем.

V. Сабақты бекіту

Бекіту сұрақтары

1 Қазақ халқының дәстүрлі киімдерін неше топқа бөлуге болады?
2 Ерлердің бас киімдерінің қандай түрлерін білесіңдер?
3 Сәукелені кімдер киген?
4 Сәукелені немен әшекейлеген?

VI. Үй тапсырмасы

Түрлі түсті қағаздан жасаған киім үлгісін аяқтау. Ермексаздан бөрік пен сәукелені жасап, моншақ және фольга көмегімен әшекейлеп келу.

VII. Бағалау

Оқушылардың жауаптары, белсенділігі және сарамандық жұмысының ұқыптылығы бойынша бағаланады.

Өткізілген орны мен мәлімет

Мекеме: Шалқар қаласы, №4 орта мектебі
Өткізген: Оразалина А.